Ám ảnh chiến tranh lạnh (K3): Tương lai khó đoán

Sự đối đầu hiện nay giữa phương Tây và Nga sẽ không kết thúc nếu những xung đột tại Ukraine - tâm điểm của mâu thuẫn - không được giải quyết. Những diễn biến mới nhất có vẻ không như mong đợi của những người yêu chuộng hòa bình.

Ám ảnh chiến tranh lạnh (K2): Diễn biến nguy hiểm

Ám ảnh chiến tranh lạnh (K1): Tuyên chiến

Thất vọng đàm phán

Nhiều người hy vọng cuộc đàm 4 bên của các bộ trưởng ngoại giao Nga, Đức, Pháp và Ukraine tổ chức tại Berlin cuối tuần trước sẽ góp phần giảm bớt căng thẳng, nhưng kết quả không như mong đợi. Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Lavrov cho biết cuộc đàm phán dù đạt được tiến bộ liên quan tới việc cung cấp viện trợ nhân đạo cho cư dân Đông - Nam Ukraine, tuy nhiên không đạt tiến bộ về thỏa thuận ngừng bắn ở Ukraine. Ông Lavrov cáo buộc các lãnh đạo mới của Kiev đã thay đổi điều kiện để đạt thỏa thuận ngừng bắn.

“Chúng tôi khẳng định lập trường của Nga đã được tuyên bố nhiều lần là ngừng bắn vô điều kiện. Đáng tiếc các đồng nhiệm Ukraine vẫn tiếp tục áp đặt nhiều điều kiện mơ hồ. Chúng tôi đang làm tất cả những gì có thể, hy vọng phía Ukraine thực hiện hiệu quả hơn những cam kết của mình” - ông Lavrov nói.

Trong khi đó, Ukraine và phương Tây lo ngại Nga sẽ can thiệp quân sự vào mâu thuẫn ở miền Đông Ukraine. Cả Ukraine và phương Tây nhiều lần cáo buộc Moscow cung cấp vũ khí cho phe phiến loạn ở miền Đông. Tuy nhiên, tại cuộc gặp ở Berlin, ông Lavrov một lần nữa phủ nhận việc Moscow giúp đỡ phe phiến loạn. Ông cũng biện hộ cho việc gia tăng sự hiện diện quân sự ở dọc biên giới với Ukraine, rằng đó là cần thiết để bảo vệ đất nước trong bối cảnh “một cuộc chiến tranh thực” đang diễn ra ở ngay bên cạnh. Mâu thuẫn ở miền Đông Ukraine cho đến nay đã cướp đi sinh mạng hơn 2.000 người sau 4 tháng giao tranh.

Đáng báo động

Thứ sáu tuần trước (15-8), Tổng thư ký NATO Anders Fogh Rasmussen cáo buộc Nga đã xâm nhập lãnh thổ của Ukraine. “Đêm qua chúng tôi đã chứng kiến một sự xâm nhập của Nga qua biên giới Ukraine” - ông Rasmussen nói với các phóng viên tại Copenhagen, Đan Mạch. Các nhà báo Anh cũng cho biết đã chứng kiến xe bọc thép của Nga vượt biên giới sang Ukraine.

“Điều này khẳng định thực tế là một dòng chảy liên tục vũ khí và máy bay chiến đấu từ Nga sang phía Đông Ukraine. Đó là một minh chứng rõ ràng của việc Nga tiếp tục tham gia vào tình trạng bất ổn ở miền Đông Ukraine” - ông Rasmussen nói.

Tuy nhiên, ông Rasmussen đủ thận trọng khi không gọi hành động này của Moscow là một hành vi xâm lược. Hôm thứ sáu, người phát ngôn quân đội và Văn phòng Tổng thống Ukraine cũng khẳng định đã tiêu diệt một đoàn xe quân sự của Nga vì vượt qua biên giới với Ukraine, nhưng Moscow đã bác bỏ tin này. Các quan chức Moscow nói với tờ New York Times rằng những chiếc xe tải là xe tư nhân, không phải xe quân sự. Ngoại trưởng Anh Philip Hammond đã bày tỏ quan ngại sâu sắc về sự xâm nhập của Ukraine, cho rằng điều đó rất đáng báo động. Ông nói với BBC: “Nếu Nga có bất kỳ nhân lực hay phương tiện quân sự nào ở miền Đông Ukraine, họ cần phải rút về ngay, nếu không hậu quả có thể rất nghiêm trọng”.

Trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Chuck Hagel cho biết một cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine là mối đe dọa đang hiện hữu, khi dẫn chứng việc Nga tăng cường quân đội dọc theo biên giới với Ukraine. Hôm thứ hai, người phát ngôn của Thứ trưởng ngoại giao Hoa Kỳ Marie Harf cho rằng một cuộc xâm lược của Nga có thể diễn ra bất kỳ lúc nào. "Họ đã triển khai một lực lượng quân sự đáng kể đến biên giới Ukraine. Lực lượng này có khả năng xâm nhập Ukraine trong thời gian rất ngắn nếu Nga muốn. Phần lớn lực lượng này được triển khai chỉ cách biên giới vài km” - bà Marie nói.

Ông Strobe Talbott, Thứ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ giai đoạn 1994-2001, hiện là Chủ tịch Viện Brookings, nói với tờ WorldPost rằng trong thực tế Nga đã xâm lược Ukraine. “Họ đã xâm lược Ukraine. Tôi thấy thật khó hiểu và buồn cười khi các chính phủ và báo chí vẫn cứ nói về khả năng, về mối nguy của việc Nga xâm lược. Trong thực tế Nga đã xâm lược Ukraine từ hồi mùa xuân. Họ bắt đầu với cái gọi là “những người xanh lá nhỏ bé” (binh lính Nga mặc đồng phục màu xanh lá nhưng không mang phù hiệu), sau đó tiếp tục với những người mặc quân phục với đầy đủ quân hàm để sáp nhập Crimea vào Nga. Nga là lực lượng phía sau của phe ly khai ở miền Đông Ukraine” - ông Talbott nói.

Trong khi đó, Tư lệnh tối cao NATO, Tướng Philip Breedlove, cho biết NATO không có kế hoạch can thiệp vào Ukraine, nhưng nếu Nga đưa quân vào một quốc gia thành viên NATO, thậm chí dùng chiến thuật điều binh sĩ mặc đồng phục không phù hiệu như đã từng làm với Crimea, NATO sẽ đáp trả bằng quân sự.

“Nếu chúng ta thấy những hành động tương tự xảy ra tại một quốc gia thành viên NATO, việc này nằm trong phạm vi Điều 5 (Hiệp ước NATO), chúng ta sẽ có đáp trả bằng hành động quân sự” - Tướng Breedlove nói. Điều 5 của hiệp ước này quy định một cuộc tấn công nhằm vào một hoặc nhiều thành viên NATO được coi là cuộc tấn công nhằm vào toàn bộ liên minh này và toàn khối sẽ giúp đỡ các nước thành viên bị tấn công. NATO đã liên tục tăng cường hiện diện quân sự tại Đông Âu kể từ khi cuộc khủng hoảng Ukraine bắt đầu.

Stephen F. Cohen, giáo sư môn nghiên cứu và chính trị Nga tại Đại học New York và Đại học Princeton, phân tích rằng một cuộc chiến tranh lạnh trong thời điểm hiện nay sẽ nguy hiểm hơn rất nhiều so với cách nay 40 năm. Khả năng dẫn đến dùng vũ khí hạt nhân sẽ cao hơn. Cho đến nay, một số nhà chiến lược quân sự Moscow đã đặt vấn đề nếu trực tiếp bị đe dọa bởi NATO, Nga có thể dùng đến kho vũ khí hạt nhân chiến thuật rất lớn của mình.

Trong một bài viết đăng trên báo Washington Post ngày 17-8, Brent Scowcroft (cố vấn an ninh quốc gia của các cựu tổng thống Hoa Kỳ Gerald Ford và George H.W. Bush), Stephen J. Hadley (cố vấn an ninh của Tổng thống George W. Bush) và Franklin Miller (phụ trách chính sách hạt nhân của Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống George H.W. Bush và Bill Clinton, cũng là thành viên Hội đồng An ninh quốc gia dưới thời Tổng thống George W. Bush), đã khiến người ta lo ngại khi cho rằng sức mạnh vũ khí hạt nhân của NATO là một “lợi thế trong thế giới nguy hiểm” hiện nay.

Ám ảnh chiến tranh lạnh (K3): Tương lai khó đoán ảnh 1

Có thể thấy rõ sự bất mãn lẫn nhau của 2 nguyên thủ Hoa Kỳ và Nga.

Có thể các bên sẽ rất cân nhắc và kiềm chế để tránh một cuộc chiến về mặt quân sự. Tuy nhiên, trên mặt trận kinh tế, nhiều khả năng cuộc chiến sẽ còn leo thang. Mới đây, Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama đã cảnh báo sẽ áp đặt thêm những lệnh trừng phạt mới nếu có bằng chứng xác thực lực lượng vũ trang Nga xâm nhập Ukraine.

Trong khi đó, người phát ngôn của Tổng thống Nga, ông Dmitry Peskov, cho biết mặc dù Nga không phải là nước ủng hộ cũng như phát động các chế tài cấm vận, nhưng nếu các nước đối tác tiếp tục hành xử không mang tính xây dựng và có tính chất phá hoại, Nga sẵn sàng thực hiện các biện pháp đáp trả bổ sung. “Quy mô các biện pháp đáp trả mới của Nga sẽ phụ thuộc vào các lệnh cấm vận mà các nước phương Tây đưa ra trong tương lai” - ông Peskov nói.

Hồng Định

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất