Than trời về cách tính thuế TTĐB mới

(ĐTTCO)-Ngày 16-3, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam phối hợp với Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA) tổ chức tọa đàm nhằm phản ánh những vướng mắc, khó khăn của doanh nghiệp về một số quy định liên quan đến thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với ngành bia, rượu. Đại diện các doanh nghiệp đều cho rằng cần có sự ổn định trong chính sách thuế và nếu phải thực hiện thì cần lùi thời gian đến 1-1-2017 thay vì 1-1-2016.

Rắc rối cách tính thuế TTĐB

Trước những vướng mắc trong thực thi, ngày 9-3, Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam (VBF) đã có văn bản gửi Phó Chủ tịch Quốc hội cùng lãnh đạo một số ủy ban của Quốc hội kiến nghị những vấn đề vướng mắc liên quan đến thuế TTĐB. VBF cho biết rất quan ngại về cách thay đổi về giá tính thuế TTĐB là Nghị định 108/2015/NĐ và Thông tư 195/2015/TT-BTC (quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật thuế TTĐB 2008 và Luật thuế TTĐB 2014) được ban hành và có hiệu lực đột ngột (ban hành lần lượt tháng 10 và 11-2015 và có hiệu lực 1-1-2016) đã gây khó khăn cho doanh nghiệp vì chưa kịp thích ứng.

Mặt khác, Nghị định 108 và Thông tư 195 hướng dẫn quy định mới về giá tính thuế TTĐB chưa được quy định tại luật hiện hành. Còn dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế TTĐB dự kiến ban hành tại kỳ họp Quốc hội tháng 3 mới dự định bổ sung các quy định tại Nghị định 108 và Thông tư 195.

 Than trời về cách tính thuế TTĐB mới ảnh 1

Theo quy định tại luật hiện hành, giá tính thuế TTĐB đối với hàng hóa sản xuất trong nước là giá do cơ sở sản xuất bán ra. Như vậy, luật không có sự phân biệt giữa giá bán ra của cơ sở kinh doanh độc lập và cơ sở kinh doanh trong hệ thống thương mại. Tuy nhiên, Nghị định 108 và Thông tư 195 đã loại các cở sở kinh doanh trong hệ thống thương mại ra khỏi quy định về cơ sở thương mại nên đã gây ra nhiều khó khăn.

Cụ thể, theo các hướng dẫn, nếu nhà sản xuất bán hàng qua các cơ sở kinh doanh thương mại độc lập (không có quan hệ mẹ - con với nhà sản xuất) thì giá tính thuế TTĐB sẽ là giá bán của nhà sản xuất nhưng không được thấp hơn 7% giá bán bình quân trong tháng của cơ sở kinh doanh thương mại độc lập đó.

Trong khi đó, theo Nghị định 94 về sản xuất và kinh doanh rượu, nhà sản xuất được quyền bán cho cơ sở kinh doanh thương mại đầu tiên là các thương nhân phân phối khác, hoặc thương nhân bán buôn. Tùy vào giấy phép, hai loại thương nhân này lại có thể tiếp tục bán ra cho nhiều loại đối tượng như nhà phân phối khác, nhà bán buôn, bán lẻ, siêu thị, khách sạn… với các mức giá khác nhau do vậy, doanh nghiệp sản xuất không có quyền và không thể kiểm soát giá bán ra của cơ sở thương mại độc lập hoặc yêu cầu họ cung cấp giá bán cho mình. Điều này sẽ dẫn đến việc doanh nghiệp gặp nhiều rủi ro về thanh tra thuế, bị áp giá tính thuế, truy thu thuế.

Nghị định 108 và Thông tư 195 còn quy định, giá tính thuế TTĐB được dựa trên giá bán ra của công ty thương mại cuối cùng có quan hệ công ty mẹ, công ty con, hoặc công ty con trong cùng công ty mẹ với cơ sở sản xuất, cơ sở nhập khẩu và giá làm căn cứ tính thuế TTĐB không được thấp hơn 7% so với giá bán bình quân trong tháng ở cùng loại sản phẩm của các cơ sở kinh doanh thương mại bán ra.

Chỉ ra sự bất cập này, theo VBF, giá bán trên thị trường thay đổi theo từng thời điểm hay theo vùng và đa dạng theo chính sách kinh doanh của từng nhà phân phối. Quan hệ giữa nhà sản xuất với nhà phân phối là mua đứt bán đoạn. Vì thế, doanh nghiệp không có quyền yêu cầu các cơ sở kinh doanh thương mại cung cấp các thông tin liên quan đến giá bán của họ. Quy định giá tính thuế của cơ sở sản xuất không được thấp hơn 7% giá bán bình quân của cơ sở kinh doanh thương mại vô hình trung yêu cầu nhà sản xuất phải kiểm soát giá bán của cơ sở thương mại – điều mà Luật cạnh tranh cấm.

Không những vậy, VBF cho rằng, doanh nghiệp rất khó có thể tính được giá bán bình quân trong tháng của cùng loại sản phẩm do cơ sở kinh doanh thương mại bán ra trong trường hợp nhà sản xuất có nhiều sản phẩm thuộc nhiều phân khúc khác nhau, cùng một nhãn hàng có nhiều loại sản phẩm khác nhau, mỗi sản phẩm này lại có nhiều mẫu mã kích thước quy cách khác nhau. Điều này khiến cho giá bình quân nếu có thể tính được cũng không chính xác và không mang tính đại diện, không phản ánh chính xác nghĩa vụ thuế TTĐB, đồng thời dễ gây tranh cãi giữa cơ quan thuế và người nộp thuế.

Sách Trắng 2016 do Hiệp hội doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) phát hành mới đây cũng cho rằng, những điều chỉnh bổ sung đối với thuế TTĐB tại dự thảo luật thay đổi giá trị tính thuế từ giá nhập khẩu sang giá nhập khẩu và giá bán lại sẽ làm doanh nghiệp phải nộp thuế TTĐB tăng. Điều này sẽ làm mất giá trị và ảnh hưởng đến lợi ích mà khoản cắt giảm thuế quan theo khuôn khổ Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đối với rượu mạnh nhập khẩu mang lại. Sự điều chỉnh tăng bất ngờ và mạnh mẽ thuế TTĐB đối với rượu mạnh nhập khẩu sẽ tất yếu làm giá bán lại tăng mạnh và giảm nhu cầu sử dụng và gây tác động tiêu cực lên nguồn thu của Chính phủ.

Theo ông Nguyễn Văn Việt, Chủ tịch VBA, việc thực hiện quyết toán thuế theo Thông tư 195 là sẽ rất khó thực hiện, khi các sản phẩm được bán ra khỏi các cơ sở sản xuất thì theo các quy định hiện hành, các sản phẩm đã bán ra thuộc quyền sở hữu của công ty con và công ty mẹ chỉ còn quyền sở hữu thương hiệu. Việc tính thuế theo giá bán ra của cơ sở thương mại cuối cùng vốn để tạo ra hiệu quả thu thuế tốt nhất lên các công ty sản xuất sẽ vô hình trung đồng nhất hóa hai quyền sở hữu thương hiệu và sở hữu tài sản.

Lùi thời hạn thực hiện sang 1-1-2017

Theo VBF, VBA, việc áp dụng cả cách tính thuế TTĐB mới lẫn lộ trình tăng thuế TTĐB đặc biệt quá gấp đang làm khó doanh nghiệp. Bởi quy định mới với thay đổi đột ngột cơ bản về giá tính thuế đối với hàng nhập khẩu và hàng sản xuất trong nước, quá gần thời điểm có hiệu lực là ngày 1-1-2016 - trùng với thời điểm bắt đầu tăng thuế suất thuế TTĐB (Luật thuế TTĐB sửa đổi có hiệu lực từ ngày 1-1-2016 quy định bia và rượu mạnh tăng 5%/năm đến 2019, rượu vang tăng 5%/2 năm).

Tác động của việc thay đổi giá tính thuế đột ngột như vậy sẽ làm tăng hơn nữa chi phí thuế của doanh nghiệp trong lúc các doanh nghiệp đang phải điều chỉnh kế hoạch cho phù hợp với việc gia tăng thuế suất thuế TTĐB; tác động rất lớn đến tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh; ảnh hưởng đến tính ổn định của môi trường chính sách thuế; ảnh hưởng tiêu cực tới các lợi ích đạt được thông qua các hiệp định thương mại lớn đã ký đang chờ phê chuẩn như Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), EVFTA...

Mặt khác, hiện các quy định về giá tính thuế TTĐB mới đang được thảo luận và đưa vào dự thảo luật sửa đổi và chờ đưa ra thông qua ở kỳ họp Quốc hội khóa XIII vào cuối tháng 3. Do vậy, khi luật chưa được áp dụng, việc ban hành Nghị định 108 và Thông tư 195 chính thức hóa quy định mới mà luật hiện hành chưa quy định đã gây ra tranh cãi rất lớn trong cộng đồng doanh nghiệp khi mà nghị định và thông tư lại đi trước luật.

Ngoài ra, việc thay đổi dịch chuyển giá tính thuế cũng như thời điểm áp dụng quá gấp sẽ trở thành nhân tố cộng hưởng mạnh mẽ với mức tăng 5% tính từ đầu năm 2016 và gián tiếp tăng mức thuế xuất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với doanh nghiệp. Chắc chắn các quy định này sẽ mang lại lợi ích ngắn hạn qua việc tăng thu, tuy nhiên tiềm ẩn nguy cơ suy giảm của một ngành kinh tế về dài hạn.

"Do vậy cần lùi thời gian thực hiện từ 1-1-2016 sang 1-1-2017 để doanh nghiệp có sự chuẩn bị", ông Nguyễn Văn Việt kiến nghị.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế (VCCI), ít có văn bản pháp luật nào có sự phản hồi thường xuyên dày đặc như Nghị định 108 và Thông tư 195. Và, khi xây dựng các văn bản này, VCCI đã tổ chức nhiều tọa đàm, họp cùng các Tài chính, Tư pháp và có ý kiến rõ ràng.

"Khi cơ quan nhà nước ban hành thường cân nhắc nhiều lợi ích khác nhau nhưng không thể bỏ qua tiếng nói doanh nghiệp thực thi... Nhà nước ban hành chính sách kiểu gì cũng phải tuân thủ thông lệ quốc tế, thời gian áp dụng có thể chấp nhận được. Hai văn bản này cũng nên tiếp cận phù hợp thông lệ đảm bảo minh bạch, công bằng cho doanh nghiệp. Việc hiệp hội, doanh nghiệp phản ánh, tập hợp các vướng mắc gửi thì các cơ quan như Quốc hội, Văn phòng Chính phủ, Bộ Tài chính cũng sẽ cân nhắc và có bước chuyển đổi thích hợp", ông Tuấn nói.

Hà My

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc chuyên gia

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.