Tối ưu hóa giá thành sản phẩm

Sự sụt giảm mạnh kim ngạch xuất khẩu của ngành thủy sản trong quý I-2015 đang thu hút nhiều sự quan tâm. Bên cạnh việc tìm nguyên nhân trước mắt, các giải pháp lâu dài cho thủy sản cũng đang được bàn tới. Xung quanh vấn đề này ĐTTC đã trao đổi với ông TRƯƠNG ĐÌNH HÒE (ảnh), Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP).

PHÓNG VIÊN: - Ông có thể chia sẻ những nguyên nhân dẫn đến việc xuất khẩu thủy sản quý I năm nay giảm tới 23% so với cùng kỳ 2014? 

Tối ưu hóa giá thành sản phẩm ảnh 1

Ông TRƯƠNG ĐÌNH HÒE: - Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, quý I-2015, xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 1,27 tỷ USD, giảm 23% so với quý I-2014. So với giá trị và mức tăng trưởng xuất khẩu thủy sản cùng thời điểm của 5 năm (2011-2015), quý I-2015 sụt giảm mạnh nhất. Giá trị xuất khẩu chỉ tương đương quý I-2013 và thấp hơn so với cùng kỳ 2012.

Nguyên nhân đầu tiên là vấn đề tỷ giá. Sự tăng giá mạnh của đồng USD so với các ngoại tệ khác như EUR, yen… khiến khách hàng tại các thị trường này hạn chế nhập khẩu hoặc tìm cách giảm giá mua. Hầu hết DN xuất khẩu thủy sản lựa chọn USD là đồng tiền thanh toán thương mại quốc tế cho các đơn hàng do nó có giá trị ổn định hơn so với các ngoại tệ khác.

Tuy nhiên sự tăng giá đồng USD đang ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của DN xuất khẩu Việt Nam trên thị trường Hoa Kỳ. Đồng USD tăng cao so với tiền tệ của các nước khác, trong khi tỷ giá USD/VNĐ không đổi.

Đây là một yếu tố ảnh hưởng gián tiếp tới lợi nhuận của các DN xuất khẩu tôm Việt Nam so với các nước đối thủ như Thái Lan, Ấn Độ, Indonesia khi tỷ giá của nước họ đang được thả nổi. Điều này thể hiện qua việc xuất khẩu sang 2 thị trường chính EU và Nhật Bản vốn đã sụt giảm từ năm trước nay lại càng khó khăn, khi lần lượt giảm 10% và 14,5% trong quý I-2015.

Ngoài ra còn một số nguyên nhân khác như giá một số mặt hàng chủ lực giảm mạnh. Cụ thể, xuất khẩu tôm 2 tháng đầu năm giảm 30% do giá tôm trên thị trường thế giới giảm. Ấn Độ hiện đang vào vụ thu hoạch tôm, sản lượng bán ra nhiều vì Ấn Độ không có cơ sở hạ tầng để trữ hàng, khiến giá tôm xuất khẩu giảm 2USD/kg so với cuối năm ngoái.

Do vậy, giai đoạn này, các công ty tôm Việt Nam buộc phải trữ hàng, tránh thua lỗ. Xuất khẩu cá tra 2 tháng đầu năm cũng giảm 18% so với cùng kỳ năm ngoái. Đồng EUR mất giá khiến nhu cầu nhập khẩu của thị trường EU giảm và giá cá tra cũng bị rớt theo. Giá cá tra xuất khẩu sang thị trường này giảm 5-10%, buộc các DN phải hạ giá mới bán được… Trước những vấn đề này cũng rất khó để đưa ra những dự báo cho tình hình của quý II và các quý tiếp theo.

- Năm 2014 xuất khẩu thủy sản có kỷ lục nhờ vào tôm, song con tôm dường như đang phải đối mặt nhiều vấn đề. Vậy năm 2015 con tôm liệu có duy trì được phong độ của năm cũ?

- Một trong những nguyên nhân khiến con tôm xác lập kỷ lục trong năm 2014 là nhờ nguồn cung thế giới giảm, giá tăng nên kim ngạch xuất khẩu của tôm Việt Nam tăng. Những tháng đầu năm 2015 tuy Ấn Độ đang bán ra nhiều, nhưng theo dự báo nhu cầu tôm thế giới vẫn tăng bởi tôm đang trở thành món ăn phổ biến. Việt Nam cũng có lợi thế về điều kiện nuôi, công nghệ, sản phẩm chế biến.

Với các thị trường chính như Hoa Kỳ, châu Âu, Nhật Bản… khi có nhu cầu  về sản phẩm chế biến, Việt Nam luôn được xem là địa chỉ đáng tin cậy nên vấn đề cũng không quá lo lắng. Tất nhiên, mọi thứ cũng rất khó để nói trước. Về lâu dài cần tăng khả năng cạnh tranh cho các sản phẩm tôm cũng như thủy sản nói chung.

- Ông có thể chia sẻ cụ thể việc tăng khả năng cạnh tranh của thủy sản?

- Trong bối cảnh hiện nay, ngoài câu chuyện tìm kiếm thị trường mới, để tăng khả năng cạnh tranh cho các sản phẩm thủy sản xuất khẩu Việt Nam cần tối ưu hóa giá thành. Đây là chiến lược lâu dài nhưng phải được xây dựng ngay từ bây giờ. Bởi lẽ, nếu giá thành sản phẩm thủy sản nước ta không cạnh tranh so với các đối thủ, dù xuất khẩu đến thị trường nào cũng sẽ gặp nhiều khó khăn. Hiện nay trong cấu thành giá của sản phẩm xuất khẩu, nguyên liệu chiếm tới hơn 70%.

Như vậy muốn tối ưu hóa giá thành, việc trước tiên cần xem giá thành sản xuất nguyên liệu đã tối ưu hóa hay chưa. Lâu nay, người nuôi thường có tâm lý giá cao mới bán, giá thấp bỏ nuôi và ít quan tâm đến việc mình đã tối thiểu hóa các chi phí hay chưa. Tất nhiên, để nói chuyện tối ưu hóa chi phí, giảm thiểu rủi ro trong nuôi trồng với nông dân nuôi trồng thủy sản là điều không đơn giản. Vì thế, để làm được việc này cần có sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương.

Cụ thể, phải có những khảo sát, nghiên cứu để có thể đưa ra những quy trình từ khâu bán con giống, thuốc đúng giá, đúng quy định đến việc nuôi trồng… làm sao để người nông dân có thể tiếp cận trực tiếp, không phải qua nhiều tầng nấc trung gian. Công tác này đương nhiên không thể thực hiện trong một sớm một chiều mà cần có thời gian vì đây là chiến lược lâu dài.

- Brazil vừa có thông báo sẽ dỡ bỏ lệnh tạm đình chỉ nhập khẩu cá tra của Việt Nam. Điều này sẽ có tác động thế nào đến xuất khẩu cá tra nói chung, thưa ông?

- Đây là tín hiệu khả quan cho xuất khẩu cá tra những quý tiếp theo, vì ở khu vực Nam Mỹ, Brazil là thị trường tiêu thụ cá tra tương đối lớn của Việt Nam, với kim ngạch vào khoảng 100 triệu USD. Về việc xuất khẩu cá tra, lâu nay chúng ta chủ yếu nói đến các thị trường lớn như Hoa Kỳ hay châu Âu. Tuy nhiên, những thị trường lân cận như trong khối ASEAN con cá tra Việt Nam cũng đạt kim ngạch xuất khẩu khá tốt.

- Xin cảm ơn ông.

Thái Hà (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ - Xe

Du lịch

Nghịch lý du khách nhiều, tiêu chẳng bao nhiêu

(ĐTTCO) - Những năm gần đây lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng đều, nhưng ngành du lịch vẫn đứng trước bài toán khó khi mức chi tiêu của du khách ngày càng giảm. 

Khởi nghiệp

Thành quả từ nỗ lực chân thành

(ĐTTCO) - Những tháng cuối năm 2017, anh PHẠM HOÀNG THÁI DƯƠNG, người sáng lập hoayeuthuong.com, một website chuyên cung cấp dịch vụ điện hoa, quà tặng nhận được khoản đầu tư trị giá 1 triệu USD từ một DN của Hà Lan.