Chông chênh kênh đóng góp, phản biện chính sách

Cơ quan quản lý nhà nước than phiền doanh nghiệp (DN) không quan tâm đóng góp xây dựng chính sách khi được lấy ý kiến. Nhưng thực tế cho thấy nếu lấy ý kiến đúng trọng tâm, sự quan tâm của DN không phải là ít.

DN thiếu quan tâm?

 Chông chênh kênh đóng góp, phản biện chính sách ảnh 1
Tại cuộc điều tra đánh giá mức độ hài lòng của DN với cải cách thủ tục hành chính thuế vừa được Phòng Thương mại - Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố có thông tin đáng chú ý. Đó là trong số gần 9.600 DN được chọn mẫu khảo sát chỉ hơn 2.500 DN phản hồi ý kiến. Cuộc khảo sát này đóng vai trò quan trọng là tìm hiểu suy nghĩ của DN về các cải cách thuế, từ đó đưa ra các khuyến nghị nhằm góp ý kiến để ngành thuế phục vụ DN tốt hơn. Thế nhưng, với tỷ lệ phản hồi quá thấp, phải chăng DN không quan tâm đến vấn đề sát sườn của mình?

Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, nhìn nhận dường như DN thờ ơ với cuộc khảo sát. Địa phương tiếp nhận phản hồi cao nhất là Hà Tĩnh, Tiền Giang 37%, trong khi TPHCM, Hà Nội, Đồng Nai - nơi DN tập trung đông, đóng vai trò quan trọng - chỉ khoảng 20%. Theo bà Cúc việc tiếp nhận và phản hồi chính sách của DN đang có vấn đề.

Thí dụ, khi triển khai Nghị quyết 19 của Chính phủ (về giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia) ở TPHCM, cục thuế, các chi cục thuế, cơ quan bảo hiểm, điện lực... có mặt đầy đủ, tham dự từ sáng đến chiều. Nhưng khi triển khai ở Hà Nội danh sách cơ quan quản lý thiếu, buổi chiều DN tham dự chỉ còn một nửa, chuyên gia nói cho chuyên gia nghe. "Khi cùng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương kiểm tra việc DN thực sự hưởng lợi từ Nghị quyết 19, ngay bản thân một số DN tỏ vẻ ngại ngần trả lời. Vì vậy muốn một chính sách ra đời và vận hành tốt phải đến từ nỗ lực 2 phía" - bà Cúc nói.

Ông Đỗ Hoàng Anh Tuấn, Thứ trưởng Bộ Tài chính, chia sẻ về thực trạng đóng góp xây dựng chính sách thuế bộ này tiến hành. Có những dự thảo thông tư được Bộ Tài chính đăng tải lấy ý kiến trên website của bộ đến 45 ngày nhưng "nếu nhận được 1-2 ý kiến đóng góp của DN là rất mừng".

Ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI, cũng nhận xét dự thảo các văn bản xây dựng chính sách có lấy ý DN nhưng phần lớn hiệp hội DN không trả lời mà chỉ có chuyên gia của VCCI. Do vậy, cần đề cao hơn nữa vai trò hiệp hội DN trong đóng góp, xây dựng chính sách. Chia sẻ vấn đề này, ông Dương Đăng Huệ, Vụ trưởng Vụ Pháp luật dân sự - kinh tế (Bộ Tư pháp), nhận xét tính thụ động của DN trong việc tham gia xây dựng chính sách rất cao. DN nhiều nhưng khi lấy ý kiến cho các dự thảo, từng DN đóng góp rất ít và chỉ nhận được một số ý kiến của hiệp hội, thậm chí nhiều khi chỉ nhận được phản hồi từ VCCI.

Tại anh, tại ả

70% trong số hơn 1.000 văn bản pháp luật có liên quan đến DN, nhưng có đến 78% DN chưa bao giờ được hỏi ý kiến về dự thảo luật. Trong khi 66% DN cho rằng chính sách là 1 trong 3 rủi ro lớn nhất mà họ gặp phải. Cơ quan quản lý cho rằng DN hoạt động chưa chuyên nghiệp, DN thờ ơ. Còn DN cho rằng nhiều văn bản đến giai đoạn cuối mới lấy ý kiến, trong khi họ muốn sửa căn bản nên đã không gặp nhau.

Ông Đậu Anh Tuấn,
Trưởng ban Pháp chế (VCCI)

Bà Đỗ Thị Thu Phương, Công ty Tư vấn xây dựng Tân Phong, cho biết trong số khoảng 1.000 văn bản pháp luật được xây dựng hàng năm, công ty chưa bao giờ nhận được văn bản lấy ý kiến từ cơ quan nhà nước. Các vấn đề quan tâm chủ yếu DN tự tìm hiểu để biết, thực hiện cho đúng và thường qua kênh báo chí, hiệp hội chuyên môn.

Cũng đề cập về việc ít biết để tham gia đóng góp xây dựng chính sách, bà Trần Ngọc Ánh, Hiệp hội DN địa chất, khoáng sản Việt Nam, cho biết 3.000 DN hiệp hội luôn gặp các khúc mắc chính sách và có tác động lớn thời gian qua như tăng thuế khoáng sản, hạn chế xuất khẩu khoáng sản thô... Trong đó, đau đầu nhất là những thay đổi về chính sách, thậm chí, trong giai đoạn 2007-2015 có những năm thay đổi 2-3 chính sách.

Trước ý kiến về sự thờ ơ của DN, ông Vũ Quốc Tuấn, nguyên thành viên Ban nghiên cứu của Thủ tướng Chính phủ, đặt câu hỏi: Tại sao DN thờ ơ? Và ông tự trả lời: "Tôi cho rằng vấn đề chính là ở phía cơ quan quản lý nhà nước. Họ thờ ơ có lẽ vì đã nói nhiều nhưng sửa chẳng bao nhiêu. Cơ quan soạn thảo nói là tiếp thu nhưng khi nghị định, thông tư ban hành vẫn xin bảo lưu ý kiến của họ. Năm nào DN cũng có đối thoại trong lĩnh vực thuế, hải quan nhưng cuối cùng chuyển dịch được bao nhiêu?" - ông Tuấn nói.

Chia sẻ ý kiến này, ông Trần Văn Lợi, Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật (Bộ Tư pháp), cho rằng sở dĩ nhiều bộ, ngành lấy ý kiến đóng góp qua cổng thông tin điện tử nhưng ít người tiếp nhận, hoặc không nhận được ý kiến đóng góp có nhiều nguyên nhân. Trong đó có nguyên nhân nhiều người không biết cổng thông tin bộ đó.

Thứ hai, tài liệu đưa lên nhiều, cả tờ trình, thuyết minh dự thảo... hàng trăm trang nên người dân, DN không đủ thời gian đọc và họ cũng chỉ quan tâm các vấn đề sát sườn.

Ông Lợi cho biết Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015 (có hiệu lực 1-7-2016) đã đưa ra yêu cầu, các cơ quan xây dựng chính sách khi lấy ý kiến phải tổng hợp tất cả các ý kiến đóng góp và đăng tải công khai trên website. Trong đó phải nói rõ lý do vấn đề nào tiếp thu và không tiếp thu thì giải trình. Như vậy, quá trình lấy ý kiến, tiếp thu ý kiến sẽ được công khai minh bạch hơn.

Nêu các thí dụ vừa qua các tập đoàn đa quốc gia đã thành công trước việc Bộ Tài chính muốn đưa nước ngọt có gas vào thuế tiêu thụ đặc biệt, nhiều chuyên gia cho rằng để vận động chính sách thành công các DN trong nước cần học hỏi điều đó, tăng liên kết để nâng cao trọng lượng tiếng nói của mình.

Hà My

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc chuyên gia

“Vô tư” vi phạm Luật Cạnh tranh

(ĐTTCO) - Ngày 15-11, Quốc hội đã cho ý kiến lần đầu về dự án Luật Cạnh tranh (sửa đổi). Theo ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Luật Cạnh tranh là nền tảng vận hành của nền kinh tế thị trường và người ta cũng rất có lý khi nói rằng đó là bản Hiến pháp của kinh tế thị trường. 
 

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.