Cần thay đổi cách đánh giá tham nhũng

(ĐTTCO) - Ngày 21-9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về báo cáo công tác năm 2016 của Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát Nhân dân tối cao, các báo cáo của Chính phủ về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, về công tác thi hành án và công tác phòng, chống tham nhũng.

Chấp nhận, chịu đựng tham nhũng

Theo Chỉ số Hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI) 2015, người dân phải chịu đựng sự vòi vĩnh, đòi hối lộ với mức độ lớn hơn rất nhiều những năm trước. Chỉ số nội dung “Kiểm soát tham nhũng trong khu vực công” chứng kiến sự sụt giảm đến 3% điểm so với kết quả khảo sát năm 2014. Người dân bày tỏ quan ngại đối với tham nhũng trong khu vực công và trong cung ứng dịch vụ công.  

Để xây dựng một Chính phủ liêm chính, cơ quan tư pháp liêm chính như cam kết trước Quốc hội của Thủ tướng Chính phủ và Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao, trước hết phải có thay đổi đột phá trong đánh giá đúng, thực chất tình hình tham nhũng, thẳng thắn chỉ ra địa chỉ cụ thể của những tồn tại, hạn chế trong ngành, lĩnh vực nào, địa phương nào và trách nhiệm thuộc về cá nhân nào.

Báo cáo của Ủy ban Tư pháp

Những người được hỏi cho rằng tình trạng vị thân và tham nhũng trong chính quyền địa phương rất phổ biến, đồng thời không tin tưởng nhiều vào quyết tâm chống tham nhũng của chính quyền địa phương. 37% số người được hỏi cho rằng chính quyền cấp tỉnh đã thực sự nghiêm túc xử lý vụ việc tham nhũng xảy ra ở địa phương. So với kết quả khảo sát năm 2014, có sự gia tăng đột biến ở tỷ lệ người dân cho biết phải “lót tay” để làm xong giấy chứng nhận quyền sử dụng (CNQSD) đất. Khoảng 44% số người phải đưa hối lộ mới làm xong thủ tục liên quan đến giấy CNQSD đất trong năm 2015, tăng gần gấp đôi so với tỷ lệ 24% năm 2014.

 Năm 2016 việc xử lý trách nhiệm của người đứng đầu giảm 155% so với cùng kỳ năm 2015. Cụ thể, chỉ 18 người đứng đầu thiếu trách nhiệm để xảy ra hành vi tham nhũng bị xử lý, trong đó có 5 người bị xử lý hình sự (năm 2015 có 46 trường hợp người đứng đầu thiếu trách nhiệm để xảy ra tham nhũng bị xử lý, trong đó có 4 người bị xử lý hình sự). Hay mới đây, Trung tâm Khảo nghiệm, kiểm nghiệm, kiểm định nuôi trồng thủy sản, Tổng cục Thủy sản (Bộ Nông nghiệp - Phát triển nông thôn) làm giả công văn, cấp chứng nhận trái phép hơn 800 sản phẩm thức ăn thủy sản và xử lý cải tạo môi trường nuôi trồng thủy sản, mặc dù các cá nhân vi phạm đã bị xử lý nhưng trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước không được xem xét đầy đủ. Nhận xét về thực tế này, theo Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga, việc xử lý trách nhiệm của người đứng đầu để xảy ra tham nhũng tại cơ quan, tổ chức, đơn vị vẫn còn bị xem nhẹ và chưa tương xứng với số vụ án tham nhũng được đưa ra xét xử thời gian qua; người đứng đầu một số cơ quan, tổ chức coi vi phạm, tham nhũng của cấp dưới, của đơn vị do mình quản lý không phải là trách nhiệm của mình.

Trong kê khai tài sản, theo báo cáo của Chính phủ, năm 2015 số lượng người phải kê khai tài sản, thu nhập rất nhiều (hơn 1 triệu người), tỷ lệ bản kê khai được công khai cũng rất cao (993.127 bản), số trường hợp xác minh tài sản 414 người nhưng không phát hiện ra vi phạm. Tuy nhiên, qua phản ánh của dư luận và báo chí, cho thấy việc kê khai tài sản, thu nhập, công khai bản kê khai tài sản, thu nhập còn hình thức, không ít trường hợp kê khai không đầy đủ,

Cần chỉ rõ trách nhiệm cá nhân

Theo Ủy ban Tư pháp, nhiều tồn tại, hạn chế đã được ủy ban nêu ra từ những năm trước nhưng vẫn chưa có nhiều chuyển biến. Đó là thể chế, chính sách trên nhiều lĩnh vực vẫn còn sơ hở; việc thực hiện một số biện pháp phòng ngừa tham nhũng còn hình thức và chưa hiệu quả; người đứng đầu các cơ quan, tổ chức, đơn vị ở một số nơi còn chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm trong công tác phòng, chống tham nhũng; số vụ tham nhũng được phát hiện qua thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử còn ít và tiếp tục giảm, chưa tương xứng với tình hình tham nhũng, tiến độ xử lý một số vụ còn để kéo dài; thu hồi tài sản đạt tỷ lệ rất thấp...

Cụ thể, Ủy ban Tư pháp cho rằng Chính phủ đánh giá tình hình tham nhũng vẫn cơ bản như các năm 2013, 2014 và 2015: “Tình hình tham nhũng vẫn đang diễn biến phức tạp, xảy ra ở nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều lĩnh vực và chưa bị đẩy lùi”. Đáng lưu ý, trong 4 năm gần đây, Chính phủ không còn đánh giá tình hình tham nhũng ở mức độ “nghiêm trọng” như năm 2012 trở về trước, trong khi đánh giá của Ban Chấp hành Trung ương Đảng cũng như phản ánh của người dân và DN là “tham nhũng vẫn còn nghiêm trọng”. Theo Chỉ số Cảm nhận tham nhũng năm 2015 do Tổ chức minh bạch quốc tế công bố, điểm số của Việt Nam là 31/100 điểm (giữ nguyên từ năm 2012 trở lại đây), đứng thứ 112/168 trên bảng xếp hạng toàn cầu. Bên cạnh đó, báo cáo của Chính phủ cũng chưa đánh giá tình hình tham nhũng theo các tiêu chí cụ thể (về mức độ phổ biến, mức độ thiệt hại kinh tế và mức độ nghiêm trọng của hành vi tham nhũng) đã được quy định. Báo cáo của Chính phủ nêu lên nhiều tồn tại, hạn chế trong công tác phòng, chống tham nhũng nhưng chưa chỉ rõ địa chỉ của tồn tại, hạn chế đó và trách nhiệm cá nhân của người có thẩm quyền. Nhiều đại biểu Quốc hội khóa XIII đã đề nghị Chính phủ phải phân định rõ ràng trách nhiệm tập thể với trách nhiệm của từng cá nhân có thẩm quyền quyết định, tránh tình trạng khi xảy ra sai phạm, không quy được trách nhiệm cá nhân, lấy trách nhiệm tập thể làm nơi ẩn tránh an toàn cho trách nhiệm cá nhân.

Cuối cùng, về Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI 2015), đa số DNNVV khó hoặc không thể tiếp cận những tài liệu, kế hoạch và văn bản pháp luật tại các tỉnh, thành phố; khoảng 75% DNNVV cho biết phải nhờ cậy đến các mối quan hệ để tiếp cận thông tin, trong khi ở DN quy mô lớn là 79%. Chỉ 29% số DN FDI được hỏi có thể tiếp cận được thông tin một cách dễ dàng. 

Quang Minh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Trước đó, ngày 4-8-2017, giá xăng cũng đã tăng 599 đồng/ lít

Giá xăng tiếp tục tăng 461 đồng

(ĐTTCO)-Thông báo của liên bộ Công Thương-Tài chính phát đi chiều 19-8 cho biết, mặt hàng xăng RON 92 tăng 461 đồng/lít; xăng E5 tăng 431 đồng/lít.