Thiên đường né thuế mới (K3): Tiền ảo

Hiện nay các loại tiền ảo (tiền số - digital currency) được dùng phổ biến để mua mọi thứ, từ ly cà phê đến iPad, thậm chí ma túy. Nhưng cho đến nay hầu như chưa có cơ chế để buộc những người kiếm tiền từ tiền ảo báo cáo thu nhập cho các cơ quan thuế, các giao dịch bằng tiền ảo cũng không được kiểm soát chặt chẽ.

>  Thiên đường né thuế mới (K2): Tây Tạng và Lavia

> Thiên đường né thuế mới (K1): Singapore-Thụy Sĩ châu Á

Ưu thế vượt trội

Để xác định một hệ thống tài chính có phải là thiên đường né thuế hay không, người ta thường dựa trên 3 yếu tố: (1) có mức thuế suất bằng zero hoặc cực thấp và áp dụng cho cả người nước ngoài. (2) thông tin cá nhân của người sử dụng (chủ tài khoản) được bảo đảm bí mật cao. (3) thiếu minh bạch, ít bị kiểm soát bởi các cơ quan chức năng.

Khi trốn thuế bằng tiền thật thường phải mở tài khoản ngân hàng ở các thiên đường né thuế và dù ít dù nhiều vẫn phải nộp thuế. Nhưng với tiền ảo không cần phải có tài khoản ngân hàng, cũng không phải đóng một xu tiền thuế.

Cùng với việc tăng giá, Bitcoin cũng bị trộm viếng thăm ngày càng nhiều. Khoảng 1 triệu Bitcoin đã bị trộm gần đây khỏi đại lý hối đoái BIPS ở châu Âu. Và hồi tháng 10 vừa qua, GBL, một đại lý hối đoái ở Trung Quốc đột nhiên “biến mất”, mang theo 4,1 triệu USD tiền gửi của khách hàng.

“Đây thực sự là vấn đề đau đầu đối với cơ quan thuế, vì tiền ảo có tất cả ưu điểm của thiên đường né thuế, nhưng không giống các thiên đường thuế truyền thống, hoạt động của tiền ảo không phụ thuộc các trung gian tài chính như ngân hàng” - theo Omri Marian, giáo sư một trường đại học tại Florida, Hoa Kỳ.

Trace Mayer, một chuyên gia về thuế đối với Bitcoin (loại tiền ảo phổ biến nhất hiện nay), cho rằng các loại tiền ảo cũng giống như một tài khoản ngân hàng nước ngoài không hề bị kiểm soát. Bản thân Mayer đang đầu tư vào một cửa hàng bán Bitcoin trên mạng.

Bitcoin được phát triển năm 2009 do một nhóm lập trình viên lấy tên Satoshi Nakamoto. Bitcoins được tạo ra thông qua quá trình phức tạp gọi là “khai thác mỏ” (mining). Khi một người mua Bitcoin từ một dịch vụ hối đoái chính thức, giao dịch được thêm vào sổ kế toán và sau đó tạo ra đồng tiền mới. Khi đó, lượng tiền đó có thể được sử dụng như tiền tệ truyền thống cho các hoạt động mua bán trực tuyến. Theo trang Politico, tính đến nay thị trường này đạt giá trị tương đương 10 tỷ USD.

3 ngày tăng 400%

Trong thực tế, đầu tư vào tiền ảo là một kênh siêu lợi nhuận, vì mức tăng giá chóng mặt của chúng. Chẳng hạn, từ mức chưa tới 15USD hồi tháng 1, đến cuối tháng 11 Bitcoin đã đạt giá trị hơn 1.000USD (1.242USD ngày 29-11). So với cùng kỳ năm ngoái, loại tiền ảo này đã tăng giá gấp 80 lần. Việc tăng giá thần tốc này hiển nhiên mang lại mối lợi lớn cho các nhà đầu tư Bitcoin.

Đằng sau việc tăng giá của Bitcoin có nhiều nguyên nhân. Năm 2012, Đức đã công nhận tính hợp pháp của Bitcoin và đầu năm nay đã loại đồng tiền này ra khỏi danh mục thuế lợi nhuận đầu tư.

Tuần trước, Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Hoa Kỳ Ben Bernanke nói trước Ủy ban về tiền ảo của Thượng viện rằng tiền ảo “rất hứa hẹn về lâu dài”. Chính những bình phẩm này đã làm Bitcoin và các loại tiền ảo khác tăng vọt trong tuần qua.

Nhưng trước đó, Bitcoin và các loại tiền ảo đã tăng giá rất ấn tượng, bất chấp đợt sụp đổ giá khi Liberty Reserve bị nhà chức trách Hoa Kỳ đánh sập gần đây (xem “Vụ rửa tiền lớn nhất lịch sử” trên ĐTTC ngày 30-5-2013).

Bitcoin được đặc biệt ưa thích vì nó có thể giao dịch trực tiếp không qua trung gian, và giao dịch ẩn danh. Đồng tiền này cũng được ấn định mức tối đa (trước sau tổng cộng chỉ có 21 triệu Bitcoin), nên không sợ bị lạm phát. Ngoài ra, việc sử dụng ngày càng nhiều ở Trung Quốc đang khiến đồng tiền này ngày càng phổ biến hơn.

Bitcoin đã tăng khủng khiếp như vậy, nhưng có một loại tiền ảo còn tăng nhanh hơn, đó là Litcoin. Loại tiền ảo này được Charlie Lee phát triển năm 2011, với mục tiêu tiện dụng hơn Bitcoin. Trong vòng 3 ngày từ 25 đến 27-11, Litcoin tăng giá gấp 4 lần, đạt 25USD.

Nỗ lực kiểm soát

Hiện các nhà chức trách Hoa Kỳ đã chú ý đến vấn đề tiền ảo. Chủ tịch Ủy ban Tài chính Thượng viện, Max Baucus và Utah Orrin Hatch, người đứng đầu bộ phận thuế của Đảng Cộng hòa, đã yêu cầu Văn phòng Kế toán Chính phủ (GAO) nghiên cứu vấn đề này.

Hồi tháng 6, cơ quan giám sát của Nhà Trắng đã ban hành một báo cáo, cho rằng IRS (cơ quan thuế) nên ban hành hướng dẫn chính thức cho người nộp thuế về việc phải báo cáo giao dịch tiền ảo như Bitcoin. Báo cáo cảnh báo nền kinh tế ảo đã tạo ra rủi ro đối với việc tuân thủ luật thuế, ngay cả khi người dân không có chủ định trốn thuế.

Thiên đường né thuế mới (K3): Tiền ảo ảnh 1

Các nhà đầu tư Bitcoin năm nay thắng lớn,
nhưng thu nhập của họ hầu như chưa bị cơ quan thuế “sờ” tới.

“Người nộp thuế có thể không biết thu nhập từ các giao dịch tiền ảo bị đánh thuế. Hoặc nếu biết họ cũng không rõ cách làm thế nào để nộp thuế” - báo cáo của GAO viết.

Đáp lại báo cáo của GAO, IRS cho biết sẽ đánh giá các rủi ro tuân thủ luật thuế và cung cấp thêm thông tin cho người nộp thuế. Các cơ quan chức năng khác ở Washington cũng đang cố gắng siết lại quản lý Bitcoin và các loại tiền ảo khác.

Bộ phận chống rửa tiền của Bộ Tài chính, Mạng lưới Thực thi tội phạm tài chính (FCEN), hồi tháng 3 đã đưa ra hướng dẫn xác định các loại tiền ảo cần đăng ký với chính phủ. Marian nói nền kinh tế Bitcoin đang chứng kiến những dấu hiệu cho thấy đồng tiền ảo này đang được sử dụng để che giấu tài sản.

Chẳng hạn, nhiều người đã dùng nhiều tài khoản ngân hàng để mua loại tiền này, sau đó tập trung vào một tài khoản trực tuyến.

Văn Cường

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Chủ nghĩa tư bản nhà nước Trung Quốc(K1): Định chế hoạt động ngân hàng

Chủ nghĩa tư bản nhà nước Trung Quốc(K1): Định chế hoạt động ngân hàng

(ĐTTCO) - Hoạt động ngân hàng Trung Quốc có khác biệt đáng kể so với phương Tây. Để hiểu được lập trường của Trung Quốc trong việc tham gia thiết lập các định chế ngân hàng quốc tế, cần tìm hiểu sự phát triển của định chế này, phân tích cách thức tổ chức mang tính chất kinh tế -chính trị khác biệt của Trung Quốc.