Nghị quyết 19 đang đi rất chậm

Đánh giá 6 tháng triển khai Nghị quyết 19, TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM ), cho biết có sự không đồng đều trong thực thi Nghị quyết 19 giữa các bộ, ngành, cũng như giữa các địa phương.

Nhiều chỉ tiêu chưa đạt

Nghị quyết 19 đang đi rất chậm ảnh 1 
Nghị quyết 19 ra đời (tháng 2-2015) nhằm giảm bớt các rào cản đối với môi trường kinh doanh tại Việt Nam ở cả cấp Trung ương và địa phương, ở những lĩnh vực doanh nghiệp chịu ảnh hưởng nhiều nhất.

Theo đó, trong cải cách hành chính thuế, tính đến 23-9, đã có 98% doanh nghiệp thực hiện khai thuế điện tử ổn định. Tổng cục Thuế đã phối hợp với 33 ngân hàng thương mại để triển khai dịch vụ nộp thuế điện tử. Cho đến nay đã có 84 doanh nghiệp đăng ký nộp thuế điện tử và 71,3% doanh nghiệp nộp thuế điện tử.

Song, theo đánh giá của doanh nghiệp, kết quả của cải cách trên vẫn chưa như mong đợi. Đối với cải cách hành chính về bảo hiểm xã hội, Nghị quyết 19 yêu cầu giảm thời gian nộp bảo hiểm xã hội từ 335 giờ/năm xuống còn 49,5 giờ/năm. Bảo hiểm Xã hội Việt Nam đã triển khai nhiều giải pháp, như cắt giảm 50 tiêu thức trên các biểu mẫu, tờ khai; bãi bỏ 16 thành phần hồ sơ trong các thủ tục; giảm từ 115 xuống còn 43 thủ tục…

Tuy nhiên, tính đến thời điểm này, thời gian nộp bảo hiểm xã hội vẫn chưa đạt được mục tiêu xuống 49,5 giờ như yêu cầu của Nghị quyết. Cũng tương tự với cải cách thủ tục hải quan và quản lý chuyên ngành đối với hàng hóa xuất - nhập khẩu, dù Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan đã có nhiều nỗ lực đơn giản hóa thủ tục, áp dụng hải quan điện tử, song các thủ tục này chưa được cải thiện, do đó chưa giảm được thời gian thông quan hàng hóa.

Đối với việc tiếp cận điện năng, mục tiêu của Nghị quyết 19 nhằm giảm thời gian tiếp cận điện năng còn 70 ngày, trong đó 36 ngày thuộc trách nhiệm của EVN và các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan. Mặc dù EVN đã có nhiều giải pháp để cải thiện chỉ số này, song vẫn chưa đạt được chỉ tiêu đề ra.

Tính đến nay, thời gian doanh nghiệp thuê thiết kế và thực hiện công trình ở Việt Nam là 63 ngày. Đối với việc giải quyết phá sản doanh nghiệp, Nghị quyết 19 đặt mục tiêu rút ngắn thời gian giải quyết phá sản doanh nghiệp xuống còn 30 tháng (đến hết năm 2015) và 24 tháng (đến hết 2016). Dù Luật Phá sản 2014 là một đạo luật tiến bộ với nhiều nội dung đổi mới, đã có hiệu lực từ 1-7-2015, song trên thực tế chưa ghi nhận sự cải thiện trong thủ tục và thời gian giải quyết phá sản của doanh nghiệp, khả năng chỉ tiêu này không đạt yêu cầu.

Nhiều chuyên gia cũng cho rằng chúng ta mới nhấn mạnh đến cải cách hành pháp, mà quên hoặc không để ý ngành tư pháp cũng có những vấn đề cần phải cải cách. Do đó, Chính phủ cần có sự phối hợp nhiều hơn với Tòa án Nhân dân tối cao để triển khai thực hiện các chỉ số thuộc tư pháp. Nếu không, Nghị quyết 19 sẽ chưa tác động đến được những chỉ số này. 

Rào cản tư duy 

Nghị quyết 19 đang đi rất chậm ảnh 2Những mục tiêu liên quan đến một bộ triển khai có vẻ thuận lợi, chỉ tiêu liên quan đến nhiều bộ, nhiều cơ quan vẫn gần như giậm chân tại chỗ. Với tình hình này, Việt Nam không thể đạt thứ hạng trung bình trong ASEAN-6, chứ đừng mong là ASEAN-4. Trong khi nếu không thực hiện Nghị quyết 19, hình thức phổ biến nhất vẫn chỉ là phê bình.

TS. Nguyễn Đình Cung,
Viện trưởng CIEM

Theo Nghị quyết 19, định kỳ hàng quý, các bộ, cơ quan, địa phương phải gửi báo cáo đánh giá tình hình triển khai và kết quả thực hiện Nghị quyết về Bộ Kế hoạch - Đầu tư (KH-ĐT) và Văn phòng Chính phủ để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng. Nghị quyết này là trọng tâm trong điều hành của Chính phủ trong năm nay với kỳ vọng sẽ thu hẹp xếp hạng môi trường kinh doanh của Việt Nam ngang bằng với các quốc gia ASEAN 6, và ASEAN 4.

Tuy nhiên, đến ngày 23-9, Bộ KH-ĐT mới nhận được báo cáo 6 tháng thực hiện Nghị quyết 19 của 4 bộ, cơ quan là Bộ Tài chính, Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, VCCI, EVN; cùng 3 địa phương là TPHCM, Đồng Nai và Hà Nội.

Trong đó, TPHCM, Đồng Nai là địa phương điển hình tốt trong triển khai quyết liệt và có hiệu quả Nghị quyết 19. Tuy nhiên, hầu hết các bộ, cơ quan và 18 UBND tỉnh, TP chưa coi trọng việc tham gia tập huấn, triển khai thực hiện Nghị quyết 19, trong đó có Hà Nội.

Bình luận về việc này, Luật sư Trần Hữu Huỳnh, Trung tâm Trọng tài quốc tế, cho rằng: “Đây là một bước thụt lùi. Lý do gì một nghị quyết của Chính phủ để lần đầu tiên đưa Việt Nam tham gia cuộc chơi với thế giới, mà các thành viên Chính phủ lại không làm, không báo cáo? Tôi cho rằng phải lý giải điều này, nếu không tình hình (môi trường kinh doanh) có thể sẽ xấu hơn”.

Điều đáng lưu ý, sự phối hợp trong triển khai thực hiện Nghị quyết 19 giữa cơ quan các cấp, ngành đang có sự lệch lạc. Thí dụ, triển khai Nghị quyết 19 và Luật Doanh nghiệp, Bộ KH-ĐT đã đề nghị loại bỏ 3.300 điều kiện kinh doanh từ ngày 1-7-2015.

Tuy nhiên, hiện nay các bộ, ngành và địa phương vẫn tiếp tục ban hành nhiều thông tư, văn bản với hàng loạt điều kiện kinh doanh mới. Các điều kiện kinh doanh này chủ yếu ở các thông tư, tức nằm ở các bộ. Do quy trình làm thông tư không được như luật và nghị định, nên rất khó kiểm soát chất lượng, lợi ích của nó hướng tới.

Nguyên nhân gốc rễ, theo các chuyên gia vẫn là rào cản tư duy. Nghị quyết 19 đòi hỏi cách tiếp cận rất mới về đo lường cải thiện môi trường kinh doanh. Song, phần lớn các bộ chưa thực sự đổi mới tư duy đúng theo yêu cầu của nghị quyết này. Việc triển khai rất chậm.

Sự phối hợp giữa các cơ quan trong một bộ hay các bộ với nhau, Trung ương với địa phương, các sở trong một tỉnh, rồi cả sở với huyện rất kém. Ứng dụng công nghệ thông tin để hiện đại hóa thủ tục kinh doanh cũng không tốt, chỉ được một số nơi tích cực áp dụng, thậm chí còn có trường hợp gây nghẽn, gây lỗi mạng. Điều này đã làm nản lòng doanh nghiệp.

Nguyễn Hồng

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Tiếp tục cắt giảm chi phí logistics

Tiếp tục cắt giảm chi phí logistics

(ĐTTCO) - Theo yêu cầu của Bộ trưởng Mai Tiến Dũng, Diễn đàn Kinh tế tư nhân sẽ được nâng cấp thành Diễn đàn Kinh tế Việt Nam (ViEF).

Góc chuyên gia

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.