Lạm phát có nguy cơ tăng cao

Theo công bố của Tổng cục Thống kê hôm qua (24-4), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 4 đã tăng 0,02%, đưa CPI 4 tháng lên mức 2,41% kể từ đầu năm đến nay. Lạm phát vẫn đang ở xu hướng tăng thấp, nhưng tại hội thảo “Kinh tế Việt Nam 2013 và những thách thức” diễn ra hôm 24-4, nhiều chuyên gia cho rằng nguy cơ tiềm ẩn tăng giá vẫn còn và cả năm có thể sẽ cao hơn năm 2012.

Lạm phát có nguy cơ tăng cao ảnh 1
Ông Nguyễn Ngọc Tuyến, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài chính (Học viện Tài chính), cho biết theo chu kỳ, CPI thường giảm từ khoảng tháng 3 đến hết tháng 8 và dấu hiệu của CPI trong 3 tháng đầu năm (2,39%) là dấu hiệu tích cực cho việc kiềm chế lạm phát cả năm thấp hơn mức 6,81% của năm 2012.

Tuy nhiên, điều này cũng thể hiện sức cầu tiêu dùng kém, sản xuất gặp khó khăn trong khi tồn kho vẫn cao. Còn theo TS. Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Tài chính, sức mua giảm bất chấp tăng cung tiền, hạ lãi suất, đã cho thấy chính sách truyền thống là bơm tiền đã không có tác dụng do nợ xấu. Việc tăng tổng cầu của nền kinh tế đang gặp khó khăn do người dân có xu hướng tăng tiết kiệm, doanh nghiệp không bán được hàng, ngại tăng sản xuất.

Bà Vũ Thị Huyền Trang, Viện Chiến lược và chính sách tài chính, cho rằng với lạm phát quý I thấp và thường chiếm khoảng 40% lạm phát cả năm, thì về lý thuyết, mục tiêu duy trì cả năm ở mức tăng khoảng 6% là có thể thực hiện được. Tuy nhiên, nếu xem xét dài hạn và tổng thể, đây là tín hiệu cần lưu ý.

Đó là kể từ năm 2006 đến nay, cứ 1 năm lạm phát giảm thì 2 năm sau đó tăng, nên lạm phát thấp hiện chỉ mang tính ngắn hạn, không chắc chắn. Nếu chu kỳ tiếp tục tiếp diễn như vậy, khả năng lạm phát không chỉ trong năm 2013 có xu hướng tăng mà còn đe dọa sang cả năm 2014.

Lạm phát năm 2013 sẽ ít chịu tác động từ biến động giá bên ngoài mà chủ yếu phụ thuộc vào sự biến động giá của mặt hàng trong nước và chính sách điều chỉnh giá các mặt hàng cơ bản như xăng, điện, giáo dục, y tế và tỷ giá. Đây là những nhân tố chính chi phối việc thực hiện mục tiêu kiềm chế lạm phát của năm 2013.

Nhìn nhận từ thực tế với tư cách là Chủ tịch Hiệp hội Siêu thị Hà Nội, ông Vũ Vinh Phú lại cho rằng, dù đồng ý với sức mua đang cạn kiệt khiến giá khó tăng, nhưng cũng “cần xem lại cách tính toán CPI của Tổng cục Thống kê vì nói giá cả có thời điểm giảm nhưng giá thực tế bên ngoài, giá cả hàng hóa vẫn tăng”.

Cũng theo ông Phú, trong quý I, những diễn biến về giá cả hàng hóa trong quý I như: xăng dầu, cước vận tải tăng, chi phí đầu vào nông sản thực phẩm tăng 35% (thức ăn chăn nuôi, thuốc trừ sâu…) là nỗi lo cho việc biến động giá cả thời gian tới.

Đồng tình với nhận định giá cả sẽ có những biến động khó lường, PGS.TS Ngô Trí Long, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả (Bộ Tài chính), cho rằng kết quả kiềm chế lạm phát chưa thực sự vững chắc và vẫn có nguy cơ tăng cao trở lại.

Nguy cơ đó đến từ việc năng suất, hiệu quả của nền kinh tế cũng như doanh nghiệp còn thấp; quá trình tái cơ cấu diễn ra chậm; sức đề kháng của nền kinh tế trước những cú sốc lớn từ bên ngoài và các yếu tố thiên tai, dịch bệnh chưa cao; tác động (theo độ trễ) của lượng tiền trong lưu thông tăng lên từ vốn giải ngân đầu tư với các dự án nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, hỗ trợ thị trường năm 2012 chuyển qua năm 2013; lộ trình thực hiện tăng giá điện, than, dịch vụ công…

Mức tăng giá thấp trong thời gian qua có phần bị “bóp méo” vì người bán hàng chấp nhận thua thiệt để bán giá thấp.

“Cảnh báo từ diễn biến này là giá cả có thể tăng bất cứ lúc nào khi người bán không thể chấp nhận bán giá thấp nữa. Hiện tại, khoảng một nửa phương tiện thanh toán tăng trong năm qua chuyển sang mua trái phiếu. Chốt hãm này cho lạm phát thêm khoảng thời gian “ủ bệnh”. Do vậy, rủi ro vẫn còn và lạm phát kỳ vọng cao là điều khó tránh khỏi” - ông Long nói.

Chia sẻ quan điểm về dự báo của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) về lạm phát trung bình năm 2013 của Việt Nam khoảng 7,5%, chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong lý giải thời gian tới sẽ tăng lương và một số địa phương tiếp tục tăng giá viện phí; áp lực tăng giá điện do hạn hán và tăng giá than cũng đang hiện hữu, nên mục tiêu lạm phát thấp hơn 2012 là khó khăn và nguy cơ lạm phát cao vẫn còn.

Ngọc Quang

Các tin, bài viết khác