Xuất khẩu cá tra: Tìm giải pháp bền vững

Trước việc mặt hàng cá tra phi lê đông lạnh của Việt Nam bị Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) áp thuế chống bán phá giá, các DN Việt Nam đang chủ động cơ cấu lại thị trường xuất khẩu để đảm bảo kế hoạch. Ngoài sự chủ động đó, DN cũng mong muốn có được những giải pháp phát triển bền vững cho toàn ngành từ cơ quan quản lý.

Người vui, kẻ buồn

Sau khi Hoa Kỳ, một trong những thị trường chủ lực đối với xuất khẩu cá tra, công bố kết quả của đợt xem xét hành chính lần thứ 8 (POR8) với mức thuế rất cao đánh vào mặt hàng cá tra, ông Phạm Anh Tuấn, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản (Bộ Nông nghiệp - Phát triển nông thôn), cho biết Tổng cục đã phối hợp với Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) và các luật sư tiến hành lập hồ sơ khởi kiện nhằm đề nghị DOC xem xét lại mức thuế.

Xuất khẩu cá tra: Tìm giải pháp bền vững ảnh 1

Chế biến cá tra xuất khẩu tại 1 DN thủy sản. 

Trong khi đó, các DN không nằm trong diện bị áp thuế cao vẫn có thể tiếp tục xuất khẩu vào thị trường này. Cụ thể, với Công ty Agifish, từ tháng 12-2012, DOC đã bãi bỏ việc xem xét hành chính do công ty đã thỏa thuận với Hiệp hội Các nhà sản xuất cá da trơn Hoa Kỳ và các DN chế biến cá da trơn rút đơn kiện. Vì vậy, công ty này không nằm trong danh sách của POR8.

Hiện mức thuế được áp dụng đối với mặt hàng cá tra của Agifish tại thị trường Hoa Kỳ là 0,02%, không làm giảm đáng kể doanh thu và lợi nhuận của công ty.

Ông Nguyễn Văn Ký, Tổng giám đốc Agifish, cho biết dù một số DN đang gặp khó khăn, nhưng do thuế suất thấp nên lượng hàng xuất khẩu của Agifish sang Hoa Kỳ không giảm mà ngược lại còn đang tăng lên do nhiều DN Việt Nam bị áp thuế cao đã rời khỏi thị trường Hoa Kỳ, khiến các nhà nhập khẩu thiếu hụt nguồn cung.

Để đáp ứng nhu cầu đó, công ty đang gia tăng công suất chế biến từ 250 tấn nguyên liệu/ngày lên 300-400 tấn/ngày. Hiện Agifish đặt kế hoạch sẽ tăng giá trị xuất khẩu cá tra sang Hoa Kỳ lên gấp 2 lần trong năm nay, tức sẽ đạt khoảng 70-80 triệu USD. Tuy nhiên, số công ty có được cơ hội như Agifish không nhiều.

Theo các chuyên gia, dù thủ tục khởi kiện đang được tiến hành nhưng một số DN bị áp thuế cao có thể sẽ tiếp tục xuất hàng sang thị trường Hoa Kỳ trong năm 2013. Bởi theo quy định, nếu muốn tiếp tục xuất khẩu, DN cần phải ký quỹ một khoản tiền lớn để tham gia khởi kiện.

Sau khi khởi kiện lên Tòa án Thương mại quốc tế, nếu như thắng kiện, khoản tiền ký quỹ sẽ được hoàn lại, nhưng nếu thua kiện sẽ bị mất trắng. Trước nguy cơ đó, dự báo sẽ không có nhiều DN bị áp thuế cao tham gia vào việc khởi kiện vì lo ngại bị lỗ nặng nếu khởi kiện không thành công. Hiện một số DN không chờ đợi khởi kiện cũng cho biết sẽ rời khỏi thị trường này và tập trung cho những thị trường tiềm năng khác nhằm ổn định doanh thu.

Trong số đó, CTCP Thủy sản Gò Đàng đã có ý định tạm dừng xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ vì mức thuế 1,81USD/kg được áp lên sản phẩm của công ty quá cao. Thay vào đó, công ty sẽ tập trung vào thị trường truyền thống EU.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Phấn, Tổng giám đốc CTCP Chế biến thủy sản Hiệp Thanh, cho biết để tránh những rủi ro về pháp lý lẫn các rào cản kỹ thuật bất hợp lý, Hiệp Thanh đang đẩy mạnh sản xuất sang các nước châu Á, châu Mỹ và châu Phi để đảm bảo kế hoạch doanh thu.

Cần chiến lược dài hạn

Theo VASEP, lâu nay các DN Việt Nam quá tập trung vào thị trường Hoa Kỳ nên khi biến động, DN dễ bị sốc. Trong khi đó, một số DN thực hiện chiến lược hướng đến nhiều thị trường vẫn đứng vững trong thời điểm mặt hàng cá tra gặp khó.

Chẳng hạn dù chỉ xuất khẩu vào các thị trường EU, Trung Đông, Nga và không có thị phần tại Hoa Kỳ, nhưng Công ty TNHH Hùng Cá vẫn đạt doanh thu 100 triệu USD trong năm 2012 và đang tiếp tục xuất khẩu ổn định. Điều này cho thấy việc đa dạng hóa thị trường, chuyển hướng sang các thị trường phi truyền thống, các thị trường đang nổi sẽ giúp DN giảm bớt rủi ro.

Tuy nhiên, một số DN vẫn lạc quan rằng mức giá cá tra sẽ tăng lên sau sự kiện này. Song các chuyên gia lại cảnh báo sau khi DOC công bố kết quả, giá cá tra trong nước đã giảm mạnh. Lượng hàng chuẩn bị xuất ao của nông dân đang rất lớn nhưng lại chưa tìm được đầu ra.

Điều này dẫn đến hoạt động nuôi trồng thủy sản trong thời gian tới, do vậy cần có chính sách điều tiết giá hợp lý để không xảy ra những cú sốc ảnh hưởng đến toàn ngành.

Thực tế, việc Hoa Kỳ liên tục xem xét mức thuế chống bán phá giá đối với mặt hàng cá tra từ Việt Nam một phần cũng xuất phát từ việc các DN cạnh tranh thiếu lành mạnh để bán với giá rẻ. Nếu cứ tiếp tục tình trạng này, xuất khẩu cá tra của Việt Nam không những có giá trị gia tăng thấp mà còn phải đối mặt với nguy cơ bị loại ở một số thị trường.

Hiện nhiều tỉnh ĐBSCL đã đề xuất thành lập sàn giao dịch cá tra để tạo chuỗi liên kết trong ngành cũng như công khai rõ ràng về giá cả hòng tạo sự minh bạch, công bằng, mang lại lợi ích cho người nuôi lẫn DN. 

Đỗ Linh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bịt lỗ hổng cơ chế đầu tư BOT

Bịt lỗ hổng cơ chế đầu tư BOT

(ĐTTCO) - Cả nước hiện có 88 dự án BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao) được xây dựng, gắn với nó là chừng ấy trạm thu phí BOT giao thông. 

Công nghệ - Xe

Jaguar F-Pace 2017: Bản lĩnh 'báo' đầu đàn

(ĐTTCO) - Mang danh “báo đầu đàn” đưa Jaguar gia nhập phân khúc SUV hạng sang, F-Pace không chỉ sở hữu diện mạo cao lớn, khoang nội thất rộng rãi mà còn mang lại cảm giác lái thể thao đầy phấn khích.

Du lịch

Ngày 21-8 vận hành thử tuyến buýt đường sông tại TPHCM

(ĐTTCO)-Sau nhiều lần hứa hẹn, dự kiến ngày 21-8, tuyến vận tải hành khách công cộng đường thủy nội địa số 1 trên sông Sài Gòn sẽ chạy vận hành kỹ thuật để thử nghiệm. Dự kiến, vào tháng 10-2017 sẽ chính thức đưa vào hoạt động.
 

Khởi nghiệp

Lạ lẫm 'Thung lũng khởi nghiệp' giữa Sài Gòn

(ĐTTCO)-Một khu nhà làm việc cũ kỹ của Sở Khoa học công nghệ TP.HCM được cải tạo theo phong cách lạ vào tháng 8-2016, thoáng nhìn tưởng quán cà phê. Nhiều doanh nghiệp ra đời từ đó...