Tìm động lực tăng trưởng mới

(ĐTTCO) - Bắt đầu từ ngày mai (31-10), các đại biểu (ĐB) Quốc hội sẽ thảo luận tại hội trường về tình hình phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2017, kế hoạch năm 2018 và kế hoạch tài chính - ngân sách 3 năm 2018-2020. Nội dung thảo luận sẽ diễn ra trong 3 ngày.
 
Quá phụ thuộc vào FDI
 Tiếp tục thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng “mỗi năm doanh nghiệp chịu kiểm tra không quá 1 lần”, thay đổi thái độ và mục tiêu kiểm tra theo hướng hỗ trợ, hướng dẫn, giúp đỡ DN tuân thủ đúng luật pháp thay vì chủ yếu để xử phạt.
Ông Nguyễn Đình Cung,
Viện trưởng CIEM
Tăng trưởng GDP quý III đạt kết quả tăng trưởng 7,46%, dự kiến quý IV ở mức 7,31% và năm 2017 có thể đạt được chỉ tiêu Quốc hội đề ra 6,7%. Tăng trưởng 9 tháng và cả năm theo Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ không đến từ khai khoáng và tín dụng, khi mà khai khoáng đang sụt giảm sản lượng do chi phí cao, còn tín dụng 9 tháng chỉ tương đương cùng kỳ năm 2016.
Động lực tăng trưởng 9 tháng và năm 2017 là công nghiệp chế biến, chế tạo đã bù đắp sự sụt giảm của công nghiệp khai khoáng. Điển hình trong đó là tăng trưởng mạnh mẽ của Samsung Việt Nam với sản phẩm Samsung Note 8 khi quý III bán ra thị trường; công nghiệp xây dựng dự kiến tăng trưởng khoảng 7% và sẽ đóng góp khoảng 2,5-2,6 điểm phần trăm trong tăng trưởng GDP.
Tuy nhiên, theo nhiều ĐB Quốc hội lẫn chuyên gia kinh tế, tăng trưởng quý III (7,46%) chủ yếu dựa vào tăng trưởng của các DN có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI. Điều này cho thấy sức khỏe nội tại của nền kinh tế, DN trong nước còn yếu. Sự phụ thuộc vào tăng trưởng lẫn thu ngân sách của các ông lớn như Samsung rõ ràng chứa đựng những rủi ro tiềm ẩn, nếu những ông lớn này “hắt hơi, sổ mũi”.
Năm 2018, Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng GDP 6,5-6,7% so với năm 2017. Đây là chỉ tiêu đặt ra đầy thách thức, bởi như chia sẻ của Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, ban đầu Chính phủ chỉ đề ra mục tiêu tăng trưởng GDP 6,5%, nhưng tại Hội nghị Trung ương 6 vừa qua chỉ tiêu này được điều chỉnh trong khoảng 6,5-6,7%.
Năm 2018, dự kiến bối cảnh thế giới không có nhiều khác biệt so với năm 2017: sự phục hồi kinh tế thế giới vẫn ở mức thấp; giá dầu giao dịch ước dự kiến trung bình khoảng 45-55USD/thùng… Cùng với đó là rủi ro của kinh tế thế giới có thể tác động tới kinh tế nước ta, như khủng hoảng thừa từ Trung Quốc do nước này chủ yếu tập trung cải cách trong nước làm ảnh hưởng đến xuất khẩu của Việt Nam; xu hướng các nước trên thế giới tăng bảo hộ thương mại; Hoa Kỳ tăng lãi suất… 
Trong khi đó, các yếu tố liên quan đến tổng cung, dư địa gia tăng các yếu tố đầu vào (lao động, vốn, tài nguyên khoáng sản) để đạt được tăng trưởng cao hơn bị thu hẹp lại đáng kể. Chẳng hạn tốc độ tăng lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên có xu hướng giảm mạnh (các năm 2013, 2014 và 2015 mức tăng tương ứng là 1,71%, 0,94% và 0,44%, thấp hơn đáng kể so với mức trên 2% của thập niên trước). Bên cạnh đó, yếu tố vốn với tổng đầu tư toàn xã hội khoảng 33-34% là khá cao, không còn nhiều dư địa để tăng vốn đầu tư trong khi khả năng hấp thụ vốn cũng như việc nâng cao hiệu quả phân bổ và sử dụng nguồn lực đầu tư vẫn còn nhiều vấn đề. 
Cùng với đó, ngành công nghiệp khai khoáng vẫn chiếm vị trí quan trọng trong nền kinh tế, song trong 2 năm trở lại đây tăng trưởng thấp, thậm chí suy giảm mạnh do khai thác ngày càng khó khăn và phụ thuộc nhiều vào biến động giá và cung - cầu trên thị trường thế giới, tồn kho than lớn (11 triệu tấn). Tuy vậy, đây sẽ là cơ hội, thời điểm quan trọng để dứt khoát thay đổi chuyển sang mô hình tăng trưởng ít dựa vào khai thác tài nguyên, dù sẽ ảnh hưởng đến tăng trưởng trong ngắn hạn. 

Tìm động lực tăng trưởng mới ảnh 1 Tạo đột phá thông thoáng cho KKT xem như đã tạo động lực mới phát triển nền kinh tế. 

Tháo nút thắt, tạo động lực mới
Cùng thời điểm Chính phủ, Quốc hội đang bàn về các giải pháp phát triển kinh tế, một hội thảo do Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế trung ương (CIEM) vừa được tổ chức với tên gọi rất đáng chú ý: “Giải pháp chính sách tháo bỏ nút thắt và tạo động lực mới, thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng”.
Tại đây, các chuyên gia khuyến nghị một số điểm mà Chính phủ nên lưu ý: Điều chỉnh chính sách tỷ giá linh hoạt nhằm nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam; giảm chi phí logistics; thúc đẩy cổ phần hóa, thoái vốn và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và tài sản nhà nước tại DN; tạo động lực tăng trưởng bằng thể chế vượt trội tại các đặc khu kinh tế; tiếp tục đẩy mạnh chính sách phát triển du lịch để trở thành ngành kinh tế mũi nhọn… 
Điểm được nhắc đến nhiều vẫn là các giải pháp liên quan đến phát triển DN nội địa, tránh phụ thuộc quá nhiều vào DN FDI. Theo ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM, Chính phủ cần tiếp tục tạo áp lực và trách nhiệm đối với các bộ chuyên ngành, để cắt bớt ít nhất 1/3 số điều kiện kinh doanh, loại bỏ ít nhất 1/2 số hàng hóa thuộc diện kiểm tra chuyên ngành xuất, nhập khẩu và thay đổi cơ bản cách thức quản lý nhà nước.
Đặc biệt, năm 2018 tiếp tục là năm giảm phí cho DN, thông qua biện pháp như giảm lãi suất cho vay, giảm chi phí hậu cần, giảm các chi phí công đoàn, bảo hiểm xã hội, chi phí trợ cấp thất nghiệp, trợ cấp thôi việc… Không tăng lương theo mệnh lệnh hành chính, nếu tăng không quá tốc độ tăng năng suất lao động. 
Bên cạnh đó, theo nhiều chuyên gia, trong vấn đề thể chế hiện nay, cần phải tìm ra bước đột phá để có thể tạo động lực mới. Theo TS. Huỳnh Thế Du, Đại học Fulbright, hiện mô hình khu kinh tế (KKT) đang rất tiêu cực dưới mắt công chúng và thường bị phản đối khi nhắc đến. Tuy nhiên, điều nghịch lý là từ kinh nghiệm quốc tế và những trường hợp thành công ở Việt Nam cho thấy dường như mô hình KKT, hay nói rộng hơn là những kinh nghiệm và bài học từ việc sử dụng mô hình này vẫn là niềm hy vọng cho việc tạo ra các đột phá, nhất là cải cách thể chế ở Việt Nam hiện nay. 
Tuy không được gọi là KKT, nhưng tỉnh Bình Dương hay Nam Sài Gòn lại có nhiều bài học thành công trong thu hút đầu tư, thúc đẩy phát triển công nghiệp, tạo ra các đô thị hiện đại qua cách tiếp cận và quá trình phát triển thực chất như các KKT. Tỉnh Bình Dương - trường hợp điển hình nhất, cách đây hơn 2 thập niên đã không có được những chính sách hay thể chế vượt trội với các địa phương khác, nhưng họ đã thành công. Trung Quốc đã rất thành công với mô hình KKT vẫn đang tìm cách phát triển và làm mới thông qua việc thành lập Khu Thương mại tự do Thượng Hải, với những chính sách chưa từng có trong lịch sử nước này, như thông báo hoạt động thay vì đăng ký kinh doanh vào năm 2013 là một thí dụ điển hình.
Do vậy, việc tìm hiểu và có cái nhìn khách quan về mô hình KKT cả về những điểm tích cực cũng như thất bại nhằm tạo ra các đột phá ở Việt Nam, cũng như khắc phục những trục trặc hiện nay là hết sức cần thiết.

Hà My

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ - Xe

Du lịch

TPHCM đón vị khách quốc tế thứ 6 triệu

(ĐTTCO)-Vị khách quốc tế thứ 6 triệu là  ông Mitchener David William đi trên chuyến bay VN780 MEL-SGN từ Australia đến TPHCM. Hai vị khách còn lại, lần lượt thứ 5.999.999 và 6.000.001 cũng đi cùng chuyến bay và cùng quốc tịch Australia. 
 

Khởi nghiệp

Về quê dựng nghiệp

(ĐTTCO) - Sau khi tốt nghiệp THPT, vì điều kiện gia đình anh Trần Hữu Đức (xóm 7, xã Thuận Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An) đã vào Bình Dương làm công nhân.