Thay đổi tư duy để hội nhập

Trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh gay gắt, DN Việt Nam vẫn còn lúng túng với bài toán cạnh tranh và phát triển. Để giải quyết vấn đề này, điều cần thiết là cộng đồng DN trong nước phải thay đổi tư duy sân nhà, hướng ra thị trường thế giới.

Cần nhìn xa trông rộng

Bức tranh kinh tế thế giới thời gian qua có phần ảm đạm khi chịu ảnh hưởng mạnh của các vấn đề suy thoái kinh tế, khủng hoảng tài chính, thảm họa tự nhiên…

Do đó, các nền kinh tế trên thế giới đang cạnh tranh khốc liệt nhằm giành lấy thị trường, kéo giảm khó khăn. Trong bối cảnh này, Việt Nam đang hội nhập sâu nền kinh tế thế giới và khu vực, do vậy các DN đang phải nỗ lực để tồn tại và phát triển trong một trận địa vô cùng khắc nghiệt.

Thay đổi tư duy để hội nhập ảnh 1

Gian hàng sữa ngoại nhập tại một siêu thị.

Tuy nhiên, DN Việt Nam vẫn còn bộc lộ một số yếu điểm trì kéo sức cạnh tranh. Thí dụ ở Nhật Bản, trong những thời điểm khó khăn, các DN liên kết và hỗ trợ lẫn nhau rất tốt, nên thường thắng trong những cuộc cạnh tranh mới.

Còn Việt Nam, dù có một lực lượng DN hùng hậu với số lượng lên đến 350.000 DN nhưng hoạt động khá rời rạc, thiếu liên kết, thậm chí còn cạnh tranh lẫn nhau khiến sản phẩm làm ra bị mất giá. Hơn nữa, các DN có nhược điểm chung là thụ động trong kinh doanh, phát triển dựa trên những lợi thế sẵn có.

Hiện các DN Việt Nam đang rơi vào tình trạng hàng tồn kho chất chồng khiến nguồn vốn kinh doanh bị ứ đọng. Việc giải quyết đầu ra có lẽ sẽ thuận lợi hơn nếu ngay từ đầu các nhà sản xuất tận dụng vào lợi thế hội nhập.

Chẳng hạn, hiện Việt Nam đã gia nhập khu vực thương mại tự do ASEAN+1, một phần hiệp định này đã có hiệu lực từ đầu năm 2010 và  90% mặt hàng đưa vào các nước Trung Quốc, Indonesia, Thái Lan, Philippines, Malaysia, Singapore và Brunei đã thực hiện mức thuế 0%.

Việt Nam nằm trong nhóm nước được gia hạn đến năm 2015 mới cắt giảm thuế suất. Với ASEAN+1, các thị trường trong khu vực đã được kết nối và đang diễn ra sự cạnh tranh khốc liệt nhằm giành lấy thị phần cả trong nước lẫn khu vực.

Nhưng tại sao trong khi hàng hóa các nước ASEAN đang tràn ngập thị trường Việt Nam, hàng Việt lại rất khó chen chân vào các thị trường này? Đó là vì khi sản xuất hàng hóa, DN chỉ mới nghĩ đến nhu cầu và thị hiếu của thị trường trong nước.

Trong khi tư duy mới của DN trong khu vực là sản xuất hàng hóa không phải cho thị trường nội địa, mà cho người tiêu dùng ASEAN. Ngoài ra, đáng lưu ý là hàng Việt Nam chưa tạo ra được sức cạnh tranh về chất lượng, nhưng giá thành lại cao hơn hàng hóa cùng loại của các nước.

Do vậy, mức tiêu thụ của người tiêu dùng có thu nhập trung bình ở ASEAN đối với hàng Việt Nam cũng không cao. Vấn đề đặt ra là các DN Việt Nam cần phấn đấu, liên kết với nhau để hạ giá thành sản phẩm, tham gia vào cuộc chiến giành thị phần đầy cam go này.

Xây dựng lộ trình hội nhập

Trong thời gian qua, cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu đã thể hiện sự phức tạp và ảnh hưởng sâu sắc đến cộng đồng DN toàn cầu. Để có thể vượt qua khó khăn và phát triển bền vững, ngoài việc phát triển các chiến lược ngắn hạn trước mắt, DN phải chú trọng đúng mức đến các chiến lược phát triển dài hạn. Song hiện nay có bao nhiêu DN có thể trả lời được câu hỏi chiến lược phát triển của công ty trong 3 hay 5 năm tới như thế nào?

Con số này không nhiều, bởi các DN đang còn lúng túng trong bài toán giải quyết hàng tồn, cắt giảm chi phí, nhân sự nên việc hoạch định chiến lược phát triển, dự phòng hay tăng tốc hoạt động kinh doanh trong những năm tới vẫn còn rất mờ nhạt.

Trong bảng xếp hạng về năng lực cạnh tranh toàn cầu, các DN Việt Nam vẫn nằm trong nhóm thấp. Yếu kém này xuất phát từ các vấn đề như lạm phát, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, chất lượng nguồn lao động chưa cao.

Hội nhập là cơ hội cho chúng ta có thể đi sâu vào thị trường, rút được kinh nghiệm để đẩy nhanh đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, phần bất lợi khi hội nhập với nền kinh tế thế giới vẫn còn nghiêng về phía Việt Nam.

Do đó, Chính phủ cần xây dựng một lộ trình hội nhập, trong đó đề ra mục tiêu cụ thể để nâng cao năng lực cạnh tranh cả 3 cấp là Nhà nước, DN và sản phẩm để các DN trong nước tìm được hướng đi đúng. Nếu không, đến năm 2015, khi mức thuế giảm trong ASEAN mở rộng xuống 0%, sẽ tạo ra khó khăn và thách thức lớn với DN trong nước.

Những năm qua, Việt Nam cũng đã có nhiều công ty trong lĩnh vực dệt may, nông sản, thủy-hải sản đã tận dụng được thị trường rất tốt. Nhưng ở chiều ngược lại, một số ngành lại chưa phát triển được sản xuất nên đang đối mặt với khả năng bị các DN có vốn đầu tư nước ngoài thay thế.

Vì vậy, Việt Nam cần có một lộ trình cụ thể như phấn đấu 5–10 năm nữa phải xuất siêu, đồng thời đưa ra chiến lược phát triển rõ ràng cho từng ngành hàng để tăng giá trị thay vì tăng số lượng.

Các thị trường có có kim ngạch xuất nhập khẩu lớn như Trung Quốc, Nhật Bản, EU, các nước ASEAN cần phải được khai thác triệt để. Về điều này, chúng ta có thể học hỏi các quốc gia trong khu vực như Singapore, Thái Lan, Brunei để mạnh dạn có chiến lược và bước đi phù hợp.

Lương Văn Tự, Nguyên Trưởng đoàn đàm phán Việt Nam gia nhập WTO

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

TPHCM chủ động phương án đi lại dịp Tết

TPHCM chủ động phương án đi lại dịp Tết

(ĐTTCO) - Dịp Tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018, người dân sẽ được nghỉ 7 ngày, đồng nghĩa nhu cầu đi lại của hành khách tăng đỉnh điểm. Trước áp lực này, ngành giao thông vận tải (GTVT) TPHCM đã đưa ra các phương án nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại và nghỉ Tết của người dân.

Công nghệ - Xe

Ô tô nhập khẩu về TPHCM giảm mạnh dịp cuối năm

(ĐTTCO) - Cục Hải quan TPHCM cho biết, từ tháng 9 đến tháng 11-2017, kim ngạch nhập khẩu mặt hàng ô tô nhập khẩu dưới 9 chỗ về các cửa khẩu cảng biển trên địa bàn có chiều hướng giảm mạnh so với 2 quý đầu năm, chỉ đạt 48,3 triệu USD, giảm 42% so với cùng kỳ năm ngoái. 

Du lịch

Thoát nghèo từ du lịch cộng đồng

(ĐTTCO) - Năm 2011, xã Nghĩa Lợi cùng với 2 xã Nghĩa An và Nghĩa Phúc được Thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái đưa vào thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM). Nhớ lại thời gian đó, ông Lường Văn Hà, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Lợi, không khỏi giật mình vì đã quá liều đăng ký xây dựng NTM. 
 

Khởi nghiệp

Còn cơ hội khi thị trường bão hòa

(ĐTTCO) - Dạo gần đây, cộng đồng những người ghiền café trên mạng xã hội facebook truyền tai nhau khá nhiều về một sản phẩm café rang xay mang tính cá nhân hóa rất cao, mỗi bịch café rang xay mang một gu riêng của mỗi người, nhãn cũng theo yêu cầu riêng của từng khách.