Cam go cải cách thể chế

(ĐTTCO) - Trong vòng 2 tháng qua, Chính phủ liên tục có những chỉ đạo mạnh mẽ và quyết liệt về cải cách thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh.

Hầu như tại mọi sự kiện, mọi hội nghị, làm việc với từng ngành, từng địa phương, người đứng đầu Chính phủ, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đều nhấn mạnh tới yêu cầu này, thúc giục các địa phương tạo điều kiện tối đa cho người dân sản xuất kinh doanh, khởi nghiệp, sáng tạo. “Xây dựng thể chế là nhiệm vụ trọng tâm của Chính phủ, Thủ tướng, các Phó Thủ tướng, các Bộ trưởng, các Thứ trưởng đều phải tập trung vào công tác này. Phát triển hay kìm hãm chính là do thể chế. Xử lý từng vụ việc cụ thể rất quan trọng nhưng phải dành thời gian nhiều hơn nữa cho công tác thể chế” - Thủ tướng nhấn mạnh.

Cũng trong thời gian này, Thủ tướng đã ký ban hành 2 Nghị quyết cực kỳ quan trọng, được cộng đồng doanh nghiệp trông đợi và hoan nghênh. Đó là Nghị quyết 19 về cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và Nghị quyết số 35 về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp. Những hành động của Chính phủ, của Thủ tướng đã tác động mạnh mẽ và là động lực trực tiếp thúc đẩy sự chuyển động của các bộ, ngành. Thí dụ rõ thấy nhất là việc xây dựng các nghị định quy định điều kiện kinh doanh theo yêu cầu của Luật Đầu tư.

Cam go cải cách thể chế ảnh 1
Mô tả Ảnh
Tương tự, lãnh đạo nhiều địa phương đã nhận thức rõ được tầm quan trọng của cải cách thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh, đặc biệt tại 2 đầu tàu kinh tế là Hà Nội và TPHCM. Lãnh đạo Hà Nội đã cam kết xây dựng môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, đồng thời khẳng định sẽ thực thi ngay trong tháng 6 này hàng loạt cam kết cụ thể, như các hồ sơ đăng ký doanh nghiệp qua mạng được giải quyết trong 2 ngày làm việc (giảm 1 ngày so với quy định), cắt giảm đến 40% thời gian giải quyết thủ tục hành chính về đầu tư; giảm 20% thủ tục hành chính trong các lĩnh vực giải phóng mặt bằng, thu hồi đất… Còn tại TPHCM, Bí thư Thành ủy Đinh La Thăng cũng liên tục yêu cầu các sở, ngành phải tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp với tinh thần giúp doanh nghiệp cũng là giúp mình, không phải ban ơn.

Có thể nói cải cách chính là một trong những khâu quan trọng nhất của việc tháo gỡ những khó khăn, thúc đẩy phát triển. Bởi lẽ công tác xây dựng, cải cách thể chế chậm chạp, bất cập luôn là những điểm nghẽn khiến đất nước không thể phát triển đúng tiềm năng vốn có. 15 năm trước, đã có hơn 300 giấy phép kinh doanh các loại được phát hiện và tập hợp, trong đó có những giấy phép được áp dụng cả với những nghề như nhặt sắt vụn, ve chai, bán báo lẻ, đánh máy chữ, sửa chữa dụng cụ âm nhạc... Thực thi Luật Doanh nghiệp năm 1999, giai đoạn 2000-2003, Thủ tướng và Chính phủ đã bãi bỏ được khoảng 160 giấy phép kinh doanh vô lý. Điều này ngay lập tức thúc đẩy hoạt động kinh doanh và phát triển doanh nghiệp. Tuy nhiên, kể từ sau năm 2003, giấy phép kinh doanh không rõ ràng, thiếu đồng bộ, không ổn định, thiếu tính khả thi… nổi lên như một làn sóng và không có thêm cải cách đáng kể. Có lẽ đó là một trong những lý do khiến hiện nay, theo tổng kết của VCCI, những điều kiện kinh doanh vô lý đã lên tới 6.000-7.000. Trong khi đó, Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư sắp sửa có hiệu lực. Nếu theo đúng tinh thần của 2 luật này, hàng ngàn điều kiện kinh doanh vô lý nói trên sẽ bị bãi bỏ.

Song điều đáng lo ngại là việc nhiều bộ, ngành đang tích cực rà soát các điều kiện đầu tư kinh doanh, về cơ bản đã xác định số lượng nghị định cần xây dựng trên cơ sở nâng cấp các thông tư. Như Bộ NN-PTNT tích hợp 38 thông tư thành 1 nghị định, Bộ Công Thương tích hợp 23 thông tư, Bộ Y tế tích hợp 70 thông tư và Bộ GD-ĐT tích hợp 23 thông tư. Hệ quả của việc này, chưa nói cũng thấy rõ, các điều kiện kinh doanh sẽ được giữ lại bằng cách nâng cấp thông tư thành nghị định. Với việc này có lẽ cuộc chiến chống lại hàng ngàn điều kiện kinh doanh vô lý sẽ còn vô cùng gian nan. Báo cáo của Tổ thi hành Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư hồi tháng 4-2016 còn chỉ ra có tới 7 luật được Quốc hội thông qua là: Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Thú y, Luật Giáo dục nghề nghiệp, Luật Hàng hải, Luật Hàng không dân dụng Việt Nam sửa đổi, Luật Vệ sinh an toàn lao động, vẫn cho phép bộ trưởng quy định điều kiện kinh doanh. Điều đó cũng có nghĩa các điều kiện kinh doanh sẽ tiếp tục được ban hành, khó cắt bỏ.

Việc bãi bỏ các điều kiện kinh doanh sẽ còn cam go hơn dự kiến và có thể sẽ gặp không ít bước cản. Sự đổi mới, như đúng nguyên lý vận hành của xã hội, sẽ gặp chống đối từ xu hướng thủ cựu. Vì vậy giới doanh nghiệp kỳ vọng vào sự quyết liệt của người đứng đầu Chính phủ như việc thể hiện thời gian qua. Bởi lẽ sự cải cách, đổi mới nào cũng cần quyết liệt và sự kiên trì, nhất là cải cách thể chế.

Quang Ngọc

Các tin, bài viết khác