Có nên áp dụng quy định vốn mỏng?

Bộ Tài chính đang hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi bổ sung một số điều tại các luật thuế. Một điểm gây chú ý trong dự thảo là sửa đổi một số điều khoản về Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), khi bổ sung quy định về khống chế chi phí lãi tiền vay không được trừ vào chi phí đối với khoản vay vượt quá nhiều lần vốn chủ sở hữu (vốn mỏng).

Lo thất thu ngân sách

 Có nên áp dụng quy định vốn mỏng? ảnh 1
Theo ông Phạm Đình Thi, Vụ trưởng Vụ Chính sách thuế (Bộ Tài chính), hiện nay nhiều DN vay vốn sản xuất kinh doanh vượt nhiều lần vốn chủ sở hữu, đã dẫn đến nguy cơ mất an toàn tài chính của DN, gây ảnh hưởng đến thu ngân sách.

Bên cạnh đó, một số DN có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) hoạt động trong lĩnh vực bất động sản, thương mại, dịch vụ... báo cáo kết quả kinh doanh lỗ, trong khi doanh thu luôn tăng trưởng qua các năm và DN không ngừng mở rộng quy mô sản xuất. Qua xem xét báo cáo tài chính của DN cho thấy nguyên nhân dẫn đến tình trạng lỗ của DN một phần do chi phí tài chính (chi phí trả lãi tiền vay vốn cho công ty mẹ ở nước ngoài quá lớn, thậm chí có công ty chi phí trả lãi tiền vay vốn lên đến vài ngàn tỷ đồng/năm).

Theo số liệu thống kê sơ bộ của Bộ Tài chính, 57/85 tập đoàn, tổng công ty (TĐ, TCT) 100% vốn nhà nước thuộc bộ, địa phương về tỷ lệ vốn vay/vốn chủ sở hữu, cho thấy tình hình dư nợ vay bình quân trên vốn chủ sở hữu tính đến hết năm 2014, gồm 2 DN có hệ số lớn hơn 5; 6 DN có hệ số 3-5 và 49 DN có hệ số nhỏ hơn 3.

Số liệu tổng hợp từ 9.400 DN FDI có tổng tài sản khoảng 2,2 triệu tỷ đồng (105 tỷ USD) - tỷ trọng 70% DN FDI hoạt động - cho thấy hệ số nợ/vốn chủ sở hữu chung tất cả các ngành là 1,23 lần; của ngành thương mại 3,44 lần.

Từ thực tế trên, Bộ Tài chính cho rằng việc bổ sung quy định về vốn mỏng là cần thiết nhằm phản ánh đúng chi phí lãi vay phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh, góp phần đảm bảo an toàn tài chính cho DN, tăng khả năng cạnh tranh và tính lành mạnh của nền kinh tế, góp phần chống chuyển giá...

Ngoài ra, kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều nước có quy định về vốn mỏng. Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) khuyến nghị áp dụng tỷ lệ vốn vay trên vốn chủ sở hữu là 3:1. Tỷ lệ này ở một số nước phát triển như Canada 2:1, Pháp, Hoa Kỳ 1,5:1, Trung Quốc 2:1 đối với DN thông thường và 5:1 đối với các tổ chức tài chính; Hàn Quốc 3:1 nếu vay của các cổ đông nước ngoài, 6:1 đối với các tổ chức tài chính...

Chính vì vậy, Bộ Tài chính trình phương án bổ sung quy định về vốn mỏng và lộ trình thực hiện. Cụ thể, chi phí trả lãi tiền vay vốn tương ứng với khoản vay vượt quá 5 lần vốn chủ sở hữu (5:1) đối với lĩnh vực sản xuất, vượt quá 4 lần vốn chủ sở hữu (4:1) đối với các lĩnh vực còn lại. Từ ngày 1-1-2019 tỷ lệ khống chế chi phí trả lãi tiền vay vốn tương ứng là 4:1 và 3:1.

Giãn lộ trình thực hiện?

Dù quy định về vốn mỏng là cần thiết nhưng cần giãn lộ trình thực hiện. Bởi Luật Đầu tư hiện nay đã có quy định để tránh tình trạng DN FDI không có vốn vẫn đầu tư vào Việt Nam, do đó có thể tạm yên tâm về đối tượng này. Còn đối với DN trong nước, lộ trình như trên là quá gấp nên việc thực hiện không hề đơn giản.

Nguyễn Thị Cúc,
Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn thuế Việt Nam

Đánh giá về dự thảo trên, Bộ Tài chính cũng thừa nhận trong bối cảnh nền kinh tế đang gặp khó khăn, DN chủ yếu có quy mô nhỏ và vừa, khả năng tiếp cận vốn còn khó khăn, tỷ lệ vốn vay/vốn chủ sở hữu ở từng lĩnh vực, ngành nghề còn rất khác nhau nên việc bổ sung quy định này có thể gây một số tác động bất lợi đến một số DN. Đặc biệt là DN đang có sự phụ thuộc lớn vào nguồn vốn vay.

Nhìn nhận nhiều DN có khoản vay vượt gấp nhiều lần vốn chủ sở hữu gây mất an toàn tài chính, tăng chi phí dẫn đến lỗ, nhưng ông Phạm Ngọc Long, Giám đốc cấp cao Phòng tư vấn thuế, Công ty Grant Thornton Việt Nam, vẫn cho rằng không nên quy định tỷ lệ này.

Lý do tổ chức tài chính cho DN vay phải đánh giá khả năng thu hồi vốn và lãi vay. Nếu dự án khả thi tổ chức đó sẵn sàng cho vay và chịu rủi ro về việc mất vốn này. Đây là quyền tự chủ kinh doanh của DN. Giả sử khoản chi phí lãi vay có làm DN phát sinh lỗ, nhưng DN cho vay lại có thu nhập từ lãi cho vay tiền và khoản thu nhập này nộp thuế TNDN. Như vậy không thể cho rằng vì lãi vay làm thất thu ngân sách.

Trường hợp ban soạn thảo vẫn giữ quy định nêu trên, cần quy định rõ cho ngành nghề. Bởi tỷ lệ 5:1 không phù hợp cho một số loại hình DN sản xuất như khai thác mỏ hoặc DN xi măng cần rất nhiều vốn để đầu tư tài sản cố định phục vụ đầu tư dài hạn. Thêm vào đó, dự thảo luật cần làm rõ công thức tính vốn chủ sở hữu là từ chỉ tiêu nào và vào thời điểm nào? Bởi không phải loại hình DN nào cũng phải lập báo cáo tài chính hàng tháng, hàng quý để lấy được chỉ tiêu này trên bảng cân đối kế toán.

Theo đại diện Công ty Kiểm toán Ernst&Young, do quy định này rất mới với Việt Nam nên Chính phủ nên cân nhắc lùi thời điểm áp dụng đến 1-1-2018 để DN có thời gian chuyển tiếp, tránh xáo trộn trong hoạt động kinh doanh. Bên cạnh đó cần xem tỷ lệ cụ thể, nhất là trong giai đoạn mới đầu tư đối với các dự án có quy mô rất lớn để khuyến khích đầu tư; cần quy định cụ thể khoản vay, cũng như chỉ nên giới hạn các khoản vay dài hạn theo hợp đồng vay.

Hà My

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

TPHCM mời gọi đầu tư hàng loạt dự án

TPHCM mời gọi đầu tư hàng loạt dự án

(ĐTTCO) - Ngày 11-10, Trung tâm Xúc tiến thương mại và đầu tư TPHCM (ITPC) đã tổ chức “Hội nghị Xúc tiến đầu tư vào TPHCM 2017”, thu hút gần 500 đại biểu trong nước và quốc tế tham dự. Phó Chủ tịch UBND TPHCM Trần Vĩnh Tuyến chủ trì hội nghị, gợi mở chủ trương thu hút đầu tư của lãnh đạo TP.
 

Góc chuyên gia

Lực cản kìm hãm kinh doanh vẫn còn

(ĐTTCO) - Cạnh tranh là điều tất yếu trong nền kinh tế thị trường. Tuy nhiên, những quy định rườm rà đang là rào cản, kìm hãm doanh nghiệp (DN) cạnh tranh, gây lãng phí lớn cho xã hội. 

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.