Tìm lối ra cho hạt gạo

Tìm lối ra cho hạt gạo ảnh 1

Theo dự báo của Tổ chức Lương nông thế giới (FAO), năm 2012 nhập khẩu gạo của châu Phi khoảng 10,5 triệu tấn, giảm 2% so với năm 2011.

Nguồn cung dồi dào chính là nguyên nhân khiến một số nước như Benin, Guinea, Sierra Leone và Tanzania cắt giảm lượng gạo nhập khẩu. Nigeria, quốc gia nhập khẩu nhiều gạo nhất tại châu Phi, cũng được dự báo sẽ giảm lượng gạo nhập khẩu xuống 8%, ở mức 1,9 triệu tấn.

Việc giảm lượng nhập khẩu của khu vực chiếm khoảng 23% thị phần xuất khẩu gạo Việt Nam, có thể xem như một trong những nguyên nhân đầu tiên dẫn đến sự suy giảm sản lượng xuất khẩu 6 tháng đầu năm.

Trên thị trường thế giới hiện nay gạo Việt Nam còn bị lép vế so với gạo Ấn Độ và Myanmar do giá thành cao hơn. Myanmar còn ưu tiên đẩy mạnh xuất khẩu gạo, đã lập kế hoạch tăng gấp đôi lượng gạo xuất khẩu lên 1,5 triệu tấn trong năm nay, 2 triệu tấn năm 2013 và 3 triệu tấn năm 2015.

Ngoài Myanmar, các nước xuất khẩu gạo khác như Ấn Độ, Thái Lan… còn cạnh tranh quyết liệt ở thị trường Indonesia, Bangladesh và Philippines - những thị trường xuất khẩu chính của Việt Nam.

Không chỉ châu Phi, theo dự báo của FAO, năm 2012 châu Á (khu vực chiếm hơn 66% thị phần xuất khẩu Việt Nam) sẽ giảm lượng gạo nhập khẩu xuống 10% so với năm 2011.

Khó khăn chồng chất khó khăn, gạo Việt Nam sẽ đi về đâu là câu hỏi đang làm đau đầu giới chuyên gia lẫn doanh nghiệp xuất khẩu gạo. Không những thị trường bị thu hẹp, Việt Nam còn đang phải đối mặt với tình trạng các đối thủ nặng ký Thái Lan, Ấn Độ giảm giá bán để xả hàng tồn kho.

Tính đến giữa tháng 6, tồn kho lúa gạo của Thái Lan đã đạt mức kỷ lục, khoảng 15 triệu tấn lúa, tương đương 9 triệu tấn gạo, trong khi đó vụ thu hoạch lúa trái vụ của Thái Lan cũng đã gần kề. Trước tình hình này, các nhà xuất khẩu gạo nước này yêu cầu chính phủ xả bán khẩn cấp lượng gạo 300.000-500.000 tấn cho xuất khẩu và khoảng 100.000 tấn cho thị trường nội địa.

Và nếu Thái Lan tiếp tục hạ giá bán sẽ rất nguy hiểm cho lúa gạo Việt Nam. Điều này càng cho thấy chúng ta đang phải đối mặt với quá nhiều đối thủ cạnh tranh.

Để cạnh tranh buộc chúng ta phải hạ giá thành. Song cách này liệu có khả thi? Đến tháng 6-2012 giá gạo 5% tấm (gạo cao cấp) của Việt Nam chỉ ở mức 400-410USD/tấn, giảm 20-30USD/tấn so với tháng 5; gạo 25% tấm còn 360-370USD/tấn.

Trong khi đó, giá gạo xuất khẩu của các nước khác vẫn được giữ vững hay tăng mạnh, như gạo của Ấn Độ. Vì thế, nếu không tính Myanmar, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam hiện đã giảm xuống mức thấp nhất thế giới.

Việc liên tục giảm giá không chỉ làm giảm lợi nhuận đơn vị xuất khẩu mà còn ảnh hưởng không nhỏ đến thu nhập nông dân. Trước tình thế này, liệu cam kết của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) đảm bảo cho lợi nhuận của nông dân từ 30% có thành hiện thực?

Để tìm lối ra cho hạt gạo, một số doanh nghiệp tăng cường đầu tư máy móc thiết bị nhằm tập trung xuất khẩu gạo đồ, gạo thơm chất lượng tốt với mức giá cao. Tuy nhiên, giải pháp đó chưa chắc đã giúp doanh nghiệp nói riêng cũng như ngành sản xuất lúa gạo nói chung vượt qua thách thức.

Theo VFA, 2 năm qua gạo thơm Việt Nam đã chen chân vào một số thị trường trước đây do Thái Lan nắm giữ do nâng cao chất lượng gần ngang ngửa nhưng giá thành lại rẻ hơn. Tuy vậy, đến nay Thái Lan vẫn là nước xuất khẩu gạo thơm hàng đầu.

Trung bình lượng tiêu thụ gạo thơm hàng năm trên thế giới khoảng 2-3 triệu tấn, trong đó riêng Thái Lan xuất khẩu 1,5-1,8 triệu tấn. Thế nên chọn đường này cũng không dễ dàng. Đó là chưa kể hiện tượng thiếu gạo thơm xuất khẩu thời gian qua.

Điều này lý giải vì sao nhiều doanh nghiệp không dám ký hợp đồng lớn vì sợ không đủ hàng sẽ phải bồi thường. Bên cạnh đó nhiều địa phương cũng không thể ồ ạt trồng gạo thơm vì nếu không tính toán kỹ, giả sử xảy ra tình trạng ế ẩm, nông dân còn khốn đốn hơn.

Để ngành lúa gạo nước ta phát triển bền vững đã đến lúc cần quy hoạch bài bản, chỉ nên chọn ra vài giống chủ lực, sau đó hoàn thiện công nghệ và đầu tư cho khâu sản xuất giống để đưa ra vài giống lúa mang tính cạnh tranh cao phục vụ xuất khẩu. Doanh nghiệp kinh doanh cần đầu tư chiều sâu, phải xây dựng được thương hiệu quốc tế để nâng cao giá trị gia tăng.

Kết thúc niên vụ 2011, ngành lúa gạo Việt Nam đã đánh dấu một bước tiến mới trong việc chiếm lĩnh thị trường gạo thế giới với sản lượng gạo xuất khẩu đạt trên 7 triệu tấn, đứng thứ 2 trên thế giới, chỉ sau Thái Lan (8,5 triệu tấn). Nhưng với quá nhiều khó khăn hiện nay liệu năm 2012 gạo Việt Nam có còn trụ vững, sẽ ở đâu trên đường đua quốc tế - là câu hỏi chưa có lời đáp.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc chuyên gia

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.