Lo ngại nợ công và hội nhập

Cuối tuần qua, Quốc hội đã chốt 2,5 ngày chất vấn bằng việc chất vấn Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc. Câu chuyện về nợ công và hội nhập là 2 trong số các vấn đề đáng chú ý nhất.

Thận trọng mở rộng các khoản vay

 Lo ngại nợ công và hội nhập ảnh 1
Nợ công và làm sao sử dụng hiệu quả khoản vay được các đại biểu Trần Hoàng Ngân (TPHCM), Lê Đắc Lâm (Bình Thuận) rất quan tâm. Theo đại biểu Trần Hoàng Ngân, tại kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa XIII, vấn đề nợ công đã được Chính phủ giải trình chi tiết, nhưng khi tiếp xúc cử tri vẫn còn nhiều lo lắng, còn đại biểu Quốc hội lo ngại dù Chính phủ báo cáo nợ công tăng nhanh nhưng vẫn ở ngưỡng an toàn.

"Tại sao có sự lỗi nhịp trong suy nghĩ đó và Chính phủ có giải pháp nào xử lý an toàn nợ công, an dân?" - đại biểu Ngân đặt câu hỏi. Còn đại biểu Lê Đắc Lâm băn khoăn việc nhiều quốc gia đã từ chối vay ODA, trong khi Việt Nam vay nhiều, chưa hiệu quả, Chính phủ có giải pháp gì để nâng cao sử dụng vốn ODA?

Chính phủ tiếp tục duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, cải thiện môi trường kinh doanh, bởi có tăng trưởng, sản xuất kinh doanh tốt mới có nguồn thu tốt và tăng khả năng trả nợ. Theo đó, nếu quy mô của nền kinh tế từ 180 tỷ USD lên 360 tỷ USD, sẽ giảm hoặc nới thêm tỷ lệ nợ công trên GDP.

Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, tỷ lệ nợ công bao nhiêu so với GDP an toàn luôn gây những tranh cãi, bởi có những nước tỷ lệ này lên đến 300%. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là hiệu quả vay, trả nợ. Ở Việt Nam do nhu cầu phát triển nên tốc độ tăng nợ công đã hơn so với tăng trưởng GDP và nay đã lên 62%, sát giới hạn Quốc hội cho phép 65% năm 2015. Trong điều kiện kinh tế chưa phục hồi, Chính phủ đã có sự thận trọng trong việc mở rộng khoản vay.

Theo đó, Thủ tướng đã ký ban hành Chỉ thị 02 về vấn đề này với một số biện pháp, như tăng cường quản lý chi tiêu công, khoản vay mới; tăng vay dài hạn, giảm ngắn hạn; tăng vay trong nước, giảm nước ngoài; vay ODA thấp 1,6%/năm và chú ý ràng buộc của các đối tác ODA với khoản vay; quản lý chặt khoản vay bảo lãnh Chính phủ...

Bên cạnh đó, Chính phủ tiếp tục duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, cải thiện môi trường kinh doanh, bởi có tăng trưởng, sản xuất kinh doanh tốt mới có nguồn thu tốt và tăng khả năng trả nợ. Theo đó, nếu quy mô của nền kinh tế từ 180 tỷ USD lên 360 tỷ USD, sẽ giảm hoặc nới thêm tỷ lệ nợ công trên GDP.

Trong một báo cáo tổng hợp thực hiện các nghị quyết của Quốc hội, kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về chất vấn và trả lời chất vấn, tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIII, Văn phòng Quốc hội, cũng đánh giá việc bảo đảm an toàn, an ninh tài chính nợ công đã có nhiều kết quả. Chẳng hạn, cơ cấu nợ vay của Chính phủ tiếp tục thay đổi theo hướng tăng dần tỷ trọng vay nợ trong nước; vay nước ngoài của Chính phủ chủ yếu là các khoản vay ODA, vay ưu đãi; chủ động kéo dài kỳ hạn phát hành nhằm giảm dần áp lực trả nợ ngắn hạn và giảm dần đảo nợ...

Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra không ít tồn tại, hạn chế như cơ cấu nợ công bước đầu đã có cải thiện nhưng chưa thực sự bền vững; phân bổ sử dụng vốn vay còn dàn trải, nhiều dự án chậm tiến độ, có dự án hoàn thành nhưng chưa đạt mục tiêu đề ra hoặc hiệu quả thấp; tình trạng điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư so với phê duyệt ban đầu, điều chỉnh các hợp đồng diễn ra khá phổ biến; chức năng quản lý nợ công còn phân tán, thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành và địa phương gây khó khăn trong công tác giám sát chỉ tiêu an toàn nợ công...

Liên quan đến câu hỏi của đại biểu Lê Đắc Lâm, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng cần có đánh giá đúng mức về ODA. Vừa qua việc thu hút nguồn vốn này đã đạt được thành công nhất định, với lãi suất bình quân 1,6%/năm và thời hạn kéo dài.

Việc huy động vốn ODA để xây dựng các công trình cơ bản phát huy tác dụng (ngoại trừ một số công trình kéo dài, chưa hiệu quả do thiếu vốn đối ứng, chậm giải phóng mặt bằng...) và hiện nước ta vẫn tiếp tục kêu gọi vốn ODA. Tuy nhiên, do Việt Nam trở thành nước thu nhập trung bình, Chính phủ sẽ phải cố gắng tìm nguồn vốn khác để có thể tiếp tục đầu tư, phát triển cơ sở hạ tầng.

Đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất

Theo đại biểu Trần Hoàng Ngân, cuối năm nay Việt Nam sẽ gia nhập Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC), chuẩn bị kết thúc và ký các hiệp định thương mại tự do (FTA) khác, như Hiệp định Đối tác Kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP). Cơ hội nhiều nhưng cũng tạo ra nhiều nỗi lo như trước và sau khi gia nhập WTO. Chính phủ có rút được kinh nghiệm gì cho giai đoạn hội nhập 2006-2007 với hội nhập cuối năm 2015 tới đây?

Các đại biểu Nguyễn Thị Khá (Trà Vinh), Tô Văn Tám (Kon Tum), Nguyễn Ngọc Bảo (Vĩnh Phúc) cũng băn khoăn về khả năng hội nhập của Việt Nam trước các hội nhập lớn sắp tới. "Trong bối cảnh tham gia nhiều FTA sắp tới, bên cạnh thời cơ sẽ có nhiều khó khăn. Theo Chính phủ, khâu chuẩn bị nào là then chốt nhất và thông điệp của Chính phủ với người dân, DN, quản lý là gì" - đại biểu Nguyễn Thị Khá chất vấn.

Trả lời những vấn đề này, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho biết sau khi Việt Nam gia nhập WTO năm 2007, năm 2008 đã phải đối mặt với khủng hoảng tài chính từ Hoa Kỳ và lan ra toàn cầu. Nền kinh tế Việt Nam khi đó gặp khó khăn một phần do tác động của cuộc khủng hoảng, nhưng cũng do các tích tụ khó khăn của nền kinh tế trước đó. DN ứng phó cũng chưa có kinh nghiệm nên việc xử lý có những bất cập.

Từ kinh nghiệm cũ, với việc gia nhập AEC tới đây, để tránh nguy cơ thua trên sân nhà, cần thiết phải có sự đổi mới khoa học công nghệ, nâng cao năng suất, đổi mới, tái cơ cấu nền kinh tế. Cũng theo Phó Thủ tướng, giải pháp then chốt nhất để hội nhập thành công là nâng cao sức cạnh tranh quốc gia, DN và người dân.

Ý thức, tư duy người dân phải thay đổi từ sản xuất hàng hóa, liên kết sản xuất và tiêu thụ, còn Nhà nước hướng dẫn, tổ chức tốt hơn tiếp cận thị trường, không để người nông dân phải tiếp cận riêng lẻ. Bên cạnh đó, có hàng rào kỹ thuật hợp lý ngăn ngừa sự cạnh tranh không lành mạnh, bảo vệ sản xuất trong nước.

Ngọc Quang

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc chuyên gia

Tăng cường kỷ luật ngân sách

(ĐTTCO) - Khuyết điểm lớn nhất của hệ thống tài chính công là vấn đề kỷ luật ngân sách không nghiêm ngay từ khâu lập dự toán, tổ chức thực hiện và chế độ giám sát trong suốt quá trình thực hiện.
 

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.