Bất cập quản lý ngân sách

 Bất cập quản lý ngân sách ảnh 1

 Ảnh minh họa. Nguồn; Internet

Báo cáo thẩm tra và kiểm toán về quyết toán ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2009 của Quốc hội và Kiểm toán Nhà nước (KTNN) gửi đến kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XIII, cho thấy việc quản lý thu, chi ngân sách còn nhiều bất cập nhưng vẫn tồn tại nhiều năm và dường như chưa có biện pháp khắc phục triệt để.

Trong quản lý và sử dụng quỹ tài chính tập trung ngoài NSNN, KTNN cho rằng việc đầu tư tiền nhàn rỗi của Quỹ tích lũy này còn những hạn chế. Đó là việc Cục Quản lý nợ và tài chính đối ngoại (thuộc Bộ Tài chính) chưa quan tâm đến hiệu quả các khoản đầu tư, không điều chỉnh (rút trước hạn) để đầu tư lại khi lãi suất biến động lớn, làm ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư và giảm số tiền lãi có thể thu về Quỹ tích lũy 45 tỷ đồng/năm.

Cụ thể, số tiền hơn 1.000 tỷ đồng của cơ quan này gửi kỳ hạn 2 năm tại Sở giao dịch Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam, theo thỏa thuận nếu rút trước hạn vẫn được hưởng lãi ưu đãi với thời gian thực gửi.

Tuy nhiên, năm 2008 lãi suất biến động tăng cao (lãi suất cơ bản Ngân hàng Nhà nước quy định có thời điểm lên tới 14%/năm) nhưng Cục Quản lý nợ và tài chính đối ngoại vẫn giữ thời hạn 24 tháng với mức lãi suất 7,68%/năm, trong khi một số hợp đồng tiền gửi khác vào các tháng 5, 8, 11-2008 có mức lãi suất tương ứng 12%, 17%, 12%.

KTNN cũng chỉ ra Cục Quản lý nợ và tài chính đối ngoại còn tính thiếu lãi phạt chậm nộp phí bảo lãnh của Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam (dự án Nhiệt điện Sơn Động) 25.000USD.

Đối với niên độ NSNN năm 2009, KTNN cũng phát hiện các khoản tăng thu hơn 4.900 tỷ đồng (trong đó, tăng thu NSNN 2.882 tỷ đồng, tăng thu không thuộc NSNN trên 2.000 tỷ đồng); các khoản giảm chi trên 2.400 tỷ đồng (trong đó giảm chi NSNN gần 2.200 tỷ đồng); các khoản nợ đọng phát hiện tăng thêm gần 700 tỷ đồng… Tổng số tiền cần xử lý tài chính lên gần 17.100 tỷ đồng.

Trong báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tài chính - Ngân sách cũng chỉ ra việc chấp hành các quy định về chi NSNN ở một số bộ, ngành, địa phương và đơn vị chưa tốt, nhiều khoản chi tăng đột biến, một số khoản chi không đạt dự toán, ảnh hưởng đến thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đề ra. Về quản lý thu NSNN, hầu hết đơn vị được kiểm toán và qua giám sát đều vi phạm nghĩa vụ nộp NSNN.

Những thí dụ nêu trên cho thấy việc quản lý thu, chi NSNN không có nhiều thay đổi sau nhiều năm, ít nhất từ khi kết quả kiểm toán được KTNN công khai trong vài năm trở lại đây.

Nguyên lãnh đạo Ủy ban Pháp luật của Quốc hội khi nói về những thiếu sót trong quản lý ngân sách đã thừa nhận: “Hàng chục năm nay khuyết điểm dường như năm nào cũng giống nhau, 2 nhiệm kỳ hoạt động Quốc hội tôi đều thấy như thế. Quản lý tiền của dân như vậy tôi thấy dường như chúng ta tự thỏa mãn và chấp nhận kiểu như biết rồi, khổ lắm nói mãi”.

Kỷ luật tài chính không nghiêm, theo các chuyên gia thực tế bắt nguồn từ việc thanh, kiểm tra và xử lý sai phạm sau khi phát hiện, có kết luận chưa nghiêm. Điều này thể hiện rõ qua tỷ lệ thực hiện xử lý tài chính những sai phạm vẫn còn thấp (năm 2007 khoảng 62%, năm 2008 khoảng 69%).

Ngoài những hạn chế như cơ chế, việc quy trách nhiệm cá nhân, người đứng đầu cũng chưa rõ ràng. Trong thực tiễn hoạt động kiểm toán đã xảy ra nhiều hành vi vi phạm Luật KTNN, nhưng chưa có văn bản pháp luật nào quy định về các chế tài để áp dụng đối với hành vi vi phạm của đơn vị được kiểm toán và tổ chức, cá nhân có liên quan. Đây là vấn đề phức tạp, có liên quan đến nguyên tắc xử lý, thẩm quyền xử lý, hình thức xử lý…

Trong lúc vấn nạn thâm hụt ngân sách và nợ công của các nước châu Âu và Hoa Kỳ đang làm cho cả thế giới lo lắng vì dễ bộc phát lan truyền khủng hoảng, chúng ta cũng nên nhìn lại và nghiêm túc xử lý khiếm khuyết của mình.

Do vậy, để phát huy vai trò của cơ quan giám sát, nhất là những vi phạm khi KTNN phát hiện, cần sớm có nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động KTNN, tạo cơ sở pháp lý cho việc xử lý các hành vi vi phạm, đảm bảo tiền thuế của người dân được chi đúng chỗ.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc chuyên gia

Lực cản kìm hãm kinh doanh vẫn còn

(ĐTTCO) - Cạnh tranh là điều tất yếu trong nền kinh tế thị trường. Tuy nhiên, những quy định rườm rà đang là rào cản, kìm hãm doanh nghiệp (DN) cạnh tranh, gây lãng phí lớn cho xã hội. 

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.