Tâm thế phát ngôn, phản biện

Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân, không chỉ ở đơn vị bầu cử ra mình mà còn ở cả nước; là người thay mặt Nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước trong Quốc hội. Thế nhưng, xoay quanh câu chuyện phát ngôn của ĐB tại nghị trường cũng có nhiều vấn đề đáng suy ngẫm.

Thẳng thắn, trách nhiệm cao

 Tâm thế phát ngôn, phản biện ảnh 1
Kỳ họp thứ 8, QH khóa XIII diễn ra tại nhà QH mới (Hà Nội) đã đi qua gần nửa chặng đường. Đây là kỳ họp kéo dài nhất từ trước đến nay trong nhiệm kỳ (dự kiến 35 ngày làm việc chính thức), với hàng loạt vấn đề nóng về kinh tế-xã hội, thời sự thiết thực mang tính quốc kế dân sinh được đặt lên bàn nghị sự.

Nhiều ĐBQH đã rất thẳng thắn nêu và phân tích sâu, mang tính thuyết phục đối với không ít vấn đề góc cạnh của cuộc sống. Ý kiến một số ĐB cho rằng các báo cáo của Chính phủ về kinh tế- xã hội, thực hiện kế hoạch phân bổ ngân sách chưa rõ nét, cần phải nêu rõ, xoáy sâu từng chủ đề, sự việc. Theo đó ĐB đã đưa ra sáng kiến giải pháp, đường hướng giải quyết bao quát mang tầm nhìn trước mắt và lâu dài.

Thí dụ, về việc sử dụng vốn ODA, nhiều ĐB đã thẳng thắn cho rằng lạm dụng ODA quá sẽ để lại gánh nợ trên vai cho con cháu sau này. ĐB kiến nghị QH tiến hành giám sát tối cao và ban hành luật về ODA; tăng cường kiểm soát chặt chẽ hiệu quả sử dụng, chống thất thoát, lãng phí, tham nhũng trong ODA; sử dụng ODA có chọn lọc, hạn chế và có lộ trình chấm dứt ODA trong tương lai gần.

Phát biểu về vấn đề làm thế nào để giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, một ĐB đã thẳng thắn nói: “Nếu chúng ta giao tiền và quyền cho những người kém về năng lực và đạo đức, tham lam, thậm chí bắt buộc người ta phải hối lộ như là điều kiện để lấy đường làm ăn với mình làm sao tránh được lệ thuộc… Cần làm cuộc cách mạng nhân sự, chú trọng đội ngũ lãnh đạo có tài, có đức, yêu nước, có tư duy đổi mới, hội nhập”.

Hiến kế cho QH giải bài toán ngân sách trong bối cảnh kinh tế khó khăn, có ĐB nêu tình trạng “lạm phát” cấp phó trong các cơ quan, tổ chức hưởng ngân sách. ĐB phân tích, qua thống kê có 139.000 cơ quan hành chính sự nghiệp và tổ chức hưởng ngân sách nhà nước. Như thế, có khoảng chừng đó cấp trưởng, cùng với đó là “gấp 2, 3, 4, 5 lần số cấp phó”.

“Cấp phó nhiều tất yếu bội chi ngân sách tăng lên. Với mỗi đơn vị có một cấp phó, hàng năm tiền phụ cấp điện thoại, xăng xe, điện nước, công tác phí khoảng 30 triệu đồng, nhân lên với 139.000 cấp phó đã mất hơn 4.000 tỷ đồng” - ĐB này nói và đề nghị QH ban hành Nghị quyết quy định việc bố trí cấp phó trong các cơ quan đơn vị không quá 3, trường hợp cần thiết tăng thêm thì phải báo cáo QH xem xét quyết định.

Hoặc phát biểu về công tác phòng, chống tham nhũng, có ĐB sau khi đưa ra những số liệu phản ánh thực tế vấn nạn tham nhũng, đã phân tích rõ khía cạnh tham nhũng nhà công vụ hiện nay. Theo đó, nhiều cá nhân, cán bộ cố tình biến nhà công vụ thành nhà tư vụ, vô hình chung chính sách nhà công vụ đang tạo ra sự bất bình đẳng, mất công bằng giữa các lãnh đạo quản lý với nhau, giữa cán bộ lãnh đạo Trung ương và địa phương...

Đặc biệt nhiều ĐBQH tán đồng với nội dung trình bày và kiến nghị tâm huyết của ĐB TPHCM nhằm tháo gỡ những bất cập, khó khăn trong việc đưa người nghiện đi cai nghiện bắt buộc hiện nay. ĐB này đề xuất QH có Nghị quyết ngay trong kỳ họp về vấn đề này, qua đó giúp TPHCM triển khai cơ chế thí điểm, trước mắt giúp 19.000 đối tượng trên địa bàn TP.

Phát biểu nhiều, chất lượng không cao

Tôi đồng tình với nhận xét của Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng về việc ĐB phát biểu bài của người khác. Ông đã thẳng thắn chỉ ra một tình trạng rất nguy hiểm trong hoạt động của QH, đó là ĐB bị dẫn dắt, chi phối của các nhóm lợi ích, các thế lực nào đó mà không nói lên tiếng nói của mình, không nói lên tiếng nói và nguyện vọng của cử tri mà lại phát biểu bài của người khác.

Ông LÊ VĂN CUÔNG,
nguyên ĐBQH tỉnh Thanh Hóa

So với những kỳ họp QH trước, đáng mừng là càng ngày càng có nhiều ĐB phát biểu, nhưng nội dung phát biểu lại thường dàn trải. Thí dụ, trong ngày thảo luận đầu tiên về kinh tế - xã hội, chất lượng phát biểu của ĐB không cao, không nói được trọng tâm, gai góc, rất chung chung. Điều này có nguyên nhân do mỗi kỳ họp QH cách nhau 6 tháng, trong khi các báo cáo của Chính phủ về kinh tế - xã hội chỉ nhìn nhận 6 tháng (hoặc 1 năm) qua, hướng đến 6 tháng (hoặc 1 năm) tới và gần như lặp đi lặp lại, chỉ khác nhau về mốc thời gian.

Báo cáo như vậy nên ý kiến đóng góp của ĐB cũng không tránh khỏi chung chung, nói tất cả các vấn đề, nhưng không ra được vấn đề nào. Bắt đầu bằng thành tựu, rồi đến “tuy nhiên”, “bên cạnh đó”... Thậm chí có ĐB còn nhắc lại mười mấy chỉ tiêu kinh tế - xã hội, làm mất thời gian chung.

Tại các kỳ họp QH, những ngày thảo luận các vấn đề nóng, được người dân quan tâm thường được VTV truyền hình trực tiếp. Thế nhưng, hẳn người dân sẽ ngán ngẩm, thậm chí thất vọng khi thấy cảnh ĐBQH đứng lên “đọc” ý kiến. Phải chăng với những ĐB sợ đụng chạm đến lợi ích cá nhân, họ sẽ không phát biểu và im lặng là vàng.

Hoặc nếu có phát biểu cũng chỉ nói chung chung, không đụng chạm đến ai. Vì thế, tốt nhất là đọc nguyên văn từng đoạn trong báo cáo, nhận xét thêm vài ba câu cho xong. Bởi nếu không đứng lên phát biểu họ sợ cử tri thắc mắc: “Cả kỳ họp ông/bà ở đâu mà tôi không thấy”. Có ĐB còn phát biểu ý kiến của người khác, lấy bài của người khác đọc trên nghị trường, hoặc phát biểu một chiều, không có tính phản biện.

Cũng có phát biểu đã mang lại sự phiền toái cho ĐB và cho cả QH. Đó là phát biểu của một ĐB về việc “luật sư Việt Nam chỉ bào chữa cho người có tiền”, bị phản ứng khá gay gắt từ giới luật sư. Có thể ĐB này phát biểu trên cơ sở phản ánh ý kiến của cử tri nhưng cũng cần cân nhắc, thận trọng tránh gây hiểu lầm.

Bởi khi nêu ra một vấn đề gì, ĐBQH phải có bằng chứng, nguồn gốc xuất xứ câu chuyện, không nên lợi dụng địa vị của mình để phát ngôn những điều không mang lại lợi ích chung. Về việc này, Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu cho rằng ĐB này cần phải xem lại, nếu thấy sai phải xin lỗi. 

NGUYỄN HỒNG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Trung ương trao chủ động, TPHCM sẽ cất cánh

Trung ương trao chủ động, TPHCM sẽ cất cánh

(ĐTTCO)-TS Huỳnh Thế Du, Giám đốc chương trình Thạc sĩ Chính sách công, Đại học Fullbright Việt Nam, nhận xét nếu TPHCM xác định hướng đi đúng và cách làm phù hợp, cộng với cơ chế phân bổ ngân sách, cũng như sự chủ động hợp lý cho TPHCM từ trung ương thì trong vòng 10 năm là đủ để tạo ra những thay đổi hay nền tảng căn bản của một đô thị hiện đại.
 

Góc chuyên gia

Giảm thiểu rủi ro hệ thống ngân hàng

(ĐTTCO) - Dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các TCTD cần phải sửa đổi một số vấn đề liên quan đến kiểm soát quản lý tín dụng, nợ các tổ chức cá nhân… nhằm làm cho hệ thống tài chính trở nên lành mạnh và an toàn hơn. 

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.