Vì sao giá xăng dầu chưa hạ?

Vì sao giá xăng dầu chưa hạ? ảnh 1

Vấn đề giá xăng dầu gần đây lại tiếp tục nóng lên xung quanh việc bức xúc tại sao giá dầu thô thế giới giảm sâu, xuống mức thấp nhất kể từ tháng 11-2010 nhưng giá xăng dầu trong nước không được điều chỉnh giảm.

Thật ra những lời ta thán cùng cái nhìn thiếu thiện cảm đối với ngành kinh doanh xăng dầu không phải đến nay mới có, mà đã bắt nguồn từ những bất cập trong việc thực hiện Nghị định 84 về kinh doanh xăng dầu (có hiệu lực từ ngày 15-12-2009).

Vào thời điểm Nghị định 84 được ban hành, doanh nghiệp, người tiêu dùng đều coi đây là bước tiến lớn trong việc quản lý thị trường xăng dầu, tạo sự chủ động cao hơn cho doanh nghiệp trong việc điều chỉnh giá xăng dầu theo cơ chế thị trường. Nhà nước vẫn kiểm soát việc tăng, giảm giá còn người tiêu dùng cũng phải làm quen với việc lên - xuống của giá xăng dầu theo tín hiệu thị trường.

Thế nhưng, sau gần 2 năm thực hiện việc điều hành, kinh doanh xăng dầu theo Nghị định 84 đã bộc lộ không ít bất cập. Điều đầu tiên cần nói đến là nước ta vẫn chưa có một thị trường xăng dầu đúng nghĩa do chưa xác lập cơ chế cạnh tranh đầy đủ.

Lẽ ra trước khi có Nghị định 84, Nhà nước phải tạo ra một thị trường xăng dầu cạnh tranh với sự tham gia của các thành phần kinh tế trong việc sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu xăng dầu. Thực tế thị trường này chỉ có trên 10 doanh nghiệp nhà nước hoạt động, trong đó thị phần lớn nhất thuộc về Petrolimex.

Việc kiểm soát đầu vào thiếu chặt chẽ đã biến mặt hàng xăng dầu từ độc quyền nhà nước thành độc quyền doanh nghiệp. Điều đó khiến việc tính toán, xác định giá xăng, dầu trong nước bộc lộ nhiều bất hợp lý: Khi cần thì giá tăng nhanh, mạnh nhưng khi giảm (thường rất ít và chậm) lại hết sức nhỏ giọt.

Do chưa có cơ chế giám sát và chế tài buộc doanh nghiệp hạ giá khi giá thế giới giảm đã khiến giá trong nước luôn trong tình trạng cao, thoát ly giá thế giới thường xuyên tái diễn và người tiêu dùng luôn bức xúc với việc này, cho rằng các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu không sòng phẳng, thiếu minh bạch.

Vì sao giá xăng dầu trong nước luôn diễn biến trái với quy luật và không theo tín hiệu thị trường thế giới? Cách hành xử của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đã minh bạch chưa?

Theo quy định của cơ quan quản lý, các doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu phải công khai phần tính toán giá xăng dầu cơ sở của mình lên website doanh nghiệp, nhưng hầu như không đơn vị nào thực hiện. Riêng đối với Petrolimex, sau vài lần công khai cách tính toán giá cơ sở trên website của mình, từ ngày 29-3-2011 đã ngừng công bố cụ thể các chỉ số tính toán.

Vì vậy những ngày gần đây, vấn đề hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu lại được dịp bùng lên xung quanh chuyện lỗ, lãi của Petrolimex. Doanh nghiệp này kêu lỗ đến hàng ngàn tỷ đồng do phải giữ giá theo yêu cầu của cơ quan quản lý, nhưng cũng công bố lãi cả ngàn tỷ đồng trong thời điểm cổ phần hóa và cần phát hành cổ phiếu ra công chúng. Ngay cả lãnh đạo liên bộ Tài chính, Công Thương cũng nhìn nhận về sự khập khiễng này và cho rằng cần kiểm toán chuyện lỗ, lãi cũng như việc trích quỹ bình ổn của các doanh nghiệp xăng, dầu.

Xăng dầu là mặt hàng nguyên liệu quan trọng phục vụ kinh tế và đời sống người dân. Giá xăng dầu biến động luôn ảnh hưởng lớn đến giá thành sản phẩm, các cân đối về kinh tế vĩ mô, đặc biệt là việc kiềm chế lạm phát. Do đó, trong bối cảnh kinh tế có nhiều khó khăn, giá dầu thế giới giảm sâu, lẽ ra giá xăng dầu trong nước cũng giảm tương ứng để góp phần giảm bớt khó khăn cho sản xuất, đời sống người dân, thì các doanh nghiệp xăng dầu bằng mọi lý lẽ vẫn giữ giá, tạo thuận lợi cho mình.

Đã đến lúc cần “giải phẫu”, hoàn thiện cơ chế quản lý và đưa mặt hàng xăng dầu vận hành theo thị trường đúng nghĩa, lành mạnh hóa hoạt động của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu nói riêng, doanh nghiệp nhà nước nói chung để góp phần tích cực kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ - Xe

Du lịch

Khởi nghiệp