Dũng cảm xử lý DNNN thua lỗ

(ĐTTCO) - Sau dự án Gang thép Thái Nguyên giai đoạn II, đến lượt dự án Nhà máy Đạm Ninh Bình xin ưu đãi do thua lỗ. Và tình trạng doanh nghiệp nhà nước (DNNN) thua lỗ trong thời gian qua ngày càng nhiều hơn. TS. LƯU BÍCH HỒ, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược Phát triển, cho rằng mọi hoạt động kinh doanh phải tuân thủ theo nguyên tắc thị trường, lời ăn lỗ chịu; hơn nữa thực tế cũng không còn ngân sách để hỗ trợ cho DNNN làm ăn thiếu hiệu quả.

PHÓNG VIÊN: - Thưa ông, Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình vừa xin Chính phủ thêm ưu đãi để cắt lỗ cho nhà máy Đạm Ninh Bình, ông bình luận gì về vấn đề này? 

Dũng cảm xử lý DNNN thua lỗ ảnh 1
TS. LƯU BÍCH HỒ: - Đạm Ninh Bình là dự án đầu tư lớn, được Chính phủ quyết định đầu tư từ bằng nguồn vay ODA của Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc và vốn huy động từ Ngân hàng Phát triển Việt Nam. Tổng dư nợ Đạm Ninh Bình đến hết năm 2015 là 8.300 tỷ đồng, trong đó thua lỗ tổng cộng của nhà máy đến tháng 6-2016 là 2.700 tỷ đồng. Trong năm 2015 dù đã nhận được hỗ trợ nhưng nhà máy mới giải quyết được một phần khó khăn như cho giãn khấu hao, điều chỉnh một phần lãi suất vay vốn đầu tư, giảm giá than nguyên liệu đầu vào, nhưng vẫn tiếp tục thua lỗ 592 tỷ đồng. 6 tháng đầu năm 2016 lỗ 456,9 tỷ đồng. Số lỗ lũy kế của dự án lớn, vốn chủ sở  hữu bị âm.

 Thua lỗ của Đạm Ninh Bình thời gian qua chỉ là một biểu hiện trong cung cách đầu tư thiếu hiệu quả tại các tập đoàn, tổng công ty (TĐ, TCT) nhà nước. Riêng với TĐ Hóa chất Việt Nam, việc đầu tư thua lỗ diễn ra với cả 2 dự án Đạm Hà Bắc và Đạm Ninh Bình. Bên cạnh đó còn có các dự án thiếu hiệu quả như dự án Lọc hóa dầu Bình Sơn, nhà máy xơ sợi Đình Vũ, hay nguy cơ bù lỗ ngàn tỷ đồng của lọc hóa dầu Nghi Sơn do TĐ Dầu khí Quốc gia góp vốn đầu tư… Bức tranh DNNN hiện nay là kinh doanh không hiệu quả, lãi được khai khống lên. Đây là bài học lớn và là vấn đề nan giải.

- Vậy theo ông có nên cứu các dự án đầu tư thua lỗ của DNNN, trong đó có dự án Đạm Ninh Bình?

- Vấn đề đặt ra hiện nay là Đạm Ninh Bình đang lỗ triền miên nhiều năm liền, lần này Chính phủ tiếp tục hỗ trợ liệu có cắt được lỗ, có hoạt động bình thường trở lại để tự nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường và có tự cân đối? Hiện Bộ Kế hoạch - Đầu tư phối hợp với Bộ Công Thương đánh giá, kiểm tra lại xem nguyên nhân lỗ của Đạm Ninh Bình và một số công trình, dự án  lớn do DNNN đầu tư đang đắp chiếu. Nhà máy đạm mỗi năm lỗ hàng trăm tỷ đến cả ngàn tỷ đồng, nếu không chịu được nữa phải cho phá sản. Còn nếu Chính phủ tiếp tục hỗ trợ cũng phải hướng đến việc nhà máy tự cân đối lỗ lãi. Bởi lẽ ngân sách đang rất căng thẳng, khó dành ra khoản lớn để hỗ trợ. Dự án đã què quặt như vậy giờ lại đề nghị Chính phủ góp vốn bằng khoản vay Ngân hàng Phát triển Việt Nam lên đến 2.708 tỷ đồng, ăn bám vào Chính phủ mãi như vậy không được. Năm 2015 chúng ta đã phải chi 25% ngân sách để trả nợ, năm nay chi cho trả nợ cao hơn vì nợ đến hạn nhiều hơn. Hiện nay Chính phủ cũng đang thay đổi chi tiêu ngân sách theo hướng giảm chi thường xuyên để lấy tiền đầu tư và trả nợ, làm gì còn ngân sách để bù và ưu đãi cho DNNN nữa.

Về nợ vay ODA Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc hiện lên tới 250 triệu USD (khoảng 5.000 tỷ đồng) với lãi suất 4%/năm, việc xin giãn nợ Chính phủ cũng đang cố gắng. Nhưng nếu xin giãn nợ, tức sẽ để lại gánh nặng với nền kinh tế. Trường hợp không giãn được nợ, Chính phủ buộc phải đứng ra thu xếp theo hiệp định vay vốn đã ký kết. Vấn đề nữa là lãi vay ODA sẽ phụ thuộc vào mức độ bảo lãnh của Chính phủ đến đâu, nếu Chính phủ đứng ra vay sẽ phải trả phần lãi vay ODA cho Tập đoàn Hóa chất Việt Nam.

- 7 tháng năm nay nhà máy Đạm Ninh Bình chỉ chạy 76 ngày với phụ tải thấp, tồn kho tăng cao, lỗ tiếp tục tăng và đứng trước nguy cơ đóng cửa. Vậy lối thoát cho các dự án thua lỗ của DNNN hiện nay là gì thưa ông?

- Việc cần làm hiện nay là rà soát lại tổng thể công nghệ nhà máy Đạm Ninh Bình, công nghệ nào lạc hậu thì loại bỏ, dây chuyền máy móc nào có thể thay thế được thì thay thế. Về tổng thể, xem xét lại toàn bộ quá trình vận hành nhà máy, cái gì làm tốt hơn được thì làm, lĩnh vực nào không hiệu quả buộc phải cắt bớt. Hiện nay Việt Nam vẫn đang phải nhập khẩu phân bón và có nhu cầu rất lớn về phân bón cho nông nghiệp trong những năm tới. Trong bối cảnh thua lỗ triển miên của Đạm Ninh Bình, nếu tính tới phương án bán nhà máy, việc định giá vào thời điểm này sẽ rất rẻ, có bán được cũng chỉ vớt vát được một phần vốn đầu tư. Nhưng nếu nhà máy không thể khắc phục được đành phải đóng cửa và tiến tới phá sản, không thể để thua lỗ mãi được.

Hơn nữa muốn định giá bán, chuyển nhượng nhà máy Đạm Ninh Bình cho nhà đầu tư cũng phải xem có ai mua và bán với giá nào? Đó là vấn đề cần phải cân nhắc. Nhiều nước khi dự án làm ăn không hiệu quả thậm chí họ đã bán với 0 đồng để tư nhân vào làm và đóng thuế. Vấn đề của Đạm Ninh Bình là liệu sản phẩm đầu ra có cạnh tranh được với sản phẩm nhập khẩu? Bối cảnh hiện nay chỉ nên xem xét đầu tư cho các sản phẩm có khả năng cạnh tranh trên thị trường, trường hợp cần thu hẹp quy mô hoạt động của nhà máy để cắt lỗ phải cương quyết thu hẹp. Chẳng hạn với Lọc hóa Dầu Nghi Sơn, theo tôi nên bỏ mảng lọc dầu, chỉ làm hóa dầu vì đằng nào chúng ta cũng phải nhập dầu. Bởi lọc dầu đã bão hòa trên thị trường thế giới, đồng thời cũng cắt được lỗ cho nhà máy khi vận hành chính thức.

- Xin cảm ơn ông. 

Với các dự án gang thép, theo tôi là không cần, bởi Việt Nam đã có quá nhiều dự án luyện cán thép. Thậm chí không cần dự án thép của Hoa Sen chúng ta vẫn đủ nguồn cung về thép trong vài năm tới. Hồi tháng 7 Thủ tướng đã chỉ đạo không rót thêm tiền vào gang thép Thái Nguyên, và yêu cầu Bộ Công Thương ứng xử với dự án này theo nguyên tắc thị trường, đồng thời xem xét phương án bán dự án gang thép Thái Nguyên và kêu gọi các DN góp vốn vào dự án. Nhưng thực tế việc bán dự án đến nay rất khó khăn, chưa thể tìm được đối tác.

Đăng Tuân (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

TPHCM: Phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công

TPHCM: Phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công

(ĐTTCO) - Nhằm phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2017, UBND TPHCM đã yêu cầu các sở, ban, ngành, UBND các quận-huyện, doanh nghiệp nhà nước TP đẩy nhanh việc bồi thường giải phóng mặt bằng, đấu thầu.

Góc chuyên gia

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.