Giải mã căn nguyên thua lỗ

LTS: Báo ĐTTC số 541 ra ngày 16-7-2012 đăng bài Chủ điềm – Sự kiện: “Thoái vốn đầu tư ngoài ngành – yêu cầu cấp bách, minh bạch”. Cùng vấn đề này, hôm qua (18-7) Kiểm toán Nhà nước (KTNN) đã công bố bức tranh không sáng sủa về hoạt động của các tập đoàn (TĐ), tổng công ty (TCT) và ngân hàng thương mại.

Đầu tư ngoài ngành hiệu quả thấp

Giải mã căn nguyên thua lỗ ảnh 1

Kết quả kiểm toán báo cáo tài chính năm 2010 của 268 doanh nghiệp thuộc 21 TĐ, TCT cho thấy, tổng tài sản (nguồn vốn) giảm 8.116 tỷ đồng, tổng doanh thu (thu nhập thuần) giảm 240 tỷ đồng, tổng chi phí tăng 6.875 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế giảm 7.116 tỷ đồng, thuế và các khoản còn phải nộp ngân sách tăng hơn 937 tỷ đồng. Tương ứng với các chỉ số trên, lớn nhất là Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).

Về đầu tư tài chính, tổng các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn và dài hạn đến ngày 31-12-2010 tại 21 TĐ, TCT là 37.735 tỷ đồng (đầu tư ngắn hạn 11.959 tỷ đồng), bằng 6,46% tổng tài sản. Theo ông Đào Văn Dũng, Vụ trưởng Vụ Tổng hợp (KTNN), mặc dù tỷ lệ đầu tư tài chính so với tổng tài sản, vốn điều lệ của các doanh nghiệp không lớn nhưng đa số TĐ, TCT có hoạt động đầu tư ngoài ngành (nhiều doanh nghiệp đầu tư vào các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, bất động sản, quỹ đầu tư…) nên đã phần nào ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ kinh doanh chính và nhiệm vụ chính trị được giao.

Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp do kinh nghiệm quản trị kém cùng với ảnh hưởng chung của khủng hoảng kinh tế thế giới nên hoạt động đầu tư hiệu quả thấp, thua lỗ (TĐ Than - Khoáng sản đầu tư ngoài ngành với tỷ suất lợi nhuận/vốn đầu tư vào tài chính, chứng khoán, bất động sản là 7,94%; tương tự EVN tỷ suất 7,83%, trong đó hoạt động viễn thông lỗ hơn 1.000 tỷ đồng; TCT Hàng hải Việt Nam tỷ suất 8,63%, trong đó hoạt động đóng tàu, bất động sản chưa thu được lợi nhuận dù đã đầu tư quá lâu…).

Cũng theo KTNN, thậm chí một số đơn vị có tổng mức đầu tư ra ngoài công ty nhà nước vượt quá mức vốn điều lệ và chưa tuân thủ quy định, như TCT Cơ điện xây dựng nông nghiệp và thủy lợi; Công ty TNHH MTV Du lịch, dịch vụ Hà Nội thuộc TCT Du lịch Hà Nội.

Báo cáo cũng cho thấy 11/21 TĐ, TCT hoạt động kinh doanh chủ yếu dựa trên vốn chiếm dụng, vốn vay, trong đó một số doanh nghiệp có hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu và lợi ích của cổ đông thiểu số cao nên dễ gặp nguy cơ mất an toàn, mất cân đối tài chính, đặc biệt là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, bất động sản…

Thậm chí có doanh nghiệp huy động và sử dụng vốn sai mục đích, dẫn đến mất cân đối lớn về nguồn vốn; có những doanh nghiệp cổ đông chưa góp đủ vốn điều lệ theo cam kết như EVN, HUD, TCT Truyền thông đa phương tiện.

Đánh giá về công tác quản lý và hạch toán doanh thu, chi phí tại các doanh nghiệp, KTNN cho rằng nhìn chung thực hiện đúng theo chuẩn mực kế toán hiện hành, tuân thủ quy chế tài chính và định mức kinh tế kỹ thuật của đơn vị.

Tuy nhiên, kết quả kiểm tra cho thấy việc hạch toán doanh thu, chi phí tại nhiều doanh nghiệp còn sai sót, phải điều chỉnh tăng hoặc giảm ở mức độ khác nhau, chủ yếu do doanh thu chưa phù hợp với chi phí, không đúng kỳ kế toán; hạch toán chi phí lãi vay, khấu hao tài sản cố định không đúng quy định. Theo báo cáo của các đơn vị này số thuế và các khoản phải nộp tính đến hết năm 2010 là 7.579 tỷ đồng, nhưng KTNN kiến nghị tăng thêm 545 tỷ đồng.

Lĩnh vực tài chính, bộc lộ nhiều hạn chế

Theo KTNN, kết quả báo cáo tài chính năm 2010 của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và 8 tổ chức tài chính, ngân hàng, bảo hiểm cho thấy, các tổ chức tài chính, ngân hàng được kiểm toán hoạt động kinh doanh năm 2010 đạt lợi nhuận và tốc độ tăng trưởng tín dụng cao.

Tuy nhiên, hoạt động của các tổ chức này vẫn tồn tại nhiều hạn chế. Chẳng hạn vẫn còn tình trạng ngân hàng thương mại nhiều tháng không đạt mức tỷ lệ vốn an toàn tối thiểu theo quy định của NHNN, như Vietcombank (VCB); hay như Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) cho vay thương mại ngoài các chương trình được Nhà nước cho phép, kết quả kinh doanh lỗ 18,1 tỷ đồng, nợ quá hạn 438 tỷ đồng; Công ty TNHH MTV Mua bán nợ và tài sản tồn đọng (DATC) không thực hiện đầy đủ chức năng nhiệm vụ chính là mua nợ và đầu tư dài hạn tái cấu trúc doanh nghiệp, sử dụng vốn hiệu quả thấp, gửi tiền và cho vay không đúng chức năng nhiệm vụ, không hiệu quả, thanh khoản kém và có nguy cơ mất vốn (ước tính trên 70 tỷ đồng); một số công ty con của TĐ Bảo Việt kinh doanh thua lỗ.

Về hoạt động đầu tư, góp vốn liên doanh liên kết, theo KTNN, các tổ chức tín dụng cơ bản thực hiện theo đúng quy định, tuy nhiên hiệu quả một số khoản đầu tư thấp. Cụ thể, VCB có khoản góp vốn vào TCT Dịch vụ Bưu chính viễn thông Sài Gòn bị suy giảm gần 90% giá trị; hay tỷ suất lợi nhuận/vốn đầu tư của DATC chỉ đạt 2,9% (thấp hơn nhiều so với lãi suất tiền gửi tiết kiệm); VDB góp vốn và cho vay TCT Phát triển hạ tầng và đầu tư tài chính Việt Nam tiềm ẩn nhiều rủi ro…

Với hoạt động tín dụng, năm 2010 NHNN đã triển khai một số giải pháp nhằm điều hành tín dụng phục vụ nông nghiệp, khuyến khích sản xuất, xuất khẩu theo hướng ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng tín dụng năm 2010 lên hơn 31%, vượt chỉ tiêu 6%, gây áp lực khó khăn cho kiểm soát lạm phát (VietinBank có tốc độ tăng trưởng tín dụng 43,5%, cao hơn mức chung), trong đó tăng trưởng tín dụng lĩnh vực chứng khoán và bất động sản ở mức cao (tương ứng gần 41% và trên 28%)…

Theo đánh giá của KTNN, việc điều hành chính sách tài khóa và tiền tệ năm 2010 đã không thực hiện được mục tiêu kiềm chế lạm phát. Bên cạnh đó, NHNN áp dụng lãi suất tái cấp vốn thấp hơn nhiều so với lãi suất huy động trên thị trường, đã tạo điều kiện cho một số tổ chức tín dụng lợi dụng như một nguồn vốn giá rẻ ưu đãi, không cơ cấu lại các khoản đầu tư để trả nợ đúng hạn, làm gia tăng dư nợ vay tái cấp vốn của các ngân hàng thương mại.

Nhiều khoản vay tái cấp vốn năm 2010 phải gia hạn (68.250 tỷ đồng, chiếm 58% tổng số vay) và việc gia hạn nợ không đúng quy định.

Ngọc Quang

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc chuyên gia

“Vô tư” vi phạm Luật Cạnh tranh

(ĐTTCO) - Ngày 15-11, Quốc hội đã cho ý kiến lần đầu về dự án Luật Cạnh tranh (sửa đổi). Theo ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Luật Cạnh tranh là nền tảng vận hành của nền kinh tế thị trường và người ta cũng rất có lý khi nói rằng đó là bản Hiến pháp của kinh tế thị trường. 
 

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.