Không đùn đẩy trách nhiệm trả lời chất vấn

(ĐTTCO) - Sáng nay 4-6, theo nghị trình kỳ họp thứ 5, Quốc hội sẽ nghe trình bày Báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến, sau đó tiến hành hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn.
Bà NGUYỄN THANH HẢI (ảnh), Trưởng Ban Dân nguyện, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH), đã có cuộc trao đổi thẳng thắn với ĐTTC bên hành lang kỳ họp về vấn đề này.
PHÓNG VIÊN: - Thưa bà, bên cạnh hoạt động trả lời chất vấn, kết quả giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri được coi là cơ sở quan trọng để đánh giá tín nhiệm của các Bộ trưởng. Bà có nhận định gì thông qua việc giám sát giải quyết kiến nghị cử tri?
Không đùn đẩy trách nhiệm trả lời chất vấn  ảnh 1
Bà NGUYỄN THANH HẢI: - Việc trả lời, giải quyết kiến nghị của cử tri thể hiện rõ hiệu quả công việc cũng như trình độ, bản lĩnh, trách nhiệm của các thành viên Chính phủ. Kết quả giám sát của Ban Dân nguyện vừa qua cho thấy sự nỗ lực của Chính phủ và từng thành viên, thể hiện qua những chuyển biến tích cực ở một số phương diện. Đó là chất lượng, thời hạn giải quyết, đặc biệt là thời hạn trả lời.
Trước  đây các vấn đề cử tri nêu đều được trả lời, nhưng còn chậm và chung chung theo kiểu “chúng tôi đã biết, chúng tôi tiếp thu, sẽ nghiên cứu giải quyết trong thời gian tới…”. Cách trả lời nay đã thay đổi bằng những thông tin cụ thể hơn về nguyên nhân những vướng mắc, bất cập cử tri nêu; hướng tiếp thu, nghiên cứu vấn đề và chỉ rõ thời hạn giải quyết. 
 Dù là bộ trưởng đăng đàn hay bộ trưởng “chia lửa” cũng đều phải trả lời trước Quốc hội, trong phiên họp có phát thanh, truyền hình trực tiếp, mức độ hiểu biết vấn đề đến đâu sẽ được cử tri đánh giá. Thêm nữa, ĐBQH hoàn toàn có thể trực tiếp chất vấn đích danh một vị bộ trưởng, hay Phó Thủ tướng phụ trách lĩnh vực. 
Hiện có hơn 90% câu hỏi đã được trả lời với lộ trình cụ thể. Tuy nhiên, vẫn còn 43/59 Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) nhận xét có hiện tượng một số bộ, ngành chưa thực sự nỗ lực, quyết tâm trong giải quyết một số vấn đề cử tri nêu.
Nhiều văn bản trả lời cho cử tri rất chung chung, diễn giải nhiều, lòng vòng, khó hiểu, không đủ thông tin để giải đáp cho cử tri. Báo cáo của chúng tôi tại Quốc hội sẽ nêu ra những thí dụ cụ thể này.
- Tình trạng né tránh, đùn đẩy việc giải quyết các kiến nghị của cử tri có nội dung liên quan tới nhiều ngành, lĩnh vực đã được phản ánh trong nhiều kỳ họp trước, lần này đã được khắc phục như thế nào, thưa bà? 
- Để khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm đối với các kiến nghị có nội dung liên quan tới nhiều ngành, lĩnh vực thuộc thẩm quyền giải quyết của nhiều bộ, ngành, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 33/2017/QĐ-TTg về Quy chế tiếp nhận, giải quyết và trả lời kiến nghị của cử tri do Quốc hội chuyển đến.
Chúng tôi cho rằng việc ra đời của Quyết định này là nỗ lực đáng ghi nhận của Chính phủ sau khi UBTVQH kiên trì kiến nghị liên tục 5 năm. Tuy nhiên, phải nói thẳng là vẫn còn những hạn chế trong việc triển khai thực hiện quyết định này và vẫn còn biểu hiện đùn đẩy, né tránh.  
- Về các bộ trưởng được lựa chọn để trả lời chất vấn kỳ này, có ý kiến cho rằng có những vị rất ít, thậm chí chưa hề đăng đàn. Bà có bình luận gì?
- Quy trình lựa chọn vấn đề, nội dung chất vấn là rõ ràng, chính xác và khoa học, được thực hiện dựa trên Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội, của ĐBQH, đặc biệt đã có hướng dẫn cụ thể về tiêu chí lựa chọn. Đó là các vấn đề bức xúc cử tri phản ánh đến ĐBQH, các ý kiến đề nghị chất vấn ĐBQH gửi tới kỳ họp và những trao đổi, thảo luận tại các phiên kinh tế - xã hội.
Ban Dân nguyện đã tập hợp được 120 nội dung, nhóm nội dung các vấn đề gửi tới kỳ họp thứ 5 qua các đợt tiếp xúc cử tri trước kỳ họp; khoảng 60 phiếu chất vấn của các ĐBQH gửi và căn cứ vào các phiên thảo luận, Tổng Thư ký đã tập hợp, xin ý kiến các cơ quan chuyên môn, Hội đồng Dân tộc và các ủy ban của Quốc hội, sau đó đề xuất các nhóm vấn đề xin ý kiến UBTVQH. UBTVQH lại xin ý kiến Quốc hội, lấy phiếu và số lượng phiếu được công bố công khai. Tóm lại, việc lựa chọn này công khai, minh bạch, không hề có sự né tránh các vấn đề nóng hay ưu ái cá nhân.
Cần nói thêm rằng các thành viên Chính phủ sẽ còn trả lời chất vấn ở các phiên họp của UBTVQH, và giải trình ở Hội đồng Dân tộc cùng các ủy ban chứ không chỉ ở kỳ họp Quốc hội. Họ dù có né tránh cũng không được, vì đã có quy trình thủ tục lựa chọn rất rõ ràng.
Ngoài ra, với cách thức tổ chức chất vấn như hiện nay, không phải chỉ 4 bộ trưởng được chọn mới trả lời trực tiếp các câu hỏi ĐBQH nêu. Nhiều bộ trưởng, trưởng ngành khác, đặc biệt là cả Phó Thủ tướng Chính phủ phụ trách lĩnh vực cũng phải tham gia giải trình. 
- Được biết, trong đề xuất người trả lời chất vấn ban đầu có cả các chủ tịch UBND một số địa phương, tại sao cuối cùng lại không, thưa bà?
- Ở đây có vấn đề liên quan đến thủ tục. Thực ra các phiên chất vấn tại UBTVQH đã từng mời Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đến dự để cung cấp thông tin.
Nhưng Quốc hội chỉ chất vấn những người do Quốc hội bầu hoặc bổ nhiệm, còn Chủ tịch UBND không phải do Quốc hội bầu hoặc bổ nhiệm. Nhưng tôi nghĩ rằng, tuy họ không phải là đối tượng để chất vấn, nhưng Quốc hội hoàn toàn có thể mời họ đến để phối hợp, chia sẻ thông tin khi cần thiết. 
ĐB Nguyễn Thị Kim Thúy (Đà Nẵng):
Tránh tình trạng “câu giờ”

Lần này với sự thay đổi về cách chất vấn, đòi hỏi bộ trưởng đi thẳng vào vấn đề. ĐB hỏi gì bộ trưởng giải trình cụ thể cái đó. Những thông tin, số liệu bộ trưởng không nắm ngay được, phải cần thời gian, có thể trả lời bằng văn bản. Bộ trưởng tranh thủ báo cáo thành tích, câu giờ là không nên. Tôi cho rằng giám sát hiệu quả nhất của Quốc hội vẫn là thể hiện tại phiên chất vấn. Qua chất vấn trực tiếp ĐB, cử tri, Chính phủ đều biết và phải quan tâm hơn đến các vấn đề ĐB đặt ra vì đã được đặt lên bàn nghị sự. Qua chất vấn không phải chỉ ĐB mà ngay cả thành viên Chính phủ cũng có cơ hội để giãi bày cho Quốc hội, cử tri hiểu rõ, chia sẻ với những khó khăn của ngành. 

Anh Thư (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất