Chưa mừng vì xuất siêu!

Theo Tổng cục Thống kê, trong tháng 7-2011 nước ta nhập siêu khoảng 200 triệu USD, nhưng đến đầu tuần này tính toán thực tế của Tổng cục Hải quan đã đưa ra con số “đẹp” hơn nhiều: nước ta đã xuất siêu 1,1 tỷ USD trong tháng 7.

Đây là lần đầu tiên trong 28 tháng qua, kim ngạch thương mại đảo chiều ngoạn mục. Lần xuất siêu gần đây nhất của Việt Nam vào tháng 3-2009 - xuất siêu 400 triệu USD. Nếu tính chung trong 7 tháng đầu năm, Việt Nam vẫn đang nhập siêu 5,41 tỷ USD (tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 52,51 tỷ USD, tổng kim ngạch nhập khẩu đạt 57,92 tỷ USD). 

Trong bối cảnh Chính phủ đang nỗ lực thực hiện các giải pháp ổn định kinh tế vĩ mô theo Nghị quyết 11, số liệu về xuất siêu được công bố là thông tin đáng mừng, được nhiều người mong đợi. Thế nhưng, liệu xuất siêu đã trở thành một xu hướng bền vững, đưa cục diện cán cân thương mại luôn thâm hụt sẽ thực sự cải thiện?

Số liệu thống kê cho thấy giống như tháng 3-2009, xuất siêu trong tháng 7-2011 đều liên quan tới yếu tố xuất khẩu vàng và kim loại quý. Tháng 3-2009, nước ta xuất siêu 400 triệu USD do thời điểm đó nhiều doanh nghiệp tăng mạnh tái xuất vàng và đá quý, với kim ngạch lên tới 850 triệu USD. Còn trong tháng 7-2011, kim ngạch xuất khẩu nhóm đá quý, kim loại quý và sản phẩm đạt hơn 1,1 tỷ USD, tăng 38% so với tháng 6 và gần bằng con số của 6 tháng đầu năm.

Hiện tượng “chảy máu” vàng được xem là một trong những nguyên nhân dẫn tới khan hiếm nguồn cung, đẩy thị trường vàng trong nước vào tình thế “điên loạn” khi giá vàng thế giới đột ngột tăng mạnh. Để giải cứu thị trường, Ngân hàng Nhà nước đã cho phép các doanh nghiệp nhập ngay 5 tấn vàng và trong thời gian tới có thể nhập tiếp thêm 5 tấn nữa. Và như ĐTTC từng phân tích trong một bài viết gần đây, do xuất vàng ở thời điểm giá thấp và phải nhập về khi giá cao, nền kinh tế Việt Nam đã bị thiệt hại cả trăm triệu USD.

Như vậy, xuất siêu đạt được bởi yếu tố xuất khẩu vàng chưa hẳn đã là tin vui. Vì thực tế nước ta không phải là nước sản xuất vàng nên việc xuất khẩu vàng chỉ là kiếm lợi trước mắt do chênh lệch giá, không mang lại lợi ích nhiều cho nền kinh tế. Đây cũng là một loại hàng hóa đặc biệt nên đã từng có ý kiến đề xuất không nên đưa vàng vào cân đối cán cân thương mại, giống như một số quốc gia khác.

Một mặt hàng khác thường được tách ra khỏi cân đối cán cân thương mại là dầu thô (xuất khẩu và nhập khẩu thường được tính theo 2 con số: bao gồm dầu thô hoặc không) cũng có mức tăng kim ngạch xuất khẩu khá ấn tượng. Số liệu của Tổng cục Hải quan cho thấy, trong tháng 7 Việt Nam đã xuất khẩu 912.000 tấn dầu thô với giá trị kim ngạch trên 846 triệu USD, tăng 70,4% về lượng và tăng 75,7% về giá trị kim ngạch so với tháng 6. Dầu thô là tài nguyên của đất nước, nên việc tăng xuất khẩu “vàng đen” chưa hẳn đã mang lại hiệu quả thực sự cho nền kinh tế.

Như vậy, thực chất cán cân thanh toán trong tháng 7 đổi chiều không phải do những giải pháp căn cơ để chống nhập siêu như các chuyên gia từng chỉ ra. Trong tháng 7 vừa qua, sau một loạt chính sách hạn chế nhập khẩu các mặt hàng tiêu dùng xa xỉ như ô tô, rượu, mỹ phẩm, điện thoại di động… đã xuất hiện một vài “điểm sáng” trong bức tranh tổng thể. Cụ thể, lượng ô tô nguyên chiếc các loại nhập khẩu vào Việt Nam trong tháng 7 đã giảm 45,8%, tương đương kim ngạch 71,87 triệu USD, giảm 41,2% so với tháng 6.

Tuy nhiên, nhìn vào thống kê nhập khẩu có thể thấy việc hạn chế nhập hàng tiêu dùng chỉ là biện pháp tình thế, bởi giải pháp này chỉ có tác dụng hạn chế trong một số nhóm hàng chiếm cơ cấu nhập khẩu không lớn. Hay nói đúng hơn chống nhập siêu chưa đúng hướng khi chúng ta chưa kiểm soát được phần cơ bản nhất của nhập siêu là nguyên liệu và máy móc - đầu vào của nền kinh tế nặng tính gia công!

Vấn đề đặt ra là các cơ quan chức năng cần kiên định với các giải pháp chống nhập siêu căn cơ, bền vững mới đem lại hiệu quả thực sự cho nền kinh tế. Thách thức trước mắt cần vượt qua là với quyết định cho nhập khẩu vàng, trong tháng 8 có khả năng nhập siêu sẽ quay trở lại!

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

TPHCM nhập siêu hơn 4,5 tỷ USD

TPHCM nhập siêu hơn 4,5 tỷ USD

(ĐTTCO) - Theo Cục Hải quan TPHCM, tính từ đầu năm đến ngày 12-12, kim ngạch xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu trên địa bàn đạt 88,5 tỷ USD, tăng 6,24% (tăng 5,2 tỷ USD) so với cùng kỳ 2016.

Góc chuyên gia

Cổ phần hóa đang đi vào thực chất

(ĐTTCO) - Theo ông ĐẶNG QUYẾT TIẾN (ảnh), Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp (DN), với việc công khai danh mục và tỷ lệ cổ phần hóa (CPH) DN từng năm, DN thoái vốn đã cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc cải cách DN. Trao đổi với ĐTTC, ông Tiến nhận định:
 

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.