TPHCM: Bước chuyển tiếp nhiều kỳ vọng

Nghị quyết 16 của Bộ chính trị về phương hướng phát triển TPHCM đến năm 2020 chính là kết quả của việc tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết 20 của Bộ chính trị năm 2002 về định hướng phát triển TPHCM đến năm 2010. Trong bối cảnh vừa có thuận lợi, thời cơ, vừa có khó khăn, thách thức, Nghị quyết 16 sẽ tiếp nối mục tiêu của Nghị quyết 20, tạo điều kiện cho TPHCM phát huy tính năng động, sáng tạo trong phát triển.

Cần cơ chế đặc thù

Nghị quyết 20 của Bộ Chính trị năm 2002 đã tiếp tục khẳng định vị trí vai trò của TPHCM đối với nền kinh tế cả nước, vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và đặc biệt nâng tầm TPHCM thành một đô thị văn minh, hiện đại, ngang tầm với các đô thị trong khu vực.

Cũng chính Nghị quyết 20 của Bộ Chính trị đã định hướng cho TPHCM về mặt kinh tế đi vào chất lượng tăng trưởng, đi vào những ngành có kỹ thuật cao và thống nhất hướng phát triển 4 nhóm ngành công nghiệp và 9 nhóm ngành dịch vụ, bởi đây là thế mạnh của thành phố.

TPHCM Vì cả nước, cùng cả nước

Thành phố Hồ Chí Minh cần chủ động phối hợp với các bộ, ban, ngành Trung ương và các địa phương, nhằm tạo thêm sức mạnh và điều kiện thuận lợi cho thành phố phát triển. Đồng thời, các bộ, ban, ngành Trung ương cần có ý thức và trách nhiệm phối hợp chặt chẽ, hỗ trợ, giúp đỡ thành phố trong xây dựng và thực hiện quy hoạch, kế hoạch, cơ chế, chính sách phát triển các ngành trên địa bàn; kiểm tra, giám sát và kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc để thành phố phát triển. Các tỉnh, thành phố trong cả nước, nhất là các tỉnh trong vùng cần chủ động phát triển quan hệ liên kết, hợp tác với thành phố Hồ Chí Minh trên các lĩnh vực, tạo sự gắn bó và sức mạnh chung để cùng phát triển.

Nghị quyết của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TPHCM đến năm 2020

Về không gian đô thị, Nghị quyết 20 cũng tạo điều kiện cho thành phố quyết định di dời các cảng nội thành, để tạo điều kiện mở rộng thành phố về phía Đông.

Bộ Chính trị cũng cho thành phố một cơ chế khá đặc thù, đó là những vấn đề pháp luật chưa quy định, hoặc quy định không phù hợp với điều kiện thực tiễn, thành phố sẽ cùng Chính phủ làm thí điểm.

Chính trong quá trình này, TPHCM đã hoàn thiện và thực thi chiến lược 10 năm phát triển kinh tế-xã hội 2001-2010 và đạt được kết quả rất khả quan.

Tuy nhiên, tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết 20, Bộ Chính trị đã khẳng định những thành tựu đạt được của TPHCM sau 10 năm, nhưng cũng chỉ ra những yếu kém, tồn tại, như chưa khai thác hết thế mạnh tiềm năng, chưa phát huy hết vai trò của mình, cũng như về cơ cấu kinh tế chuyển dịch còn chậm, những ngành thế mạnh của thành phố chưa tạo sản phẩm đặc thù.

Về hạ tầng, mặc dù thành phố có nhiều nỗ lực nhưng vấn đề quá tải trong giao thông, về hạ tầng xã hội, y tế, giáo dục, đặc biệt là vấn đề biến đổi khí hậu, ngập nước… đang là trở lực cho TPHCM phát triển trong tương lai.

Đây cũng là những thách thức đặt ra cho TPHCM.  Thực tế, để giải quyết được những vấn đề trên không thể một sớm một chiều, bởi những hạn chế ấy không chỉ do bản thân nội tại của TPHCM, mà còn do chưa có cơ chế, chính sách để phát huy tiềm năng, tạo sức mạnh liên kết của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển của đô thị đặc biệt.

Giải quyết những điểm “nghẽn”

Từ những nhận định về thuận lợi và thách thức trên, lần này Nghị quyết 16 tiếp tục khẳng định định hướng cho TPHCM phát triển theo Nghị quyết 20 là đúng đắn và cần thực hiện tiếp. Cụ thể, TPHCM phải có những giải pháp đặc thù để giải quyết những điểm “nghẽn”:

TPHCM: Bước chuyển tiếp nhiều kỳ vọng ảnh 1

TPHCM phát triển về phía Đông. Ảnh: CAO THĂNG

Thứ nhất, chất lượng tăng trưởng kinh tế một cách bền vững, phát huy được thế mạnh đặc thù của thành phố. Thứ hai, phải gắn kết vùng trọng điểm kinh tế phía Nam để tạo không gian đô thị, bao gồm đô thị TPHCM và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Đặc biệt, tập trung giải quyết đồng bộ 4 vấn đề chung của vùng, như phân bố lực lượng sản xuất, giải quyết hạ tầng giao thông, phát triển và sử dụng nguồn nhân lực, giải quyết chung vấn đề môi trường, trong đó TPHCM có vai trò thành phố hạt nhân, tạo động lực tăng trưởng chính.

Điểm mới về mô hình quản lý, tổ chức, Bộ Chính trị yêu cầu TPHCM tiếp tục thí điểm nghiên cứu, đề xuất mô hình chính quyền đô thị trong điều kiện hiện nay để nâng cao quản trị chất lượng, phù hợp với đặc điểm của TPHCM.

Tiếp tục cho phép TPHCM thí điểm những vấn đề như xã hội hóa trong phát triển hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội. Theo đó, cần nhấn mạnh vai trò công tư đối tác, tức mô hình PPP, bên cạnh việc tiếp tục kêu gọi, đầu tư theo các hình thức BOT, BT.

Như vậy, Nghị quyết 16 là sự nối tiếp của Nghị quyết 20 về phát triển TPHCM trong tình hình mới, đảm bảo sự hội nhập để đến năm 2020 GDP bình quân của TPHCM phải đạt trên 8.000USD/người, trở thành thành phố đô thị theo hướng văn minh hiện đại, ngang tầm với các đô thị khu vực.

Một số kinh nghiệm của TPHCM từ thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo 10 năm qua

- Để xây dựng và phát triển đô thị loại đặc biệt, với tính chất đặc thù như thành phố Hồ Chí Minh, việc “cho phép thành phố được thực hiện thí điểm đối với những vấn đề mới phát sinh mà thực tiễn thành phố đặt ra trong quá trình phát triển, nhưng chưa có quy định hay những quy định hiện hành của Nhà nước không phù hợp”, theo tinh thần Nghị quyết 20 của Bộ Chính trị là chủ trương rất đúng đắn, không chỉ có ý nghĩa trong giai đoạn hiện nay mà còn xuyên suốt trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta.

- Một vấn đề dù khó đến đâu, nếu có chủ trương đúng, có quyết tâm chính trị cao, huy động sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị, sự đồng thuận xã hội, có sự bố trí nguồn lực tương xứng, chỉ đạo thực hiện sâu sát, có biện pháp đột phá khắc phục khó khăn, vướng mắc kịp thời đều đạt được kết quả tốt. Đây thực chất là đổi mới phong cách làm việc, vừa phải đề cao dân chủ, phát huy trí tuệ của tập thể và nhân dân, vừa phải tăng cường trách nhiệm cá nhân; từng thời điểm phải có sự tập trung cao, dám quyết đoán, dám đưa ra giải pháp mang tính đột phá, biết tổ chức sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các lực lượng, các đơn vị.

- Phải luôn quan tâm tổng kết thực tiễn và kiên trì, chủ động phối hợp với các bộ, ngành, đề xuất Trung ương sửa đổi, bổ sung những cơ chế, chính sách không còn phù hợp hoặc kiến nghị cho thành phố thực hiện thí điểm những cơ chế, chính sách mới, để tổng kết, nhân rộng; đặc biệt trong giai đoạn khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu, một mặt phải thực hiện nghiêm túc sự chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, mặt khác phải luôn nhạy bén, sáng tạo, bám sát thực tiễn, mạnh dạn giải quyết những vấn đề mới nảy sinh, giữ được vai trò, vị trí của thành phố Hồ Chí Minh đối với khu vực và cả nước.

- Quán triệt sâu sắc quan điểm giải quyết đồng bộ giữa tăng trưởng kinh tế, với phát triển văn hóa, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường, phát triển bền vững; giữa phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội với quy hoạch  phát triển đô thị và đảm bảo quốc phòng, an ninh, giữ vững ổn định chính trị - xã hội; thực hiện tốt các chính sách xã hội… kéo giảm khoảng cách giàu nghèo trong quá trình xây dựng thành phố Hồ Chí Minh thành một thành phố xã hội chủ nghĩa văn minh, hiện đại.

(Trích Tờ trình Bộ Chính trị về Đề án tổng kết Nghị quyết 20-NQ/TW về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TPHCM đến năm 2010)

TS. Trần Du Lịch Phó trưởng Đoàn ĐB Quốc hội TPHCM

Các tin, bài viết khác