Cải cách quan điểm đầu tư công

“Chúng ta soạn thảo luật là luật chung, không phải luật của bộ” - Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư (KH-ĐT) Bùi Quang Vinh bức xúc nói trong cuộc họp của Bộ KH-ĐT hồi đầu tuần, khi nhận được bản dự thảo Luật Đầu tư công.

Cải cách quan điểm đầu tư công ảnh 1

Theo dự thảo này, ban soạn thảo đưa ra khái niệm: đầu tư công được hiểu là việc sử dụng vốn nhà nước để đầu tư vào các chương trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội không có khả năng hoàn vốn trực tiếp, hay nói cách khác không vì mục tiêu kinh doanh.

Điều này có thể hiểu Luật Đầu tư công sẽ không điều chỉnh nguồn vốn đầu tư từ Nhà nước thông qua doanh nghiệp nhà nước (DNNN) vì mục tiêu kinh doanh.

Bộ trưởng Bùi Quang Vinh đã thẳng thắn bác bỏ quan điểm trên trong dự luật, khi cho rằng cách tiếp cận như vậy đã đặt những hoạt động của DNNN ngoài tầm ảnh hưởng của luật. Điều này sẽ là mảnh đất màu mỡ cho sai phạm và thất thoát vốn nhà nước từ khối các doanh nghiệp này.

Trên thực tế, vấn đề đang khiến dư luận bức xúc là nguồn vốn đầu tư kinh doanh vào DNNN bị lỗ, không hiệu quả. Chính vì vậy Luật Đầu tư công ra đời được kỳ vọng sẽ giải quyết những vấn nạn này.

Để xây dựng Luật Đầu tư công đáp ứng được kỳ vọng, trước hết cần làm rõ lý do vì sao lại phải có đạo luật này? Quy mô đầu tư công hiện nay rất lớn, nhưng hiệu quả lại thấp. Điều này gây ra nhiều sự bất ổn cho nền tảng vĩ mô của nền kinh tế, vì thế vấn đề tái cơ cấu đầu tư, trọng tâm là đầu tư công đã được đặt ra như một yêu cầu cấp bách.

Có nhiều nguyên nhân dẫn tới thực tế đáng buồn này, trong đó trước hết là tình trạng đầu tư dàn trải, xuất phát từ cơ chế đầu tư dự án từ Trung ương xuống địa phương, chủ yếu phụ thuộc vào xin - cho.

Bên cạnh đó, sự ưu ái quá mức dành cho DNNN trong việc tiếp cận nguồn vốn và nhiều chính sách hỗ trợ khác, trong khi cơ chế quản lý lại thiếu công khai, minh bạch, không rõ trách nhiệm khiến vốn nhà nước thông qua DNNN được sử dụng không hiệu quả. Câu chuyện Vinashin đầu tư tàu Hoa Sen, hay Vinalines mua ụ nổi cũ gây thiệt hại cho Nhà nước hàng ngàn tỷ đồng là những thí dụ điển hình thời gian qua.

Theo ước tính của các chuyên gia, số vốn kinh doanh tại các tập đoàn, tổng công ty, DNNN đang chiếm tới 3/4 tổng vốn đầu tư của Nhà nước. Thế nhưng, Ban soạn thảo Luật Đầu tư công lại có ý định không điều chỉnh quản lý dòng vốn này.

Một vị thứ trưởng của Bộ KH-ĐT trong cuộc họp trên cũng đặt vấn đề: “Dự thảo luật mới đề cập đến 1/4 nguồn vốn, còn lại 3/4 thì để đâu? Ai lo, ai giám sát?”.

Rõ ràng, chỉ khi có cách tiếp cận đúng, mục tiêu nâng cao hiệu quả của đầu tư công mới có khả năng đạt được. Không thể có 2 luật song song về đầu tư công, một luật điều chỉnh vốn nhà nước có mục tiêu kinh doanh, một luật lại điều chỉnh vốn nhà nước không vì mục tiêu kinh doanh.

Khi đã xác định rõ mục tiêu và phạm vi điều chỉnh của luật, mới đưa ra được các quy định khác để quản lý hiệu quả nguồn vốn của Nhà nước. Luật sau khi ban hành phải giải quyết được tất cả vấn đề có liên quan đến các loại đầu tư nhà nước hiện nay như: đổi mới tư duy về vai trò và chức năng của Nhà nước, thu hẹp được phạm vi ngành, nghề và hoạt động đầu tư nhà nước; thấy được vai trò của Chính phủ, Trung ương và chính quyền địa phương trong phát triển kinh tế, giải quyết các vấn đề xã hội.

Một vấn đề khác được kỳ vọng ở đạo luật này là tạo được cơ chế công khai, minh bạch, xác định được trách nhiệm trong quản lý nguồn vốn đầu tư công. Cũng thông qua luật, có thể kích thích các tác nhân khác nhau cùng cạnh tranh trong nền kinh tế, mà trên hết cần hạn chế sự độc quyền của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước hiện nay. Đồng thời, giảm bớt chức năng “nhà nước kinh doanh” và tăng cường chức năng “nhà nước phúc lợi”.

Khắc phục những vấn đề hiện tại trong đầu tư công không phải chỉ trong ngày một ngày hai. Nhưng với quan điểm cải cách mạnh mẽ của người đứng đầu cơ quan được giao soạn thảo Luật Đầu tư công, hy vọng đạo luật này sẽ sớm được ra đời và đem lại hiệu quả thực sự trong quản lý nguồn vốn nhà nước trong thời gian tới.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc chuyên gia

“Vô tư” vi phạm Luật Cạnh tranh

(ĐTTCO) - Ngày 15-11, Quốc hội đã cho ý kiến lần đầu về dự án Luật Cạnh tranh (sửa đổi). Theo ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Luật Cạnh tranh là nền tảng vận hành của nền kinh tế thị trường và người ta cũng rất có lý khi nói rằng đó là bản Hiến pháp của kinh tế thị trường. 
 

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.