Thu đúng, thu đủ thuế tài nguyên

Thu đúng, thu đủ thuế tài nguyên ảnh 1

Dự kiến ngày mai 20-8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) sẽ cho ý kiến về dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 928/2010/UBTVQH10 về việc ban hành biểu mức thuế suất thuế tài nguyên.

Theo dự thảo này, Bộ Tài chính đề xuất nâng mức thuế suất một số khoáng sản: sắt từ 10% hiện nay lên 15%; titan từ 11% lên 16%; vàng từ 15% lên 25%; vonfram, antimoan từ 10% lên 18%; đồng, niken tăng từ 10% lên 15%...

Ngay trước phiên họp của UBTVQH, Tập đoàn Besra Gold Inc. (Australia) đã kiến nghị Bộ Tài chính phản đối kế hoạch tăng thuế suất tài nguyên vàng từ 15% lên 25%. Theo thông cáo được gửi đến các cơ quan truyền thông đầu tháng 8, Besra Gold Inc. cảnh báo các công ty con của mình tại Việt Nam, gồm Công ty TNHH Vàng Phước Sơn (PSGC), Công ty TNHH Khai thác vàng Bồng Miêu (BMGMC) có thể phải đóng cửa nếu kế hoạch thuế khoáng sản được thực hiện.

Tập đoàn này thậm chí còn nói thẳng nếu kịch bản trên xảy ra, sẽ có ít nhất 1.600 lao động của 2 công ty trên mất việc làm, nguồn thu ngân sách chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng.

Nhưng đó mới chỉ là kiến nghị từ phía doanh nghiệp, bởi việc tăng thuế sẽ ảnh hưởng tới lợi nhuận của họ. Còn phía cơ quan quản lý cũng có những lý giải thuyết phục về việc tăng thuế. Theo Bộ Tài chính, khoáng sản kim loại là loại tài nguyên không tái tạo có giá trị kinh tế lớn.

Bởi hiện nay quy trình tuyển chọn, làm giàu quặng phần lớn chưa áp dụng công nghệ tiên tiến, gây lãng phí tài nguyên và ảnh hưởng tới chất lượng môi trường sống của người dân xung quanh khu vực khai thác. Tương tự, công nghệ khai thác, chế biến vàng của các doanh nghiệp trong nước chưa cao, hiệu quả kinh tế đạt thấp, gây lãng phí tài nguyên và phát sinh tác động xấu về môi trường.

Do đó, việc tăng mức thuế suất thuế tài nguyên đối với sắt, titan, vàng, vonfram, antimoan, đồng, niken sẽ đảm bảo thực hiện mục tiêu không khuyến khích việc khai thác tài nguyên không tái tạo có giá trị kinh tế lớn, góp phần bảo vệ nguồn tài nguyên, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân nơi có khoáng sản được khai thác.

Còn nhớ từ năm 2010, khi bàn về dự thảo khung thuế suất tài nguyên, UBTVQH đã đồng thuận quan điểm rằng khai thác tài nguyên không tái tạo phải bị áp thuế cao để hạn chế tình trạng khai thác cạn kiệt, ảnh hưởng nghiêm trọng tới môi trường. Việt Nam được đánh giá là quốc gia có tiềm năng về khoáng sản với khoảng 60 loại có trữ lượng rất lớn như bauxite, titan, quặng sắt, đất hiếm...

Việc đóng góp thuế của ngành công nghiệp khai khoáng này ngày càng tăng. Nếu như thuế khai thác mỏ năm 2009 chỉ thu được 19.329 tỷ đồng, năm 2010 là 26.014 tỷ đồng thì đến năm 2012 đạt 41.313 tỷ đồng. Giá trị xuất khẩu trung bình đạt 8,5 tỷ USD/năm, tạo công ăn việc làm cho trên 500.000 lao động. Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi đó, ngành khai khoáng cũng đang bộc lộ nhiều bất cập, thiếu bền vững.

Thực trạng gia tăng khai thác nguồn tài nguyên không tái tạo, đặc biệt việc xuất khẩu khối lượng lớn tài nguyên quý, hiếm, dạng thô trong những năm gần đây đã dẫn đến tài nguyên cạn kiệt, thu ngân sách không tương xứng với giá trị tài nguyên, gây tác động nghiêm trọng đến môi trường. Tình trạng khai thác khoáng sản trái phép diễn ra khá phổ biến ở nhiều địa phương. Nhiều doanh nghiệp chưa đầu tư công nghệ cao vào khai thác, đặc biệt là chế biến sâu, dẫn đến khoáng sản bị thất thoát rất lớn.

Trước thực trạng này, việc quy định mức thuế suất tương xứng với giá trị của loại tài nguyên không tái tạo, nhất là đối với các tài nguyên có giá trị kinh tế lớn, nhu cầu khai thác đang tăng là điều cần thiết. Có thể điều này sẽ khiến một số doanh nghiệp phản ứng vì động chạm tới lợi ích của họ, nhưng chính sách quản lý tài nguyên cần đứng trên cái nhìn tổng thể. Đất nước ta có nhiều tài nguyên, nhưng cũng chỉ là hữu hạn. Nếu quá dễ dàng trong quản lý hoạt động khai thác tài nguyên, chắc chắn các thế hệ con cháu chúng ta sẽ phải trả giá.

Tất nhiên, để quản lý hiệu quả chỉ tăng thuế là chưa đủ. Thực tế hiện nay cho thấy việc quản lý khai thác khoáng sản và thu thuế tài nguyên còn nhiều bất cập. Trong báo cáo của Ủy ban Khoa học-Công nghệ và Môi trường của Quốc hội khi tiến hành đợt giám sát chuyên đề về quản lý, khai thác khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường năm 2012, đã nêu rõ việc cấp phép khai thác khoáng sản được phân cấp mạnh cho địa phương là chủ trương hợp lý.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai do thiếu kiểm tra, giám sát thường xuyên, đã tạo điều kiện cho một số tỉnh, thành phố dễ dãi trong việc cấp phép. Hậu quả, có lúc, có nơi đã xảy ra tình trạng thực hiện trái quy định của pháp luật, ô nhiễm môi trường, cấp phép khai thác không theo quy hoạch…

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Trước đó, ngày 4-8-2017, giá xăng cũng đã tăng 599 đồng/ lít

Giá xăng tiếp tục tăng 461 đồng

(ĐTTCO)-Thông báo của liên bộ Công Thương-Tài chính phát đi chiều 19-8 cho biết, mặt hàng xăng RON 92 tăng 461 đồng/lít; xăng E5 tăng 431 đồng/lít.