Giải mã tác nhân lạm phát

Tại Nghị quyết phiên họp thường kỳ tháng 8 vừa được Thủ tướng ký ban hành, Chính phủ đã yêu cầu Bộ Kế hoạch - Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính chỉ đạo các cơ quan chức năng nghiên cứu, phân tích làm rõ nguyên nhân lạm phát ở nước ta, từ đó đề xuất các giải pháp căn bản ứng phó có hiệu quả, phù hợp với tình hình thực tiễn, trình Chính phủ xem xét tại phiên họp thường kỳ tháng 9 tới.

 Giải mã tác nhân lạm phát ảnh 1

 Nguồn: Internet

Dù CPI tháng 8 đã có chiều hướng hạ nhiệt (chỉ tăng 0,93% so với tháng 7) nhưng cũng góp phần đưa CPI trong 8 tháng năm 2011 lên 15,68%, gần sát mốc 17% theo chỉ tiêu dự kiến Chính phủ đề ra cho cả năm.

Trong khi đó, theo quy luật, 3 tháng cuối năm giá cả thường tăng khá mạnh, đã làm mốc CPI 17% đứng trước thách thức mới: liệu có phải điều chỉnh một lần nữa? Bởi lẽ kiềm chế lạm phát với dư địa hơn 1% trong giai đoạn này rất khó khả thi. Điều này cho thấy lạm phát vẫn đang là thách thức lớn nhất của nền kinh tế trong năm 2011.

Bên cạnh đó, diễn biến bất thường và phức tạp của kinh tế thế giới đã tác động không nhỏ tới lạm phát trong nước. Chính vì thế, yêu cầu làm rõ nguyên nhân gây lạm phát cao đưa ra ở thời điểm này, tưởng như đã muộn sau nhiều nỗ lực kiềm chế lạm phát của Chính phủ, nhưng lại rất cần thiết để xây dựng giải pháp căn cơ cho giai đoạn tới - giai đoạn tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng phát triển bền vững.

Theo nguyên lý kinh tế cơ bản, nguyên nhân của lạm phát do thị trường mất cân đối cung - cầu, biểu hiện trực tiếp bằng việc mất cân đối tiền - hàng; trong đó hàng (với một mức giá xác định) đại diện cho cung, còn tiền phản ánh lực cầu.

Khi tiền nhiều hơn hàng, có nghĩa cung - cầu đã mất cân đối. Khi đó theo quy luật, tiền sẽ mất giá và hàng sẽ tăng giá. Giá hàng tăng không phải do giá trị hàng tăng, mà do giá trị tiền giảm, đó là lạm phát. Thực tế nền kinh tế Việt Nam, nguyên nhân gây ra lạm phát phức tạp hơn nhiều.

Ngoài tác động do giá hàng hóa trên thị trường thế giới, những vấn đề nội tại của nền kinh tế như nhập siêu, tăng trưởng tín dụng quá cao, hay phân bổ nguồn lực bất hợp lý… khiến nguy cơ lạm phát cao luôn thường trực trong nhiều năm qua, là vấn đề nóng cần có giải pháp hóa giải.

Theo nhiều chuyên gia kinh tế, nguyên nhân của lạm phát có nhiều, nhưng với nước ta nguyên nhân chính bắt nguồn từ mô hình tăng trưởng và cách thức vận hành nền kinh tế để đạt mục tiêu tăng trưởng. Tăng trưởng của Việt Nam cho đến nay chủ yếu vẫn dựa vào mở rộng đầu tư, trong khi hiệu quả đầu tư lại kém, nhất là đầu tư nhà nước.

Ngoài ra, sự nóng lên bất thường của các thị trường tài sản (chứng khoán, bất động sản...) cũng có thể gây ra lạm phát cầu kéo, do nhiều người trở nên giàu có bất thường làm gia tăng mức chi tiêu dẫn đến tăng tổng cầu cả nền kinh tế.

Trở lại với thực tế, đầu năm 2011 trước diễn biến bất thường của giá cả, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 11 với nhiều giải pháp kiềm chế lạm phát trên cơ sở vận dụng những quy luật thị trường và sử dụng quyền lực nhà nước.

Trong đó 2 giải pháp chính yếu là thực hiện chính sách tiền tệ chặt chẽ và chính sách tài khóa thắt chặt, để đạt mục tiêu điều tiết tổng cầu, thu hồi tiền thừa trong lưu thông, thiết lập cân đối tiền - hàng mới. Sau hơn nửa năm thực hiện, đã thu được nhiều kết quả nhất định. Tuy nhiên, lạm phát là thực trạng kinh tế tồn tại dai dẳng, không thể giải quyết trong một thời gian ngắn.

Nghị quyết 11 đã phát huy hiệu quả tích cực một số khía cạnh, chẳng hạn như chính sách tiền tệ thắt chặt, thận trọng đã kéo giảm tổng cầu nhưng một giải pháp khác rất quan trọng là cắt giảm đầu tư công lại diễn ra không như mong muốn.

Cho tới nay, mặc dù con số cắt giảm đầu tư công đã vài lần được Bộ Kế hoạch - Đầu tư công bố, nhưng thực tế danh sách cắt giảm vẫn chưa được công khai, và hiệu quả tác động của giải pháp này đến kiềm chế lạm phát còn chưa được kiểm chứng.

Vấn đề đặt ra lúc này là nếu không khởi động trên thực tế quá trình tái cơ cấu kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng bằng việc nâng cao năng suất, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, các yếu tố cốt tử, sâu xa gây ra lạm phát vẫn còn nguyên và nguy cơ lạm phát trong các năm tới vẫn còn đó.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc chuyên gia

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.