Đổi mới không theo kịp hội nhập và phát triển

(ĐTTC) – Các chuyên gia kinh tế hàng đầu đã đưa ra nhận định như vậy tại Diễn đàn kinh tế mùa thu 2015 ngày 27-8 tại Thanh Hóa. Diễn đàn do Ủy ban Kinh tế (Quốc hội), Viện hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Ủy ban Đối ngoại Quốc hội, Tỉnh ủy Thanh Hóa tổ chức với chủ đề “Kinh tế Việt Nam hội nhập và phát triển bền vững” đã tập trung bàn về giải pháp.

Chưa tận dụng hết cơ hội từ hội nhập

Khai mạc diễn đàn, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế (UBKT) Quốc hội Nguyễn Văn Giàu cho biết những lợi ích tiềm tàng to lớn từ hội nhập chưa được hiện thực hóa bao nhiêu trên thực tế. Ở thị trường xuất khẩu, chỉ mới khoảng 30% hàng hóa VN được hưởng ưu đãi thuế quan theo các FTA đã ký kết. Trong đó, thị trường nội địa lại chứng kiến sự đổ bộ nhanh chóng của hàng hóa, dịch vụ nước ngoài. Dường như VN sau hai thập niên hội nhập tính từ thời điểm gia nhập ASEAN đến nay vẫn đang loay hoay, lúng túng trong việc tìm ra cách thức để hội nhập hiệu quả.

Khảo sát mới đây tại các địa phương TPHCM, Vĩnh Phúc, Lạng Sơn, Bắc Ninh, Thừa Thiên-Huế và Đà Nẵng của Đoàn giám sát UBTV Quốc Hội cũng cho thấy, đa số các địa phương ghi nhận mặt tích cực từ hội nhập kinh tế quốc tế là cơ bản, tuy nhiên còn nhiều ý kiến lo ngại về cạnh tranh cấp quốc gia, cấp DN và cấp sản phẩm chưa có nhiều thay đổi.

Cụ thể, tại Bình Dương khi thực hiện khảo sát về hiệu quả hội nhập, lãnh đạo địa phương này cho rằng quá trình hội nhập quốc tế đã có tác động rất tích cực đến phát triển kinh tế địa phương nhưng cũng kéo theo các lo ngại về trật tự an toàn xã hội, quản lý lao động nước ngoài, lao động nhập cư là những vấn đề đang đặt ra.

 Đổi mới không theo kịp hội nhập và phát triển ảnh 1

Theo TS. Võ Đại Lược, nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu Kinh tế và Chính trị thế giới, cho biết đến nay Việt Nam đã, đang đàm phám ký kết khoảng 15 FTA, là một trong ít nước có mức độ hội nhập cao, ngay cả nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới như Trung Quốc mức độ hội nhập cũng chỉ dừng lại ở con số tham gia 15 FTA.

Xét trong ASEAN, Việt Nam là quốc gia có mức độ tham gia hội nhập và mở cửa thị trường cao nhất. Vấn đề trong khi Việt Nam hội nhập sâu như vậy thì khả năng cạnh tranh nền kinh tế không theo kịp. Khi hàng rào thuế quan về gần 0% theo cam kết của các FTA thì hàng hóa nước ngoài vào ồ ạt vào Việt Nam.

TS. Võ Đại Lược nhấn mạnh, không chỉ DN, mà ở điều hành cấp quốc gia và các địa phương cũng cần thay đổi, hội nhập phải đi liền với đổi mới. Việt Nam đang mạnh mẽ hội nhập bên ngoài còn đổi mới bên trong thì chưa.

Trình bày quan điểm tại diễn đàn, nguyên Bộ trưởng Bộ Thương mại Trương Đình Tuyển cho biết, tiến trình hội nhập gồm 3 vấn đề cốt yếu là cải cách thể chế, dân chủ hóa nền kinh tế xã hội, xây dựng nhà nước pháp quyền. 3 vấn đề này phải đi đồng bộ với nhau. Nhưng tiếc là Việt Nam chỉ làm tốt vấn đề xây dựng nhà nước pháp quyền mà chưa làm tốt 2 yếu tố còn lại. Vì không đi đồng bộ Việt Nam không tận dụng được cơ hội hội nhập tạo ra.

Việt Nam nói chủ động hội nhập kinh tế quốc tế nhưng thực tế chúng ta chỉ chủ động đi đàm phám các FTA thôi. Về tốc độ tham gia đàm phán các FTA, Việt Nam không thua một nước nào trong ASEAN. Hiện nay, Việt Nam đã và đang đàm phán 6 FTA, trong đó có các FTA có tốc độ mở cửa thị trường sâu, rộng với EU, Hàn Quốc, TPP…

DN thiếu thông tin về hội nhập

Cũng theo ông Trương Đình Tuyển, Việt Nam là nước sẵn sàng tham gia AEC vào cuối năm nay nhưng năng lực cạnh tranh các DN Việt Nam đang thua xa nhiều nước ASEAN. Theo điều tra của Viện nghiên cứu Đông Á 76% DN không biết về AEC, 65% DN được hỏi cho rằng AEC không ảnh hưởng gì hoạt động kinh doanh.

Việt Nam có số DN vô tư, không quan tâm đến hội nhập cao nhất trong các nước ASEAN, thua cả Lào, Campuchia. Vì vậy, về nhận thức DN Việt Nam cũng không đáp ứng được yêu cầu hội nhập. Trong ASEAN, VN liên tục nhập siêu từ các nước AEC, vì vậy việc Việt Nam gia nhập AEC sẽ không mang lại hiệu quả trực tiếp đến tăng trưởng Việt Nam.

Từ khảo sát cộng đồng doanh nghiệp về hội nhập, ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng Ban Pháp chế (VCCI) cho rằng, có 2 vấn đề lớn mà doanh nghiệp Việt Nam đang cần sự hỗ trợ của Nhà nước để hội nhập hiệ quả, đó là DN cần Nhà nước hỗ trợ về cơ chế để có các tổ chức đại diện mạnh và hiệu quả; DN cần Nhà nước thông tin, tư vấn cho DN trong các vấn đề liên quan đến cam kết hội nhập.

Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa của một loạt các FTA thế hệ mới với phạm vi cam kết rộng, mức độ cam kết sâu, những cơ hội và thách thức đối với DN sẽ tăng lên. Do đó, vấn đề thông tin, hỗ trợ, tư vấn cho DN càng cần được nhấn mạnh, cần thiết phải thay đổi về chất trong hoạt động hỗ trợ, cung cấp thông tin, tư vấn cho DN về các cam kết thương mại.

Các hoạt động hỗ trợ DN trong hội nhập cũng cần thực chất hơn như hỗ trợ về nguồn lực cho các đầu mối cung cấp thông tin, tư vấn hội nhập tư tự như Trung tâm WTO mà VCCI đang vận hành; công khai kịp thời các nội dung cam kết từ những FTA; đặt ra cơ chế phối hợp bắt buộc giữa các cơ quan chuyên môn về cam kết hội nhập với các đầu mối cung cấp thông tin, tư vấn. Bên cạnh đó, cần thiết lập các đầu mối có thẩm quyền trong việc hướng dẫn, giải thích nội dng các cam kết.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, để hội nhập thành công các DN cần nắm rõ các cam kết hội nhập, từ đó có sự chuẩn bị đầy đủ, chính xác và kịp thời để tận dụng các cam kết cho phép tiếp cận thị trường đối tác, vượt qua thách thức cạnh tranh là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp có thể hội nhập thành công.

Đăng Tuân

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc chuyên gia

Tăng cường kỷ luật ngân sách

(ĐTTCO) - Khuyết điểm lớn nhất của hệ thống tài chính công là vấn đề kỷ luật ngân sách không nghiêm ngay từ khâu lập dự toán, tổ chức thực hiện và chế độ giám sát trong suốt quá trình thực hiện.
 

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.