Mậu dịch-kênh rửa tiền bẩn (K1): Phương tiện có sẵn

Khi các con đường chuyển tiền chính thống bị kiểm soát, bọn tội phạm quốc tế đã nhắm đến hoạt động mậu dịch như kênh chuyển tiền lý tưởng. Kênh này không chỉ giúp chúng chuyển tiền xuyên quốc gia, mà còn có thể biến tiền bẩn thành tiền sạch.

Cách đây vài năm, Hải quan Hoa Kỳ phát hiện ra một âm mưu trong đó một nhóm tội phạm Colombia sử dụng tiền thu được từ buôn bán ma túy để mua thú nhồi bông ở Los Angeles. Bằng cách xuất khẩu những lô hàng này sang Colombia, bọn tội phạm có tiền peso và gửi ngân hàng, trở thành tiền sạch.

Thổi phồng hóa đơn

Rửa tiền qua mậu dịch (TBML) là việc lạm dụng thương mại chuyển tiền xuyên biên giới để trốn thuế, hải quan hoặc việc kiểm soát vốn, nhưng chủ yếu để chuyển tiền bẩn thành tiền sạch trong hệ thống ngân hàng. Các nỗ lực quốc tế nhằm ngăn chặn rửa tiền đã nhắm đến các ngân hàng, những tổ chức chuyển tiền và hoạt động buôn lậu tiền mặt số lượng lớn. Nhưng khi cửa trước bị đóng, cửa sau lại được mở.

“Mậu dịch là mặt trận kế tiếp trong thực thi pháp luật chống rửa tiền quốc tế” - John Cassarà, một cựu quan chức Bộ Tài chính Hoa Kỳ, nói. Những kẻ lợi dụng hình thức này bao gồm buôn lậu, khủng bố và những tay nhà giàu muốn trốn thuế. Một số công ty đa quốc gia muốn chuyển giá để trốn thuế cũng có thể được tính vào danh sách này.

“Mậu dịch là một phương tiện sẵn sàng cho tiền bẩn” - theo Balesh Kumar, thuộc Enforcement Directorate, cơ quan chống tội phạm kinh tế của Ấn Độ. Một báo cáo năm 2012 ông viết cho Tổ chức Chống rửa tiền khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APGML), đã nêu các thủ đoạn bọn tội phạm kết hợp việc định giá hàng hóa sai với việc lạm dụng các kỹ thuật thương mại - tài chính để rửa tiền.

Sử dụng dữ liệu mậu dịch, Tổ chức Liêm chính Tài chính toàn cầu (GFI) ước tính có tới 950 tỷ USD dòng tiền phi pháp đã chảy ra khỏi các nước nghèo trong năm 2011, không tính các ngành dịch vụ và gian lận chuyển giá. 4/5 số tiền đó là hoạt động TBML liên quan đến buôn lậu vũ khí, buôn bán ma túy, khủng bố hoặc tham nhũng.

Kỹ thuật cơ bản được dùng trong TBML được gọi là “misinvoicing”. Để chuyển tiền bẩn vào một quốc gia, trước tiên họ định giá thấp hàng nhập khẩu hoặc định giá cao hàng xuất khẩu, sau đó làm ngược lại ở nước mục tiêu. Thí dụ, một công ty ở Mexico có thể bán một lô hàng trị giá 1 triệu USD cho một nhà nhập khẩu Hoa Kỳ (cũng trong liên minh rửa tiền) với giá trị trên giấy tờ 3 triệu USD, nhờ đó có thể mang được 2 triệu USD tiền bẩn về nước.

Một nhóm tội phạm rửa tiền mới đây đã bị bắt khi đang xuất khẩu các xô nhựa từ Cộng hòa Séc sang Hoa Kỳ với giá tới 970USD/xô. Để giảm bớt nguy cơ bị phát hiện, thương vụ có thể được thực hiện thông qua một công ty vỏ bọc tại một thiên đường thuế, nơi có những quy tắc bảo mật nghiêm ngặt. Họ có thể sử dụng một công ty chuyên làm hóa đơn để mua hàng với một giá thổi phồng nhưng thực tế chỉ trả số tiền đúng giá trị thực. Các công ty đa quốc gia thường dùng hình thức này để phân tán lợi nhuận.

Phổ biến

Theo các nhà điều tra Hải quan Hoa Kỳ, các băng nhóm ma túy Mexico sao chép kỹ thuật rửa tiền thương mại của những băng đảng Colombia. Trước khi lên đường chạy trốn, năm 2007 Blanca Cazares (còn gọi là The Empress) mang tiền về cho liên minh Sinaloa bằng việc mua bán đồ chơi, thực phẩm và lụa.

Số liệu chính thức 20 năm qua cho thấy kim ngạch xuất khẩu từ Mexico sang Hoa Kỳ cao hơn nhiều so với kim ngạch nhập khẩu của Hoa Kỳ từ Mexico. Sự chênh lệch này quá lớn nên không thể do lỗi kế toán hoặc nhầm lẫn dữ liệu. Chỉ có một cách giải thích hợp lý: các băng nhóm Mexico sử dụng TBML để mang USD vào Mexico.

Chính quyền Hoa Kỳ gia tăng hình phạt đối với các ngân hàng hỗ trợ rửa tiền, dù vô tình hay cố ý. Năm 2012, họ đạt được thỏa thuận 1,9 tỷ USD với Ngân hàng HSBC sau khi xác định các băng nhóm ma túy Mỹ Latin đã lợi dụng việc kiểm soát lỏng lẻo của ngân hàng ở chi nhánh Mexico để rửa tiền. Năm ngoái họ đã tịch thu 102 triệu USD ở Ngân hàng Lebanon liên quan đến một chương trình phức tạp dính líu đến việc xuất khẩu xe ô tô cũ đến Tây Phi như một cách để tài trợ cho Hezbollah, một tổ chức Hồi giáo vũ trang bị các nước phương Tây cho là khủng bố.

Mậu dịch-kênh rửa tiền bẩn (K1): Phương tiện có sẵn ảnh 1

Rửa tiền qua mậu dịch được nhiều tổ chức tội phạm và công ty đa quốc gia ưa chuộng.

Các hệ thống chuyển tiền và trao đổi tiền tệ phi pháp, chẳng hạn hawala (hệ thống chuyển tiền dựa vào lòng tin ở châu Á và Trung Đông) và Black Market Peso Exchange (BMPE) ở Mỹ Latin cung cấp một con đường để rửa tiền thông qua mậu dịch.

Các nhóm tội phạm có tổ chức đã chuyển hàng tỷ USD mỗi năm qua BMPE. Khách hàng của chúng phần lớn là các nhà nhập khẩu hợp pháp, những người không có đủ USD để chuyển qua các kênh chính thống, thí dụ ở Argentina và Venezuela. Một báo cáo rò rỉ gần đây của ngành tư pháp Thổ Nhĩ Kỳ mô tả một âm mưu liên quan đến các công ty bình phong Thổ Nhĩ Kỳ và một ngân hàng ở Iran với những nhà trao đổi tiền tệ ở Dubai.

Bằng cách thổi phồng trên hóa đơn thực phẩm và thuốc được phép vào Iran lên mức tới 240USD/kg đường, âm mưu này cho phép các ngân hàng Iran tiếp cận với ngoại tệ từ doanh thu bán dầu của Iran đã bị khóa trong các tài khoản ký quỹ ở nước ngoài, chỉ có thể chuyển giao qua các giao dịch được cấp phép.

(Còn tiếp)

Văn Cường

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Chủ nghĩa tư bản nhà nước Trung Quốc(K1): Định chế hoạt động ngân hàng

Chủ nghĩa tư bản nhà nước Trung Quốc(K1): Định chế hoạt động ngân hàng

(ĐTTCO) - Hoạt động ngân hàng Trung Quốc có khác biệt đáng kể so với phương Tây. Để hiểu được lập trường của Trung Quốc trong việc tham gia thiết lập các định chế ngân hàng quốc tế, cần tìm hiểu sự phát triển của định chế này, phân tích cách thức tổ chức mang tính chất kinh tế -chính trị khác biệt của Trung Quốc.