CN vũ khí toàn cầu-ngành kinh doanh hốt bạc (P4)

Kiểm soát vũ khí

Chi tiêu quân sự có thể mang lại sự giàu có cho một nhóm lợi ích, nhưng phương hại đến hòa bình và an ninh quốc gia, khu vực và quốc tế. Đó là chưa kể thế giới sẽ mất đi một nguồn lực vô cùng lớn lẽ ra dành cho phát triển kinh tế và xã hội. Vì vậy, luôn có những nỗ lực kiểm soát việc mua bán, phổ biến vũ khí ở tầm quốc gia và quốc tế.

Chính sách súng

Việc kiểm soát vũ khí trong một nước được giới chuyên môn gọi là “chính sách súng”. Đó có thể là những chương trình kiểm soát việc mua bán, tàng trữ và phổ biến “vũ khí nóng” đối với các cá nhân và tổ chức. Nhìn chung, các nước đều hạn chế việc tàng trữ và sở hữu súng cá nhân, ngoại trừ những trường hợp cá biệt và phải có giấy phép.

Tuy nhiên, có những nước việc sở hữu súng được thừa nhận như “quyền tự vệ”, chẳng hạn tại Hoa Kỳ, nơi có tới 35% hộ gia đình sở hữu súng (tính đến năm 2006). Tuy nhiên, “chính sách súng” ở Hoa Kỳ đã bị chỉ trích nhiều lần, đặc biệt sau khi diễn ra những vụ thảm sát bằng súng ở trường học và mới đây nhất là vụ xả súng trong rạp chiếu phim khiến 14 người thiệt mạng.

Giới chống đối cho rằng việc dễ dàng sở hữu súng là nguyên nhân chính dẫn đến các vụ xả súng. Tại châu Âu, năm 2008 các nước Liên minh châu Âu (EU) thông qua EU Directive 2008/51/EC, theo đó kiểm soát chặt chẽ hơn tình trạng sở hữu súng của những người có giấy phép như thợ săn, nhà sưu tầm…

Không phổ biến hạt nhân

Các hiệp ước kiểm soát vũ khí thường được xem như một cách để ngăn chặn những cuộc chạy đua vũ khí tốn kém vốn bị xem là lãng phí tài nguyên trên hành tinh và phương hại đến hòa bình tương lai.

Một số hiệp ước lại được dùng để ngăn chặn việc phổ biến một loại công nghệ quân sự nào đó (như công nghệ vũ khí hạt nhân hoặc tên lửa liên lục địa) để bảo đảm các nước tham gia sẽ không trở thành nạn nhân của những công nghệ giết người đó.

Trong khi kiểm soát vũ khí được nhiều nhà cổ súy hòa bình xem như một công cụ chính để chống lại chiến tranh, các bên tham gia lại đơn giản xem chúng như một cách để giới hạn chi phí ngất ngưởng của việc phát triển và chế tạo vũ khí, thậm chí giảm chi phí đi kèm với chiến tranh.

CN vũ khí toàn cầu-ngành kinh doanh hốt bạc (P4) ảnh 1

Biểu tình bên ngoài hội nghị bàn về Hiệp ước buôn bán vũ khí của Liên hiệp quốc.

Loại vũ khí tối tân và có sức hủy diệt lớn nhất hiện nay là các đầu đạn hạt nhân. Chúng có thể dễ dàng hủy diệt một thành phố, thậm chí một quốc gia.

Vì vậy, vấn đề kiểm soát vũ khí hạt nhân từ lâu đã được chú ý. Ngày 1-6-1968, Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) ra đời. Mục tiêu chính của hiệp ước nhằm hạn chế việc phổ biến vũ khí hạt nhân, với 3 nguyên tắc chính: Không phổ biến, giải trừ và quyền sử dụng hạt nhân cho mục đích hòa bình.

Theo đó, các nước sở hữu vũ khí hạt nhân tại thời điểm NPT được ký kết là Hoa Kỳ, Liên Xô (nay là Nga), Trung Quốc, Anh và Pháp không sản xuất thêm vũ khí hạt nhân và không được phổ biến hoặc chuyển giao công nghệ hạt nhân cho các nước khác.

Đồng thời, 5 thành viên có vũ khí hạt nhân phải tiến tới việc cắt giảm dần số vũ khí hạt nhân trong kho. Đến nay hầu hết các nước trên thế giới đều tham gia hiệp ước này (187 nước).

Tuy nhiên, vẫn có những quốc gia sở hữu và bị nghi ngờ sở hữu vũ khí hạt nhân không tham gia NPT, trong đó đáng chú ý là Ấn Độ, Pakistan, Israel và Triều Tiên.

Những nước này cho rằng hiệp ước không công bằng khi giúp các nước đã có vũ khí hạt nhân chiếm được ưu thế quân sự tuyệt đối so với các nước còn lại. Quyền sử dụng hạt nhân cho mục đích hòa bình cũng khiến nảy sinh nhiều mâu thuẫn, khi có nước bị cáo buộc lợi dụng điều này để phát triển vũ khí hạt nhân (như Iran).

Hiệp ước mua bán vũ khí

Ước tính có hơn 2.000 người chết mỗi năm vì bạo lực có vũ khí. Trong khi đó, chỉ tính riêng tại châu Phi, những cuộc nội chiến và mâu thuẫn vũ trang đã tiêu tốn ước 284 tỷ USD trong giai đoạn từ năm 1990-2005, tức bình quân 18 tỷ USD/năm - một con số gần như đối nghịch với mọi khoản cứu trợ cho châu lục nơi nạn đói diễn ra tràn lan này.

Chỉ 15/52 nước ở lục địa đen có GDP lớn hơn 18 tỷ USD/năm (tính đến năm 2010). Điều khiến người dân châu Phi tổn hại nhiều hơn là có đến 95% vũ khí dùng trong các mâu thuẫn vũ trang được mua lậu xuyên biên giới. Nếu có một hiệp ước kiểm soát hoạt động mua bán vũ khí toàn cầu, tình trạng bạo lực và đói nghèo có thể sẽ giảm đáng kể.

Đó là lý do các đoàn đại biểu khắp thế giới đã tập hợp ở New York (Hoa Kỳ) để tham gia hội nghị do Liên hiệp quốc chủ trì từ ngày 2 đến 27-7 nhằm đưa ra một hiệp ước đầu tiên mang tính ràng buộc nhằm điều chỉnh thị trường vũ khí toàn cầu trị giá hơn 70 tỷ USD/năm.

Tuy nhiên, tính đến ngày 25-7, 193 thành viên Liên hiệp quốc vẫn chưa có được văn bản nháp của hiệp ước để có thể gửi về nước chờ phê duyệt. Bất đồng vẫn tồn tại giữa các nhà sản xuất vũ khí lớn như Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc, Anh, Đức và Pháp đối với hiệp ước và thậm chí là cách xét xử việc mua bán vũ khí như thế nào.

Từ đầu Hoa Kỳ phản đối hiệp ước bao gồm cả mua bán đạn dược, trong khi Trung Quốc muốn loại trừ vũ khí nhỏ và cả Bắc Kinh lẫn Matxcơva đều hạn chế việc tham chiếu luật nhân quyền.

Nhưng 74 nước châu Phi, Mỹ Latin và châu Âu đã ra thông cáo buộc phải đạt được hiệp ước kiểm soát việc buôn lậu vũ khí, vì có nguy cơ lớn rằng việc này sẽ được dùng để đi ngược lại luật nhân quyền. Thông cáo cũng cho rằng vũ khí nhỏ và đạn dược phải được bao gồm trong hiệp ước.

BẢO TRÚC - VĂN CƯỜNG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bình luận

Đã đến lúc thế giới xem xét lại khái niệm trên 65 tuổi là "già"?

(ĐTTCO) - Khi lương hưu được đưa ra lần đầu tiên ở nước Phổ vào những năm 1880, khái niệm này miêu tả rất đúng. Thời đó không có nhiều người sống quá 65 tuổi, và những người có thể bước qua độ tuổi này hiếm khi có sức khỏe tốt. Tuy nhiên, ngày nay rất nhiều người trên 65 tuổi vẫn khỏe mạnh và năng động.

Thế giới muôn màu

Gọi vốn thời tiền ảo: 30 triệu USD chỉ trong 30 giây

(ĐTTCO) - Trả lời trong một buổi phỏng vấn với Bloomberg, Charles Hoskinson - đồng sáng lập ethereum cho biết: "Mọi người đều nói rằng ICO là tốt, nhưng hãy nhìn vào giá ethereum, nó giống như một quả bom hẹn giờ vậy".