Nguy cơ đón nhận thâm hụt kép trong 2016

(ĐTTCO) - Trong báo cáo mới cập nhật về tình hình kinh tế Việt Nam, Ngân hàng HSBC nhận định, nhu cầu bên ngoài suy yếu làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất của Việt Nam.

 Nguy cơ đón nhận thâm hụt kép trong 2016 ảnh 1
Cụ thể, sau khi có sự hồi phục nhẹ vào tháng 10, chỉ số PMI ngành sản xuất Việt Nam trong tháng 11 lại giảm xuống dưới mức không thay đổi, chỉ đạt 49,4 điểm. Nhu cầu nước ngoài yếu được cho là nguyên nhân chính, các đơn đặt hàng xuất khẩu mới đang ở mức thấp trong 4 tháng qua.

HSBC cho rằng, hoạt động xuất khẩu có thể sẽ vẫn ở trạng thái uể oải suốt quý I/2016 nhưng hoạt động xuất khẩu sẽ hồi phục trong năm 2016 khi đầu tư trực tiếp nước ngoài trở nên tích cực. Về lâu dài, các nhà sản xuất của Việt Nam nên tiếp tục nắm bắt thị phần xuất khẩu toàn cầu khi những nỗ lực tự do hóa thương mại toàn cầu đang bắt đầu có kết quả.

HSBC cũng nhận định, những khó khăn thương mại toàn cầu đã góp phần vào việc nới rộng thâm hụt thương mại. Tuy nhiên, những yếu kém gần đây của hoạt động xuất khẩu, đặt biệt là về giá trị đã làm cho một số nhà đầu tư lo ngại về triển vọng cho vị thế cân bằng đối ngoại của Việt Nam. Thâm hụt thương mại hàng hoá đã xấu hơn trong năm 2015, ở mức 4,6 tỷ USD trong tháng 11. Một mức thâm hụt nới rộng theo mùa trong tháng 12 có khả năng sẽ đẩy con số cả năm vượt mức 6 tỷ USD, tăng từ mức 0,6 tỷ USD trong năm 2014.

Một phần quan trọng của con số tăng 13,7% từ đầu năm đến nay của hoạt động nhập khẩu có liên quan đến nhu cầu nhập khẩu thiết bị cố định. Nhập khẩu máy móc thiết bị, ví dụ, vẫn duy trì mức tăng mạnh trong năm 2015 và vẫn đang trên đà phát triển gần mức tăng trưởng 25% của năm ngoái.

Tuy nhiên, xem xét kỹ về tài khoản thương mại cho thấy nhập khẩu thiên về tiêu dùng cũng tăng. Nhập khẩu xe hơi hoàn chỉnh đã tăng 96,7% so với năm ngoái, thêm khoảng 1 điểm phần trăm vào tăng trưởng nhập khẩu từ đầu năm đến nay. Điều này phản ánh tăng trưởng có thật ở lĩnh vực kinh doanh xe hơi trong nước mà đã được nới bởi môi trường tín dụng dễ chịu hơn cũng như các chương trình hỗ trợ của Chính phủ.

Theo các chuyên gia kinh tế HSBC, thâm hụt thương mại nới rộng không chỉ bởi nhu cầu cho các đầu vào dự án FDI nhiều hơn, mà còn ở khoảng cách khá lớn giữa cán cân thương mại của khối đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước.

Mức cải thiện của tín dụng, cùng với sự phấn khích hơn về những thay đổi trong quy định sở hữu nước ngoài của Việt Nam cũng đã châm ngòi cho sự hồi sinh của thị trường bất động sản, đặc biệt là ở các thành phố lớn như Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng và Hải Phòng.

Cho đến nay, tín dụng cho với lĩnh vực bất động sản hồi phục còn khá nhẹ, ở mức 14,6% tính từ đầu năm đến tháng 9 so với cùng kỳ và không giống với thời kỳ đầu cơ thái quá dẫn đến sự sụp đổ của thị trường bất động sản trong năm 2008 và lặp lại trong năm 2012. Thực tế, Chính phủ và NHNN đang rất tích cực hồi phục thị trường bất động sản bởi vì giá nhà cửa phục hồi sẽ thúc đẩy giá trị ký quỹ của các ngân hàng và giúp lĩnh vực ngân hàng thoát khỏi vấn đề nợ xấu.

Về mặt vốn, HSBC kỳ vọng nguồn vốn FDI dồi dào sẽ tiếp tục hỗ trợ cán cân thanh toán chung của Việt Nam; tuy nhiên, điều này có lẽ không đủ. Cân bằng cán cân thương mại đang chịu áp lực bởi thặng dư tài khoản vãng lai ngày càng mỏng và dòng vốn đổ ra ngoài nước ngắn hạn.

"Việc thâm hụt tài khoản vãng lãi có thể trở lại trong năm 2016 có nghĩa rằng cán cân thanh toán có thể vẫn chịu nhiều áp lực trong năm 2016 và cả 2017. Thách thức vĩ mô của Việt Nam bị giới hạn về thời gian; tuy nhiên, NHNN có thể chọn chính sách tiền tệ thắt chặt trong năm sau để duy trì định hướng tăng trưởng bền vững" - HSBC nhận định.

T.Quang

Các tin, bài viết khác