Thủy sản cần hỗ trợ từ chính sách

DN thủy sản trong thời gian qua liên tục gặp khó khăn về vốn, nguyên liệu và thị trường, trong khi sức cạnh tranh có phần sa sút. Để giải quyết vấn đề này, ngành thủy sản rất cần sự hỗ trợ từ chính sách, nhất là về chính sách tín dụng.

Đánh giá lại hiện trạng

Những khó khăn của ngành thủy sản đã tồn tại từ rất lâu, đặc biệt trong năm 2012 nhiều DN không cầm cự nổi đã tạm ngừng hoạt động hoặc giải thể. Nguyên nhân do nhiều năm qua ngành thủy sản đã phát triển về lượng theo chiều rộng với tốc độ nhanh, ít quan tâm đến vấn đề về chất theo chiều sâu.

Vì thế, khi điều kiện kinh doanh bên ngoài thay đổi, đã ngay lập tức ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của ngành.

Thủy sản cần hỗ trợ từ chính sách ảnh 1

Nông dân thu hoạch cá tra. Ảnh: CAO THĂNG

Thực trạng của ngành thủy sản đang khiến các ngân hàng quan tâm và lo ngại. Sự lo ngại này xuất phát từ việc một số DN ngoài kinh doanh thủy sản còn “ôm” thêm nhiều dự án đầu tư ngoài ngành như tài chính, địa ốc; không dự đoán được tình hình khó khăn đã tập trung đầu tư trang thiết bị, máy móc để mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh.

Một số DN lại chỉ quan tâm đến việc bán hàng mà không tập trung khâu quản trị, nên khi nảy sinh những khó khăn, đã không thể tự giải quyết được. Vì vậy, khi nền kinh tế gặp khó khăn, thị trường trong và ngoài nước của ngành thủy sản gặp khó, bất động sản đóng băng, áp lực về tài chính ngày càng đè nặng.

Ở các nước trên thế giới, tái cấu trúc DN là một việc làm thường xuyên. Theo đó, các DN hàng đầu thế giới đều thực hiện tái cấu trúc theo chu kỳ từ 7-9 năm/lần.

Ở Việt Nam, trong khoảng 4 năm trở lại đây, quá trình tái cấu trúc ngành thủy sản thể hiện rõ qua việc DN chế biến thủy sản tự xây dựng vùng nuôi trồng để cung ứng nguyên liệu liên tục tăng lên; DN khai thác hải sản đầu tư mạnh hơn để tăng thêm tàu khai thác.

Một số DN như CTCP Vĩnh Hoàn, CTCP Hùng Vương với những nghiên cứu bài bản đã thực hiện đầu tư từ con giống, thức ăn, chế biến, hàng giá trị gia tăng, tổ chức thị trường… để tạo sự chủ động trên thị trường.

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện các DN thủy sản gặp rất nhiều khó khăn do nguồn tài chính không đủ, nhiều DN đã dùng nguồn vốn ngắn hạn để đầu tư vào trung hạn, nên khi ngân hàng lo ngại rủi ro quyết định rút vốn, DN càng khó khăn. DN thủy sản chủ yếu là dân doanh, tức làm cho bản thân và những người cộng tác trong việc hình thành chuỗi giá trị chứ không phải vì thành tích nào.

Vì vậy, muốn tái cấu trúc, ngoài vấn đề phát triển sản phẩm thành chuỗi giá trị xuyên suốt, DN phải chủ động tìm và chia sẻ quyền lợi với các đối tác khác, đặc biệt là với ngân hàng.

Trong bối cảnh hiện nay, cả ngân hàng lẫn DN cần xây dựng mối quan hệ tốt hơn trên tinh thần chia sẻ, hỗ trợ nhau cùng phát triển. Theo đó, DN cần vốn ngân hàng và ngân hàng cần cho DN vay để tái cấu trúc vốn. Nếu chỉ có DN đi xin vay, mối quan hệ này không thể tốt lên được.

Cần tín dụng hợp lý

Hiện nay nhiều DN thủy sản phản ánh ngành cá tra đang chết tại sân nhà do chính sách. Vài năm nữa nếu không tái cơ cấu, sắp xếp lại, ngành cá tra sẽ vấp phải sự cạnh tranh lớn từ các quốc gia như Campuchia, Lào, Thái Lan, Trung Quốc, Bangladesh…

Đó là sự bất cập từ khâu quản lý của Nhà nước, thể hiện ở việc chưa đầu tư con giống đúng mức. Để giải quyết vấn đề, Nhà nước cần tháo gỡ một số chính sách. Về vấn đề giữa DN và nông dân còn mâu thuẫn, câu trả lời cũng do chính sách. Bởi người nông dân khó tiếp cận được vốn từ ngân hàng và cũng không được hưởng lãi suất thấp để đầu tư nuôi trồng.

Vấn đề tín dụng đã đẩy DN vào thế phải bán hàng để trả nợ tránh đáo hạn, để bán được hàng phải cạnh tranh về giá. Nông dân cũng muốn bán nhanh vì bị thắt chặt tín dụng và không nhận được sự hỗ trợ vốn từ ngân hàng lẫn DN. 2 yếu tố này đã đẩy giá xuống chứ không chỉ vì suy giảm kinh tế hay khó khăn từ thị trường châu Âu.

Vì vậy, giá bán thấp không phải do DN muốn phá giá mà xuất phát từ chính sách tiền tệ. Năm 2011, xuất khẩu đạt mức cao nhưng năm 2012 khó khăn hơn nhiều. Đặc biệt thời gian tới, nguồn nguyên liệu chế biến sẽ thiếu hụt nghiêm trọng.

Hiện nay giá cá tra nguyên liệu đang khá rẻ nhưng DN lại không có tiền để mua vào. Trước đây, nông dân bán chịu cá nguyên liệu cho DN khoảng 20-30 ngày mới lấy tiền, nhưng hiện nay do tình hình “sức khỏe” của một số DN đang có vấn đề, nông dân mất lòng tin nên khi giao dịch yêu cầu trả bằng tiền mặt khiến cả cộng đồng DN thủy sản gặp khó theo.

Những vấn đề kể trên đã góp phần dẫn đến sự mâu thuẫn giữa nông dân và DN và nếu kéo dài mâu thuẫn ngày càng cao, gây khó trong việc liên kết phát triển nguyên liệu.

Hiện nay, DN ngành thủy sản cần hỗ trợ để mua nguyên liệu sản xuất, nhưng việc hỗ trợ cần phải đúng để đạt hiệu quả. Theo đó, một số DN kiến nghị các ngân hàng nên phân loại DN theo A, B, C, để có hỗ trợ hợp lý.

Trong đó, A là những DN có vốn sở hữu vay 2 lần và đầu tư đúng ngành nghề. B là DN có vốn sở hữu gấp 3-4 lần, nhưng vay ngắn hạn đầu tư dài hạn. C là DN có tài sản ít nhưng lại muốn vay nhiều, đề nghị chấm dứt cho vay, để DN phá sản. Với việc tái cấu trúc toàn bộ hệ thống, DN là bộ phận chủ lực nhưng rất cần sự đồng hành của các cơ quan quản lý nhà nước.

Ngoài ra, bản thân VASEP cũng dần dần thay đổi để hỗ trợ DN hiệu quả hơn về mọi mặt, nhất là trong việc xây dựng mối quan hệ tốt giữa ngân hàng và DN, cũng như giải quyết mâu thuẫn giữa DN với nông dân. Trước những vấn đề này, DN đề nghị VASEP kiến nghị Nhà nước xem DN nào cần bơm vốn, DN nào không cần cứu.

Cùng với đó, hiệp hội cùng các ngân hàng cần tham gia quy hoạch lại các DN xuất khẩu. Theo đó, DN sẽ cung cấp số liệu cho ngân hàng tham khảo, DN nào có báo cáo kiểm toán ngân hàng mới đầu tư để kiểm soát DN, đưa ngành cá tra đi vào bền vững hơn. 

PGS.TS Nguyễn Hữu Dũng, Phó Chủ tịch VASEP

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nhiều bạn trẻ đến tìm hiểu tuyển sinh ở ĐH Trà Vinh

Đại học Trà Vinh tuyển thêm 2 ngành mới

(ĐTTCO) - Chiều 18-8, Hội đồng tuyển sinh của Trường Đại học Trà Vinh cho biết, trong số 31 ngành đại học xét tuyển đợt 2, Nhà trường tuyển bổ sung thêm 2 ngành mới là ngành “Phục hồi chức năng và Quản lý Nhà nước” ở bậc đại học. 

Công nghệ - Xe

Du lịch

Khởi nghiệp

Nông nghiệp công nghệ cao: Gian nan vẫn không nản

(ĐTTCO) - Nông nghiệp công nghệ cao đang nhận được sự quan tâm rất lớn từ Chính phủ với nhiều chính sách ưu đãi, thế nhưng nhiều DN tham gia lĩnh vực này vẫn gặp nhiều khó khăn.