Chưa trị hết căn bệnh cũ

 Chưa trị hết căn bệnh cũ ảnh 1

 Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Dự thảo báo cáo của Đảng ủy khối doanh nghiệp Trung ương vừa công bố cho thấy năm 2011 nhiều tập đoàn, tổng công ty nhà nước (TĐ, TCT) có khả năng bị lỗ hàng ngàn tỷ đồng. Thực trạng hoạt động kinh doanh kém hiệu quả, lỗ nhiều cùng với các khoản nợ xấu của TĐ, TCT đã được đề cập từ nhiều năm nay.

Năm 2009, Quốc hội từng có cả một chuyên đề giám sát tối cao, đưa ra nhiều giải pháp cải cách để giải quyết vấn đề này. Nhưng số liệu vừa công bố cho thấy tình hình chuyển biến rất chậm. Trong đó, Tập đoàn Điện lực (EVN) dự kiến lỗ trên 11.600 tỷ đồng; Tổng công ty Petrolimex ước tính 1.200 tỷ đồng; Tập đoàn Vinashin trên 3.000 tỷ đồng; Tổng công ty Vinalines trên 600 tỷ đồng…

Theo giải thích của lãnh đạo các doanh nghiệp này, tình trạng lỗ lã của họ đều có phần do cơ chế giá (!?).

Hẳn nhiều người còn nhớ câu chuyện Petrolimex liên tục kêu lỗ, nhưng khi IPO lại đưa ra bản cáo bạch với nhiều khoản lãi.

Khi được hỏi, lãnh đạo doanh nghiệp trả lời: “Nói Petrolimex lỗ cũng được, lãi cũng được”. Vị này lý giải riêng phần kinh doanh xăng dầu vẫn phải theo chỉ đạo của Nhà nước nên phần lỗ phát sinh sẽ do Nhà nước có cơ chế cấp bù. Nhưng khi doanh nghiệp chưa được bù trong hạch toán vẫn phải phản ánh lỗ.

Từ đây có thể thấy việc chưa “thị trường hóa” triệt để hoạt động doanh nghiệp nhà nước (DNNN) sẽ tạo ra những kết quả kinh doanh thiếu minh bạch. Và đương nhiên sẽ thiếu công bằng cho nền kinh tế, và cả người tiêu dùng, giới đầu tư nếu doanh nghiệp lạm dụng sự thiếu minh bạch đó.

Vấn đề đặt ra là nhiều DNNN đã không biết quý trọng vốn để sử dụng một cách hiệu quả do được ưu ái quá nhiều từ tài nguyên, nguồn vốn tín dụng đất đai, thị trường... Trong khi đó, hệ thống giám sát đối với TĐ, TCT rất kém hiệu quả.

Đây là “lỗ hổng” từ luật pháp, vì hiện nay cơ quan quản lý vẫn còn lấn cấn về vai trò Nhà nước là chủ sở hữu hay người quản lý trực tiếp doanh nghiệp. Kết quả điều tra về quản trị DNNN do Viện Nghiên cứu và quản lý kinh tế Trung ương thực hiện mới đây cũng đã chỉ mặt những “lỗ hổng” đáng sợ đó: Đa số trong 20 TĐ, TCT được điều tra, chủ sở hữu nhà nước không thực hiện giám sát rất nhiều hoạt động quan trọng do bất cập của chế độ đại diện và ủy quyền tại các DNNN.

Điển hình là doanh nghiệp kinh doanh ngoài nghề chính, các giao dịch kinh doanh với những người có liên quan trong hội đồng quản trị, đầu tư thành lập công ty “con - cháu”. Đặc biệt, chủ sở hữu chưa giám sát chặt chẽ tình hình đầu tư vào lĩnh vực “tay trái”, như tài chính, ngân hàng, bất động sản…

Những bất cập trên đã phần nào lý giải việc dù Chính phủ nhiều lần “hãm phanh” hoạt động đầu tư ngoài ngành, nhưng thực tế vẫn chưa chuyển biến và rất đáng lo ngại. Trong 31 doanh nghiệp lớn và ngân hàng được điểm tên trong báo cáo của Đảng ủy khối doanh nghiệp Trung ương, có 21 đơn vị đầu tư ngoài lĩnh vực chính với số vốn không nhỏ: 22.590 tỷ đồng; có 6 TĐ, TCT đầu tư trên mức 1.000 tỷ đồng/đơn vị.

Có thể với từng TĐ, TCT số vốn đầu tư ngoài ngành chưa vượt quá tỷ lệ 30% trên tổng vốn của doanh nghiệp mà Chính phủ cho phép, nhưng trong bối cảnh hầu hết lĩnh vực “ngoài ngành” mà các TĐ, TCT đang rót vốn đều hoạt động khá ảm đạm, việc tiếp tục đầu tư trái ngành, nghề sẽ khó tránh khỏi rủi ro. Điều này đã được thể hiện rõ qua kết quả sản xuất, kinh doanh tồi tệ ở một số TĐ, TCT thời gian qua.

Trong bài viết của mình sau khi tái đắc cử, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã nhấn mạnh tái cấu trúc kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng là nhiệm vụ trọng tâm của Chính phủ mới. Trong đó, Thủ tướng lưu ý một triết lý tăng trưởng mới - tăng trưởng dựa trên sức cạnh tranh. Và để thực hiện được điều này, yêu cầu về đẩy mạnh cải cách DNNN là một trong những yếu tố cốt tử.

Chính phủ xác định đặt DNNN vào môi trường cạnh tranh bình đẳng với các thành phần kinh tế khác, loại bỏ các hình thức ưu đãi và bao cấp còn tồn tại trên thực tế; minh bạch hoạt động của DNNN; đổi mới cơ chế thực hiện quyền chủ sở hữu nhà nước đối với DNNN theo hướng cơ quan hoạch định chính sách không đồng thời thực hiện chức năng chủ sở hữu doanh nghiệp.

Thông điệp đã rất rõ nhưng để thực hiện cũng không dễ dàng. Bởi như đã phân tích ở trên, câu chuyện làm ăn kém hiệu quả, đầu tư ngoài ngành của DNNN đã từng được nêu rất nhiều, nhưng đến nay dường như vẫn chưa có mấy thay đổi.

Dư luận kỳ vọng Chính phủ mới sẽ tạo xung lực mới đột phá trong việc thực hiện mục tiêu không mới: cải cách mạnh mẽ khu vực DNNN.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Tiếp tục cắt giảm chi phí logistics

Tiếp tục cắt giảm chi phí logistics

(ĐTTCO) - Theo yêu cầu của Bộ trưởng Mai Tiến Dũng, Diễn đàn Kinh tế tư nhân sẽ được nâng cấp thành Diễn đàn Kinh tế Việt Nam (ViEF).

Góc chuyên gia

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.