Cơ chế tài chính các hồ thủy điện

Hội nghị thảo luận báo cáo giữa kỳ về tình hình thực hiện nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ về vấn đề thủy điện do Bộ Công Thương tổ chức hôm qua 6-8 tiếp tục nóng lên khi những bất cập, tồn tại trong quy hoạch, xây dựng lại được đề cập.

Cơ chế tài chính các hồ thủy điện ảnh 1
Việc rà soát, đánh giá quy hoạch và đầu tư xây dựng các dự án thủy điện đã từng được Chính phủ báo cáo Quốc hội tại kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XIII. Sau thời điểm báo cáo, Bộ Công Thương tiếp tục phối hợp với các địa phương có dự án thủy điện thực hiện việc rà soát theo Nghị quyết 62 của Quốc hội, Nghị quyết 11 của Chính phủ về quy hoạch, đầu tư xây dựng, vận hành, khai thác công trình thủy điện. Đã có 36/38 địa phương báo cáo kết quả rà soát.

Theo đó, cả nước hiện có 284 công trình thủy điện đang vận hành phát điện; 204 dự án đang thi công xây dựng và dự kiến vận hành vào năm 2017; 250 dự án đang nghiên cứu đầu tư; 78 dự án chưa nghiên cứu đầu tư, chưa có nhà đầu tư đăng ký, chủ yếu có quy mô nhỏ đang được tiếp tục rà soát về hiệu quả kinh tế. Sau khi rà soát, đã có 12 dự án thủy điện nhỏ bị loại khỏi quy hoạch.

Việc rà soát cũng cho thấy các dự án, công trình thủy điện bộc lộ một số bất cập. Đó là trong vấn đề quản lý an toàn đập. Đến nay đã có 48/58 đập của các nhà máy có công suất lắp máy trên 30MW được kiểm định. Với các nhà máy có công suất dưới 30MW, mới có 80 đập được kiểm định hoặc kiểm tra lại trong số 154 đập đến hạn hoặc quá kỳ kiểm định. Trong công tác thực hiện trồng rừng thay thế, hầu hết chủ đầu chưa thực hiện hoặc đang lập phương án để trình phê duyệt.

Tính đến hiện tại, số dự án thủy điện trên cả nước mới thực hiện trồng rừng thay thế được hơn 1.200ha trong số gần 19.800ha phải trồng bù. Đánh giá về điều này, Bộ Tài nguyên - Môi trường cho biết so với dung tích lũ về, tổng dung tích hồ chứa của các hồ thủy điện, thủy lợi là nhỏ, nên cắt lũ gặp khó khăn và các hồ chỉ có tác dụng giảm lũ. Vì vậy, cần có cơ chế tài chính để các hồ tham gia chống, giảm lũ.

Theo ông Lê Trọng Quảng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu, hàng năm, số thu từ dịch vụ môi trường rừng (để góp phần bảo vệ đất, hạn chế xói mòn và bồi lắng sông hồ, điều tiết và duy trì nguồn nước cho sản xuất thủy điện…) của địa phương hơn 200 tỷ đồng, nhưng có thực tế một số nhà máy không thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam rất khó đòi.

Trong khi đây là khoản tiền không phải của nhà máy mà của người sử dụng điện. Do đó, cần phải có chế tài với những doanh nghiệp này. Chẳng hạn như khi cơ quan mua điện trả cho nhà máy cung cấp phải trích tiền trả vào một tài khoản để trả cho khoản dịch vụ này. Bên cạnh đó, khoản phí dịch vụ môi trường rừng hiện chỉ 20 đồng/kWh điện thương phẩm là quá thấp. Do vậy, cần có lộ trình khi tăng giá điện, khoản phí này tăng theo hoặc điều chỉnh lên 30-40 đồng/kWh để đồng bào dân tộc bớt khó khăn trong việc giữ rừng, tránh ảnh hưởng đến an toàn đập thủy điện.

Về việc diện tích đất rừng mất đi do xây dựng công trình thủy điện khoảng 19.800ha, nhiều chuyên gia cho rằng cần thể hiện rõ quan điểm là lấy đi bao nhiêu ha rừng phải trả lại đúng bấy nhiêu. Để làm được điều này cần quy rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, UBND tỉnh và Bộ Nông nghiệp - Phát triển nông thôn cần sớm có hướng dẫn và chế tài xử lý.

Chia sẻ quan điểm về việc chi trả phí dịch vụ môi trường rừng, việc đưa ra tỷ lệ trên giá điện là hợp lý, đặc biệt là những nơi có nhiều công trình thủy điện để người dân nơi đó được hưởng tương xứng với những gì đã đóng góp.

Hà My

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc chuyên gia

Lực cản kìm hãm kinh doanh vẫn còn

(ĐTTCO) - Cạnh tranh là điều tất yếu trong nền kinh tế thị trường. Tuy nhiên, những quy định rườm rà đang là rào cản, kìm hãm doanh nghiệp (DN) cạnh tranh, gây lãng phí lớn cho xã hội. 

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.