Thuế gửi tiền tiết kiệm: Lợi bất cập hại

Qua báo chí trong nước, tôi đọc được thông tin Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HOREA) đề xuất việc đánh thuế tiền gửi tiết kiệm. Ngay sau đó dư luận trong nước đã nêu nhiều ý kiến phản đối, cho rằng kiến nghị này phi thực tế và quá vô lý.

Không biết ông chủ tịch HOREA đã dựa vào kinh nghiệm của nước nào trên thế giới để có được “ý tưởng” này. Nhưng nếu dành chút thời gian truy tìm trên mạng internet bằng tiếng Anh, bạn sẽ dễ dàng thấy Cộng hòa Ireland là quốc gia điển hình áp dụng loại thuế này.

Điều thú vị là thuế đánh vào tiền gửi tiết kiệm tại Ireland có cái tên tắt bằng tiếng Anh là DIRT (Deposit Interest Retention Tax), dịch sang tiếng Việt có nghĩa là… bẩn thỉu, dơ dáy.

Theo luật Ireland, DIRT được thu ngay sau khi có khoản lãi phát sinh từ tiền gửi tại các định chế tài chính. Kể từ tháng 1-2013, thuế suất DIRT từ 33-36% và người già trên 65 tuổi hay không có đủ năng lực có thể xin hoàn thuế hay điền vào mẫu biểu miễn thuế khi gửi tiền tại ngân hàng.

Mặc dù đã áp dụng từ những năm 80 của thế kỷ trước, nhưng DIRT vẫn tiếp tục là đề tài gây tranh cãi cho đến tận bây giờ, bởi nó ảnh hưởng đến người nghèo hay những đối tượng được miễn thuế mà không hiểu hết quyền lợi của mình. Đáng lưu ý là bộ máy thu thuế của Ireland phải làm việc nhiều hơn để tìm cách truy bắt những người giàu khôn ngoan lách hay trốn thuế.

Bây giờ bạn hãy tiếp tục thử tìm tên cái loại thuế này ở các nước Đông Nam Á, thì hầu như rất khó tìm được từ DIRT. Indonesia đánh 20% trên tiền lãi gửi tại ngân hàng đối với doanh nghiệp và cá nhân nhưng khả năng hành thu kém và dẫn đến hậu quả người giàu chuyển sang gửi tiền tại Malaysia và Singapore, những nước không thu thuế đối với lãi phát sinh từ tiền gửi tiết kiệm.

Riêng Singapore, với vị trí địa lý chiến lược và những chính sách tài chính khôn ngoan, luôn là điểm đến của những chu chuyển tài chính ngắn, trung và dài hạn phục vụ cho các hoạt động kinh tế và mục tiêu phát triển dân sinh.

Thuế gửi tiền tiết kiệm: Lợi bất cập hại ảnh 1 

Đánh thuế vào tiền gửi vô tình lợi bất cập hại. Ảnh: LONG THANH 


Câu hỏi đặt ra là nếu Việt Nam đánh thuế đối với lãi phát sinh trên tiền gửi tiết kiệm, liệu sẽ xảy ra tình trạng nhiều người Việt Nam sang Singapore mở tài khoản để tránh thuế và chuyển hóa tích lũy của mình sang những công cụ tài chính khác? Trên các mạng xã hội mà người viết bài này có dịp tham gia, đã có ý kiến sẽ rút tiền từ tài khoản tại Việt Nam rồi chuyển sang đô-la Singapore (SGD) để gửi tại một ngân hàng nào đó trên đảo quốc Sư tử.

Nhưng nói đi cũng phải nói lại, việc chuyển một số tiền lớn  từ Việt Nam ra nước ngoài trong khuôn khổ quản lý ngoại hối hiện nay là bất hợp pháp, nếu muốn luồn lách cũng phải tốn kém thêm nhiều chi phí và phiền toái khác. Giả sử đề xuất trên của HOREA được triển khai thực hiện, không ai lường trước được những tác động tâm lý dây chuyền khi ngân hàng không còn là nơi để người dân gửi gắm đồng tiền tích lũy từ mồ hôi nước mắt của mình.

Xét về tổng thể, việc đánh thuế trên tiền lãi tiết kiệm nếu có thể áp dụng được một cách hiệu quả và công bằng, phải trên cơ sở phân tích khách quan của các chuyên gia kinh tế, chứ không chỉ từ đề xuất của HOREA. Lãi suất tiền gửi tại các ngân hàng ở Singapore hiện nay không quá 0,1%/năm, người Singapore có thể chuyển đổi SGD thành đồng Việt Nam (VNĐ) và gửi số tiền này vào một ngân hàng Việt Nam để hưởng lãi suất 7-8%/năm.

Nếu  VNĐ không mất giá quá cao và ngân hàng Việt Nam không bị phá sản, nhà đầu tư Singapore sẽ hưởng được chênh lệch lãi suất tuyệt vời với tỷ suất lợi nhuận cho khoản đầu tư của mình còn tốt hơn trên thị trường chứng khoán Singapore. Đó là phân tích lý thuyết, còn bây giờ các nhà đầu tư còn có thêm một bài tính mới: ứng xử ra sao khi lợi nhuận từ tiền gửi ngân hàng của mình bị đánh thuế “bẩn thỉu”?

Lê Hữu Huy (Singapore)

Các tin, bài viết khác