Quốc hội giám sát khiếu nại, tố cáo về đất đai

Chính sách bất cập, cán bộ vô cảm

Hôm qua 7-11, Quốc hội có phiên giám sát tối cao về việc thực hiện chính sách, pháp luật trong giải quyết khiếu nại, tố cáo (KNTC) của công dân đối với các quyết định hành chính về đất đai. Đây là vấn đề gây bức xúc, bởi lẽ theo báo cáo giám sát, gần 50% số vụ KNTC về vấn đề đất đai của người dân là đúng hoặc có đúng có sai.

Nhiều thiếu sót

Theo báo cáo của Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Nguyễn Văn Giàu, Trưởng đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH), giai đoạn 2003-2011 các cấp, ngành đã giải quyết được số lượng lớn đơn thư KNTC, trong đó giải quyết dứt điểm nhiều vụ việc phức tạp, tồn đọng, kéo dài, xử lý kịp thời những điểm nóng phát sinh và những vụ việc khiếu nại đông người.

Tỷ lệ các quyết định hành chính về đất đai bị KNTC chiếm khoảng 3% so với tổng số quyết định hành chính được ban hành trong lĩnh vực này. Theo Thanh tra Chính phủ trong giai đoạn này, các cơ quan hành chính nhà nước đã tiếp nhận và xử lý trên 1,2 triệu đơn thư KNTC, trong đó liên quan đến đất đai chiếm gần 70%. Số vụ khiếu nại đúng chiếm xấp xỉ 20%, có đúng có sai chiếm 28%; số vụ tố cáo đúng chiếm 16,2%, có đúng có sai chiếm 29,6%.

Trong số các vụ được đưa ra xét xử tại tòa án, tỷ lệ khởi kiện đúng và đúng một phần chiếm 19,5%. “Qua đó có thể thấy việc KNTC của công dân là có cơ sở, việc ra quyết định hành chính về đất đai của các cấp chính quyền còn nhiều thiếu sót” - ông Nguyễn Văn Giàu nói.

Phân tích tình trạng còn thiếu sót trong việc ra quyết định hành chính về đất đai, ông Nguyễn Văn Giàu cho biết nguyên nhân quan trọng là sự yếu kém trong công tác tổ chức thi hành pháp luật về đất đai; sự thiếu gương mẫu, sa sút về phẩm chất đạo đức của một bộ phận cán bộ, công chức.

Cụ thể, qua công tác thanh tra từ năm 2003 đến năm 2011 đã phát hiện và xử lý trả lại cho công dân 1.850 tỷ đồng, 4.817,8ha đất; khôi phục quyền lợi cho 6.921 công dân; kiến nghị xử lý hành chính 6.650 người; chuyển cơ quan điều tra 380 vụ với 665 đối tượng…

Bên cạnh đó, sự hiểu biết và ý thức chấp hành chính sách, pháp luật về đất đai và pháp luật về KNTC của nhiều người dân còn hạn chế và việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật của các cơ quan có trách nhiệm chưa tốt, chưa thường xuyên, liên tục.

Dù pháp luật cho phép người khiếu nại có quyền lựa chọn việc giải quyết khiếu nại thông qua cơ quan hành chính hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại tòa án, song số công dân gửi đơn khởi kiện tại tòa án hành chính rất ít. Một số vụ việc cơ quan thụ lý phát thư mời nhiều lần nhưng người khiếu nại không đến, hoặc đến làm việc nhưng không ký biên bản, biểu hiện thái độ thiếu hợp tác.

Có trường hợp chưa hết thời hạn giải quyết lần đầu, công dân đã khiếu nại tiếp lên người có thẩm quyền giải quyết lần hai hoặc khiếu nại vượt cấp. Có trường hợp đã hết thời hiệu nhưng người khiếu nại vẫn tiếp tục khiếu nại...

Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả giải quyết KNTC của công dân đối với các quyết định hành chính về đất đai, Đoàn giám sát của UBTVQH đưa ra 9 nhóm kiến nghị, giải pháp, trong đó có việc sửa đổi, bổ sung khung khổ pháp luật; đẩy nhanh cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo bản đồ địa chính có tọa độ, phấn đấu đến năm 2015 cơ bản hoàn thành.

Các ngành, địa phương được yêu cầu chủ động xem xét từng vụ việc tranh chấp, khiếu kiện trong phạm vi quản lý của mình để kịp thời giải quyết ngay, hạn chế khiếu nại vượt cấp; tập trung giải quyết hơn 500 vụ việc tồn đọng trong năm 2012...

Bất cập quy định giá đất

Thảo luận về vấn đề này, nhiều ĐBQH cho rằng, một trong những nguyên nhân lớn nhất dẫn đến khiếu kiện về đất đai là quy định về tính giá đất bồi thường khi thu hồi đất. Theo ĐB Trần Văn Tấn (Tiền Giang), các quy định khó thực hiện trong thực tế như giá đất của Nhà nước phải sát với giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế trên thị trường.

Luật Đất đai không đưa ra các tiêu chí cụ thể và không có cơ sở pháp lý phù hợp để xác định giá đất của Nhà nước sát với giá thị trường. Vì vậy, khi thực hiện đền bù ở các dự án đều bị vướng khung giá đất do Nhà nước quy định thường thấp hơn rất xa so với giá giao dịch thực tế. Đây là nguyên nhân dẫn đến khiếu kiện của công dân đòi bồi thường sát giá thị trường, địa phương khó giải quyết.

Trong khi đó, Luật KNTC, Luật Đất đai và Luật Tố tụng hành chính có nhiều điểm vênh nhau, không rõ hướng xử lý các quyết định của tòa án, thanh tra và chính quyền địa phương khi có sự khác biệt... ĐB Đặng Đình Luyến (Khánh Hòa) cho rằng các văn bản quy định chi tiết hướng dẫn thi hành Luật Đất đai hay Luật KNTC thường ban hành rất chậm so với thời điểm có hiệu lực của các luật.

ĐB Khúc Thị Duyền (Thái Bình) cho rằng KNTC về đất đai gia tăng do sự bất cập của các chính sách pháp luật về đất đai, sự thiếu tính ổn định, chưa đồng bộ, chưa sát thực tế.

Trong thời gian ngắn nhiều văn bản của Nhà nước ban hành cùng một nội dung về đền bù giải phóng mặt bằng, văn bản trước đang thực hiện dở dang, văn bản sau đã ra đời khiến nhiều địa phương khó thực hiện: “Từ năm 2004 đến năm 2009 đã có 3 nghị định ban hành dẫn đến người dân so sánh thiệt hơn giữa người được đền bù trước với người đền bù sau trong cùng một loại đất nông nghiệp.

Giá đất đền bù cho nông nghiệp thấp, chưa đảm bảo lợi ích giữa Nhà nước, người dân, nhà đầu tư. Trong một số dự án đền bù cho 2 địa phương cùng một dự án, chỉ cách nhau một con mương nhưng giá đất chênh lệch gấp 5 lần”.

Loại bỏ cán bộ vô cảm

Nhiều ĐBQH cho rằng bên cạnh những bất cập về chính sách, KNTC về đất đai gia tăng còn do tình trạng cán bộ thiếu, yếu; có thái độ bàng quan, vô cảm trước bức xúc của người dân. Theo ĐB Hồ Thị Thủy (Vĩnh Phúc), cần xử lý nghiêm khắc những hành vi sách nhiễu người dân; truy cứu trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, đơn vị để xảy ra sai phạm.

ĐB Bùi Sĩ Lợi (Thanh Hóa) cho rằng cần thực hiện đúng quy trình, thủ tục trong xử lý chính sách về giải quyết KNTC và chấn chỉnh từ cấp xã, huyện trở lên. Nhiều ĐBQH bức xúc bởi tình trạng sách nhiễu, tham nhũng của một bộ phận cán bộ trong lĩnh vực quản lý đất đai. ĐB Nguyễn Thị Khá (Trà Vinh) kiến nghị phải xử lý nghiêm những tổ chức, cá nhân có thẩm quyền thiếu trách nhiệm trong giải quyết KNTC của công dân, công bố công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Tùy theo mức độ, tính chất và tình hình thực tế, cơ quan ban hành quyết định hành chính về đất đai phải có biện pháp khắc phục hậu quả một cách hữu hiệu nhất. Nếu quyết định hành chính không hợp pháp, trái pháp luật đã được thi hành, các quyền và lợi ích công dân bị xâm phạm thì công dân được bồi thường theo pháp luật.

Còn ĐB Trần Xuân Vinh (Quảng Nam) cho rằng cần có chế tài xử lý đối với những đối tượng cố tình dây dưa, không chấp hành quyết định giải quyết KNTC đã thấu tình đạt lý hoặc cố tình kích động KNTC.

Ông NGUYỄN MINH QUANG, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên - Môi trường 

Đảm bảo triển khai luật đồng bộ

Trong kỳ họp sau, Quốc hội sẽ xem xét, thông qua Luật Đất đai sửa đổi. Những vấn đề được sửa đổi, bổ sung trong luật liên quan đến các vấn đề mà ĐBQH đã bàn. Chúng tôi ý thức được yêu cầu làm tốt công tác sửa Luật Đất đai, vì nó liên quan đến những lợi ích sát sườn của người dân. Tuy nhiên, sửa Luật Đất đai đồng thời cũng phải tiến hành sửa các luật khác có liên quan để bảo đảm triển khai thực hiện đồng bộ. Bên cạnh đó, chấn chỉnh, nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước về đất đai. Làm thế nào để mỗi mảnh đất của người dân đều được thể hiện trong hệ thống quản lý. Đồng thời, nâng cao trách nhiệm giải quyết tranh chấp, khiếu nại về đất đai của các cấp, các ngành.

Ông HUỲNH PHONG TRANH, Tổng Thanh tra Chính phủ

Giải quyết cơ bản vụ việc tồn đọng kéo dài

Thanh tra Chính phủ phấn đấu từ nay đến cuối năm hoàn thành cơ bản giải quyết 528 vụ việc tồn đọng kéo dài, hạn chế tình trạng tiếp tục khiếu nại đến mức tối đa thông qua đối thoại với dân; nếu đã xem xét thấu tình đạt lý công khai chấm dứt thụ lý vụ việc. Chúng tôi sẽ tiếp tục thống nhất các phương án giải quyết giữa Trung ương và địa phương; tổ chức đối thoại công khai với người dân, mời thêm luật sư bảo vệ người bị hại; xây dựng cơ sở dữ liệu để cập nhật thông tin về KNTC. Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị các ĐBQH địa phương cần tích cực tham gia để tạo tiếng nói chung khi giải quyết KNTC ở địa phương; Quốc hội thường xuyên giám sát, hoặc giao các ủy ban QH giám sát thường xuyên các vấn đề về đất đai.

Bảo Minh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Trước đó, ngày 4-8-2017, giá xăng cũng đã tăng 599 đồng/ lít

Giá xăng tiếp tục tăng 461 đồng

(ĐTTCO)-Thông báo của liên bộ Công Thương-Tài chính phát đi chiều 19-8 cho biết, mặt hàng xăng RON 92 tăng 461 đồng/lít; xăng E5 tăng 431 đồng/lít.
 

Góc chuyên gia

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.