Giá xăng dầu: Thả nổi và quản chặt!

Khi những tranh cãi về quản lý giá xăng dầu còn chưa nguội, một vấn đề mang tính bao quát hơn đã được đưa ra bàn thảo đầu tuần này khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến vào dự thảo Luật Giá.


Giá xăng dầu: Thả nổi và quản chặt! ảnh 1

Theo nhận định của UBTVQH, Pháp lệnh Giá hiện hành chưa khẳng định nguyên tắc nhất quán thực hiện cơ chế giá thị trường có sự điều tiết của Nhà nước, chưa có quy định các cơ chế cạnh tranh về giá. Mặt hàng xăng dầu hiện nay vẫn đang tồn tại cơ chế độc quyền khi 3 DN lớn nắm giữ tới 90% thị phần, trong đó riêng Petrolimex chiếm 60%.

Vì thế chưa thể “thả nổi” việc định giá xăng dầu theo thị trường khi thị trường chưa có cơ chế cạnh tranh. Trong bối cảnh đó, việc can thiệp, thậm chí quản chặt để bình ổn giá là điều rất cần thiết để bảo đảm lợi ích cho cả doanh nghiệp, Nhà nước và người tiêu dùng.

Vấn đề đặt ra là cơ chế sắp tới cần được xử lý thế nào để không còn tình trạng độc quyền doanh nghiệp? Ý kiến của một số nhà kinh tế rằng có thể cho thành lập thêm nhiều DN kinh doanh xăng dầu để tạo thế cạnh tranh với Petrolimex như câu chuyện Viettel trong ngành viễn thông, là một gợi ý đáng xem xét. Người dân đang trông chờ kết quả kiểm tra thực tế về lỗ lãi ở các DN kinh doanh xăng dầu mà Bộ Tài chính đang tiến hành để giải tỏa thắc mắc có phải giá tăng mà không xuống là do giữ giá vì lợi ích nhóm, chi phí cao hay việc kinh doanh kém hiệu quả...

Trong bối cảnh giá cả hàng hóa trên thế giới có nhiều biến động, nền kinh tế đứng trước nhiều thách thức về ổn định vĩ mô, đối với các mặt hàng thiết yếu vẫn cần đảm bảo nguyên tắc Nhà nước thực hiện quản lý giá một cách chặt chẽ, điều tiết giá thông qua các biện pháp kinh tế, hành chính phù hợp chứ không thể buông lỏng hoặc thả nổi.

Thực tế cho thấy ngay tại các nước tư bản, cụ thể là việc khắc phục đổ vỡ của hệ thống tài chính ở Hoa Kỳ và châu Âu trong cuộc khủng hoảng tài chính thế giới năm 2008 càng làm sáng rõ vấn đề này. Nếu thiếu sự can thiệp của Nhà nước, chắc chắn hậu quả của cuộc khủng hoảng này còn nghiêm trọng hơn nhiều.

Với xuất phát điểm là nền kinh tế bao cấp, nay chuyển sang cơ chế thị trường, chúng ta vẫn cần một lộ trình nhất định để kiểm soát giá các mặt hàng thiết yếu. Và nhất thiết phải sử dụng cơ chế hỗn hợp, cả “bàn tay vô hình và bàn tay hữu hình” trong quản lý giá.

Tuy nhiên, cơ chế đó cần sự minh bạch mới đạt được hiệu quả cao nhất. Việc xây dựng Luật Giá được kỳ vọng sẽ khắc phục được những “khuyết tật” hiện nay về điều hành giá cả. Theo đó luật cần được xây dựng trên nguyên tắc thu hẹp tối đa phạm vi độc quyền quy định giá của Nhà nước; tôn trọng quyền tự chủ của DN nhưng phải tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa DN và phải đứng trên lợi ích người tiêu dùng.

Trong bối cảnh các quy định của luật, đặc biệt là liên quan đến vấn đề giá cả, phải góp phần hữu hiệu vào ổn định kinh tế vĩ mô, khắc phục tác động tiêu cực của thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

BẢO MINH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc chuyên gia

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.