Đâu là lực cản tăng trưởng kinh tế năm 2018?

(ĐTTCO)-Bên cạnh năng suất lao động thấp thì thâm hụt ngân sách và nợ công tăng cao được coi là những cản trở lớn đối với tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2018.

Dù triển vọng tươi sáng nhưng tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2018 vẫn còn phải đối mặt với nhiều rào cản, trong đó có việc chuyển đổi cơ cấu chậm, năng suất lao động thấp, nợ công tăng cao... (Ảnh minh họa: KT)

Dù triển vọng tươi sáng nhưng tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2018 vẫn còn phải đối mặt với nhiều rào cản, trong đó có việc chuyển đổi cơ cấu chậm, năng suất lao động thấp, nợ công tăng cao... (Ảnh minh họa: KT)

Theo đánh giá của Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR), kinh tế vĩ mô ổn định cùng với những cải cách thể chế nhằm cải thiện môi trường đầu tư được Chính phủ quyết tâm thực hiện được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả, hỗ trợ tích cực hơn cho hoạt động kinh doanh trong năm 2018. 

Báo cáo về kinh tế vĩ mô năm 2017 vừa công bố của VEPR cho thấy, 2017 là năm thành công của kinh tế Việt Nam bởi đây là năm đầu tiên sau nhiều năm hoàn thành 13 chỉ tiêu kinh tế - xã hội do Quốc hội đề ra, dù các chuyên gia cũng như các tổ chức không đưa ra nhiều triển vọng lạc quan. 
Phụ thuộc ngày càng lớn vào FDI

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nhận định, sự tăng trưởng của năm 2017 có một điểm tương đối tiến bộ so với năm 2016, đó là về cơ cấu nội ngành của các ngành kinh tế bắt đầu có sự chuyển dịch. Ví dụ như ngành công nghiệp, khai khoáng giảm xuống về tỉ trọng và tăng tỉ trọng của ngành chế biến, chế tạo. 

Bà Lan cho rằng, việc chuyển dịch cơ cấu vô cùng quan trọng, đặc biệt là chuyển dịch cơ cấu của nội ngành. Nhiều năm nay việc "tắc nghẽn" về năng suất lao động là do không chuyển dịch được cơ cấu nội ngành, trong khi chuyển dịch cơ cấu giữa ngành năng suất thấp như nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ không còn nhiều cơ hội.

Năm 2017, xuất siêu lớn của khu vực đầu tư nước ngoài (FDI) góp phần quan trọng mang lại thặng dư thương mại, nhưng cũng đặt ra những lo ngại về tính bền vững của nền kinh tế khi phụ thuộc ngày càng nhiều vào khu vực có vốn đầu tư nước ngoài.

Nhóm nghiên cứu của VEPR cho rằng năm 2018, Việt Nam cần sử dụng nhiều hơn nội lực làm động lực cho tăng trưởng. Chính phủ cũng cần thực hiện các biện pháp quyết liệt để thắt chặt chi tiêu thường xuyên như các chính sách tinh giản biên chế, sắp xếp lại bộ máy, hạn chế chi tiêu cho các tổ chức đoàn thể, thoái vốn khỏi các doanh nghiệp nhà nước.

Việc phụ thuộc vào nền kinh tế thế giới và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài cũng tạo ra nhiều bất trắc, tiềm ẩn cho nền kinh tế. Đặc biệt trong bối cảnh kinh tế thế giới năm 2018 có thể đối mặt với nhiều rủi ro bất định lớn liên quan đến địa chính trị và xu hướng bảo hộ thương mại của một số nước lớn cũng như sự thay đổi ngày càng nhanh của khoa học và công nghệ. 

Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh cho biết, sự đóng góp của kinh tế nội địa rất thấp và tăng trưởng kinh tế dựa vào doanh nghiệp đầu tư nước ngoài quá nhiều. Bên cạnh đó, cũng cần lưu ý đến vấn đề nội địa hóa các sản phẩm công nghiệp còn rất thấp. 

Theo TS. Lê Đăng Doanh, năm 2018 là một năm hội nhập, năm bản lề, đặc biệt các hiệp định thương mại tự do sẽ được thực hiện nghiêm túc và hệ quả là thuế suất hàng nhập khẩu vào Việt Nam sẽ xuống đến mức 0%, gây sức ép rất lớn cho nguồn thu ngân sách.

Ngoài ra, cán cân thanh toán tổng thể thặng dư đạt 3,4% GDP đã giúp Ngân hàng Nhà nước bổ sung lượng dự trữ ngoại hối lớn. Dự trữ ngoại hối cao giúp Ngân hàng Nhà nước có thêm không gian để tiếp tục duy trì nới lỏng tiền tệ, giảm lãi suất, hỗ trợ thúc đấy trăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, điều này đặt ra thách thức cho Ngân hàng Nhà nước trong việc kiểm soát và trung hòa lượng ngoại tệ này nhằm kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Năng suất lao động thấp

Nhóm nghiên cứu VEPR cũng chỉ ra nhiều vấn đề nội tại, cố hữu của nền kinh tế vẫn chưa được giải quyết triệt để sẽ là lực cản đối với nền kinh tế.  Đó là động lực tăng trưởng kinh tế vẫn chưa đến từ việc tăng năng suất lao động.

TS. Nguyễn Đức Thành - Viện trưởng VEPR chỉ rõ: Năng suất lao động của Việt Nam vẫn thấp so với các nước trong khu vực, chỉ bằng 1/14 so với Singapore, 1/6 so với Malaysia và 1/3 so với Thái Lan. Nếu không có những biện pháp tổng thể giúp nâng cao năng suất lao động trong tương lai gần, trong bối cảnh cơ cấu dân số vàng sắp đi qua, Việt Nam sẽ khó có thể duy trì được đà tăng trưởng như hiện nay.

Lợi thế về lao động giá rẻ sẽ càng ngày càng mất đi do tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Trong bối cảnh tài nguyên ngày càng cạn kiệt, sản xuất của ngành công nghiệp khai khoáng tiếp tục suy giảm, công nghiệp chế tạo chưa tạo ra được những đột phá mới, nông nghiệp vẫn đứng trước nhiều rủi ro lớn do tác động của thiên tai và biến đổi khí hậu, áp lực tăng trưởng cho năm 2018 thực sự là một thách thức lớn, TS. Thành lưu ý.

Bên cạnh đó, thâm hụt ngân sách và nợ công tăng cao tiếp tục là vấn đề nghiêm trọng cản trở nền kinh tế. Trong khi nguồn vốn chi đầu tư công còn hạn chế, chi thường xuyên vẫn ở mức cao tạo gánh nặng cho ngân sách nhà nước...

VOV.VN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bí thư Thành ủy TPHCM Nguyễn Thiện Nhân và các đại biểu. Ảnh: DŨNG PHƯƠNG

Tháng 11-2018: TPHCM trả thu nhập tăng thêm cho công chức

(ĐTTCO)-Sáng 9-11, trong buổi UBND TPHCM triển khai các quyết định về ủy quyền, về đánh giá, phân loại hàng quý theo hiệu quả công việc đối với cán bộ, công chức, viên chức (gọi chung là Công chức), Giám đốc Sở Nội vụ TPHCM Trương Văn Lắm cho biết TPHCM sẽ đánh giá và trả thu nhập tăng thêm cho Công chức trong tháng 11-2018. “Dự toán nguồn chi thu nhập tăng thêm năm 2018 của các cấp ở TP là hơn 3.200 tỷ đồng, năm 2019 là khoảng 7.236 tỷ đồng”, Giám đốc Sở Tài chính TP Phan Thị Thắng cho biết.

Góc chuyên gia

Cải cách còn chậm, thiếu đồng bộ, chưa đột phá

(ĐTTCO) - Đánh giá sau 5 năm (2014-2018) thực hiện các Nghị quyết 19 của Chính phủ về cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, bà NGUYỄN MINH THẢO (ảnh), Trưởng ban Môi trường kinh doanh và Năng lực cạnh tranh (Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương - CIEM), nhìn nhận:

Chính sách