Giải mã và “chữa bệnh” nhập siêu

Một trong những yếu kém nội tại của nền kinh tế nước ta dẫn tới bất ổn vĩ mô chính là nhập siêu. Cán cân thanh toán thâm hụt, nhập siêu ngày càng lớn tạo áp lực biến động về tỷ giá, tác động tới lạm phát. Theo số liệu thống kê, năm 2005 nước ta nhập siêu 4,3 tỷ USD; năm 2006: 5,06 tỷ USD; năm 2007, khi Việt Nam chính thức gia nhập WTO, nhập siêu tăng mạnh lên mức 14,2 tỷ USD; năm 2008 tiếp tục tăng đến 17,7 tỷ USD. Năm 2009, suy giảm kinh tế thế giới và cả trong nước đã làm nhập siêu giảm xuống còn 12,3 tỷ USD và năm 2010 nhập siêu vẫn ở mức 12,5 tỷ USD. Chính vì thế, để ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng cho phát triển bền vững trong trung và dài hạn, “căn bệnh kinh niên” nhập siêu cần phải có phương thuốc chữa trị dứt điểm.

Nguyên nhân dẫn tới nhập siêu trước hết do cơ cấu kinh tế nước ta không ổn định trong khi quá trình hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng. Để giảm nhập siêu, lâu nay giải pháp đưa ra là tập trung tăng xuất khẩu, kiềm chế nhập khẩu nhưng gốc của vấn đề này vẫn chưa được giải quyết. Việt Nam chủ yếu xuất khẩu các sản phẩm thô, giá trị gia tăng thấp. Một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực vẫn phải nhập nguyên vật liệu do công nghiệp hỗ trợ trong nước chưa phát triển. Vì thế, càng đẩy mạnh xuất khẩu kim ngạch nhập khẩu cũng gia tăng theo.

Theo tính toán, hiện nay 90% giá trị nhập siêu từ Trung Quốc. để giải bài toán nhập siêu từ Trung Quốc cần phải nghiên cứu, điều chỉnh cơ cấu hàng hóa nhập khẩu từ nước này. Phương thuốc hữu hiệu và căn bản nhất vẫn là phát triển mạnh mẽ công nghiệp hỗ trợ trong nước. Không thể phủ nhận trong ngắn hạn, dòng hàng nhập từ Trung Quốc đã giúp cung cấp những nguyên liệu đầu vào, một số sản phẩm phụ trợ, thiết bị để phát triển ngành sản xuất trong nước. Tuy nhiên về lâu dài nếu tình trạng này tiếp diễn, Việt Nam sẽ tiếp tục kéo dài tình trạng công nghiệp lạc hậu, công nghệ thấp, tiêu hao năng lượng nhiều, kéo theo đó sản phẩm kém cạnh tranh, giá trị xuất khẩu bị hạn chế, “căn bệnh” nhập siêu sẽ tiếp tục kéo dài, dẫn tới bất ổn vĩ mô chưa thể chấm dứt.

Trong bối cảnh kinh tế năm 2011 đối diện với nhiều thách thức, cùng với việc ban hành Nghị quyết 11 với các nhóm giải pháp mạnh mẽ về tài chính - tiền tệ để tác động giảm tổng cầu, kiềm chế lạm phát, mới đây Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định 12/2011/QĐ-TTg về chính sách phát triển một số ngành công nghiệp hỗ trợ. Quyết định này được xem như cú huých mới để thúc đẩy ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam phát triển, tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế, nâng cao giá trị hàng hóa Việt Nam và chữa trị “căn bệnh” nhập siêu.

Theo Quyết định 12/2011/QĐ-TTg, một số ngành công nghiệp hỗ trợ như cơ khí chế tạo, điện tử-tin học, sản xuất lắp ráp ô tô, dệt - may, da giày và ngành công nghiệp công nghệ cao được khuyến khích phát triển thông qua chính sách hỗ trợ kinh phí xúc tiến thương mại, xúc tiến đầu tư; dành quỹ đất thích hợp cho dự án về diện tích, vị trí, tiền thuê đất. Về tài chính, các dự án này cũng được hưởng ưu đãi về thuế xuất nhập khẩu; đồng thời được xem xét vay một phần vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước…

Giới chuyên gia kinh tế và các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ đón nhận chính sách mới này với thái độ khá hồ hởi, nhưng cũng lo ngại về tốc độ “đi vào cuộc sống” của chính sách. Cần nhớ rằng, chính sách ưu tiên phát triển công nghiệp hỗ trợ đã được chuẩn bị trong 3 năm qua với nhiều quy định cụ thể và ban đầu được thể hiện dưới hình thức nghị định của Chính phủ. Nhưng sau nhiều lần “nâng lên, đặt xuống”, chính sách đã được ra đời bằng một quyết định của Thủ tướng và các điều khoản chỉ mới mang tính định hướng chung. Điều này cũng có nghĩa để chính sách được thực thi còn phải chờ hướng dẫn cụ thể của cơ quan quản lý, mà ở đây là Bộ Công Thương. Nhiều ý kiến cho rằng trong bối cảnh cả nền kinh tế đang đồng lòng, quyết tâm thực hiện các nhóm giải pháp của Chính phủ về kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, việc sớm ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành chính sách ưu tiên phát triển công nghiệp hỗ trợ cũng nên được coi là nhiệm vụ trọng tâm.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc chuyên gia

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.