Thương mại điện tử nguy cơ tụt hậu

(ĐTTCO) - Hoạt động thương mại điện tử (TMĐT) của Việt Nam những năm gần đây có sự phát triển đáng kể. Nhưng nếu so với phạm vi toàn cầu, sự thay đổi này chưa đủ nhanh để đuổi kịp, thậm chí có nguy cơ tụt hậu.

Nhân viên chỉ biết bán hàng

Theo Chỉ số TMĐT Việt Nam năm 2015 do Hiệp hội TMĐT Việt Nam (VECOM) thực hiện, nguồn nhân lực triển khai TMĐT tại các DN đã tăng lên qua các năm. Năm 2015 có 82% DN có nhân viên chuyên trách về công nghệ thông tin (CNTT) và TMĐT. Tỷ lệ này của năm 2014 là 62% và 51% năm 2012. Mặc dù đã có sự phát triển mạnh về số lượng nguồn nhân lực triển khai TMĐT tại các DN nhưng sự thay đổi về chất chưa thật sự rõ ràng. Chẳng hạn, xét về cơ cấu trong giai đoạn 2012-2015, đầu tư cho CNTT và TMĐT không thay đổi và vẫn giữ mức 17% tổng đầu tư, bao gồm đầu tư phần cứng, phần mềm và các khoản đầu tư khác. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn tới việc triển khai các giải pháp phần mềm hỗ trợ quản trị kinh doanh như quan hệ khách hàng (CRM), chuỗi cung ứng (SCM) hay nguồn nhân lực DN (ERP) không có sự thay đổi đáng kể trong vài năm gần đây.  Điều này dẫn đến tình trạng nhân viên phụ trách TMĐT tại DN chủ yếu chỉ làm công việc tiếp thị, bán hàng và chăm sóc khách hàng, chưa thể ứng dụng các công nghệ và giải pháp tiên tiến.

Theo VECOM, chất lượng nguồn nhân lực TMĐT còn thể hiện qua tỷ lệ DN tham gia các sàn TMĐT ít biến động. Điều này cho thấy nhân sự phụ trách TMĐT ở phần lớn DN chưa có kỹ năng cần thiết để kinh doanh hiệu quả trên môi trường sàn TMĐT. Hiện nay chỉ 11% DN cập nhật thông tin lên website hàng tháng, trong khi 17% DN hầu như không cập nhật thông tin kinh doanh, do có tới 66% DN chưa cử nhân viên phụ trách vận hành website. Đặc biệt, trong khi TMĐT trên các thiết bị di động có tiềm năng phát triển mạnh mẽ, nhưng có đến 74% website của DN chưa có phiên bản tương thích với thiết bị di động

 TMĐT thanh toán bằng tiền mặt

Kết quả khảo sát DN trên cả nước năm 2015 cho thấy 97% DN đã sử dụng hình thức thanh toán chuyển khoản qua ngân hàng. Hình thức này được sử dụng rộng rãi trong các giao dịch giữa DN với nhau và giữa DN với các cơ quan nhà nước. Tuy vậy, mức độ thanh toán không dùng tiền mặt nói chung và thanh toán điện tử trong các giao dịch trực tuyến giữa DN với khách hàng cá nhân còn rất thấp. Cụ thể năm 2015, tỷ lệ DN chấp nhận thẻ thanh toán chỉ 16%, thanh toán qua ví điện tử 4%, các giao dịch trực tuyến thông qua thẻ cào rất thấp chỉ 2%. Trong khi các hình thức thanh toán tiên tiến qua các thiết bị di động đang thịnh hành trên thế giới, ở Việt Nam hình thức giao hàng thu tiền (COD) vẫn là kênh phổ biến nhất. Lấy dẫn chứng từ số liệu thống kê trong Ngày mua sắm trực tuyến năm 2015, thanh toán qua hình thức COD vẫn chiếm tỷ lệ cao nhất (73%), tiếp đó là chuyển khoản (13,4%); tỷ lệ thanh toán trực tuyến đạt 10% (trong đó 6,5% thẻ nội địa và 3,5% thẻ quốc tế) và thanh toán qua di động chỉ 1%.

Thương mại điện tử nguy cơ tụt hậu ảnh 1

TMĐT trên các thiết bị di động có tiềm năng phát triển mạnh mẽ.

Đặc biệt, TMĐT ở Việt Nam chưa hậu thuẫn cho thanh toán điện tử. Có thể liệt kê một số nguyên nhân như thói quen sử dụng tiền mặt của người dân, tâm lý muốn kiểm tra sản phẩm trước khi trả tiền… Mặt khác, hạ tầng và dịch vụ thanh toán điện tử chưa đáp ứng sự phát triển của TMĐT. Điều này được ông Nguyễn Toàn Thắng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, thừa nhận dù số lượng POS được lắp đặt tăng nhanh (đạt khoảng 250.000 POS vào cuối năm 2015) nhưng số lượng giao dịch qua POS chưa cao. Thực tế, trong khi số lượng thẻ phát hành khá cao, độ phủ của các POS còn hạn chế và chỉ tập trung ở một số thành phố lớn. Theo bà Đinh Thị Mỹ Loan, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam, mức phí chiết khấu đối với các đơn vị chấp nhận thẻ chưa phù hợp với các đơn vị bán lẻ. Thậm chí, một số điểm bán lẻ còn thu phí giao dịch, gây tâm lý lo ngại trong việc thanh toán qua thẻ cho khách hàng.

 Vai trò của Nhà nước

Theo dự báo của VECOM, giai đoạn 2016-2020 TMĐT Việt Nam sẽ có bước phát triển nhanh. Hãng Ken Research dự đoán quy mô thị trường TMĐT bán lẻ Việt Nam năm 2019 đạt 7,5 tỷ USD. Tuy nhiên, cần xem xét TMĐT một cách toàn diện hơn, bao gồm giao dịch DN với người tiêu dùng (B2C), DN với DN (B2B), chính phủ với DN (G2B) và các loại hình khác, nhất là sự phát triển của công nghệ đã hậu thuẫn mạnh mẽ cho loại hình giao dịch giữa người tiêu dùng với người tiêu dùng (C2C). Vai trò của Nhà nước trong giai đoạn này cực kỳ quan trọng, không chỉ có chức năng tạo môi trường thuận lợi và thúc đẩy TMĐT phát triển, mà cần trở thành người mua lớn nhất (mua sắm chính phủ qua đấu thầu trực tuyến) và bán (cung cấp dịch vụ công trực tuyến thu phí) hàng đầu.

Từ các kết quả khảo sát DN và xây dựng chỉ số TMĐT, có thể thấy Nhà nước cần ban hành kịp thời các chính sách phát triển nguồn nhân lực, dịch vụ thanh toán điện tử, dịch vụ chuyển phát và hoàn tất đơn hàng, thu thuế phát sinh từ hoạt động kinh doanh trực tuyến, bao gồm cá nhân kinh doanh thường xuyên và các giao dịch mua bán trực tuyến xuyên biên giới. Số lượng và quy mô giao dịch trực tuyến tăng lên, cũng như nhiều hình thức kinh doanh trực tuyến mới xuất hiện sẽ dẫn tới số lượng và sự phức tạp của các tranh chấp trong TMĐT tăng theo. Các cơ quan quản lý nhà nước về TMĐT, quản lý thị trường, quản lý cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng, các tổ chức trọng tài và tòa án ở Trung ương và địa phương cần nâng cao năng lực xây dựng, thực thi chính sách, pháp luật và xét xử.

Hải Hồ

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ - Xe

Bảo hộ ngược?

(ĐTTCO) - Tại Hội nghị Giao ban quản lý nhà nước quý III-2017 của Bộ TT-TT vừa diễn ra ở Hà Nội, ông Nguyễn Thanh Lâm, Cục trưởng Cục Phát thanh truyền hình và thông tin điện tử (PTTH-TTĐT), cho biết hiện vẫn còn bất cập trong quản lý trò chơi điện tử (game) nói chung và trò chơi điện tử trực tuyến (game online) nói riêng. 

Du lịch

Liên kết doanh nghiệp đào tạo nhân lực du lịch

(ĐTTCO)-Văn phòng Chính phủ vừa có thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam tại buổi làm việc với Bộ Văn hóa-Thể thao-Du lịch về tình hình đào tạo nhân lực du lịch.

Khởi nghiệp

Tuần lễ Đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp TPHCM 2017

(ĐTTCO) - Từ ngày 23 đến 28-10, UBND TPHCM phối hợp với Đại sứ quán Phần Lan tại Việt Nam tổ chức “Tuần lễ Đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp TPHCM 2017” (WHISE 2017 – Ho Chi Minh City Innovation, Startup and Entrepreneurship Week).