Sử dụng tài sản công để kinh doanh: Nên hay không?

(ĐTTCO)-Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có văn bản đóng góp vào dự thảo Luật Quản lý, sử dụng tài sản công.

Sử dụng tài sản công để kinh doanh: Nên hay không? ảnh 1 
Theo VCCI, việc xây dựng một văn bản luật để thống nhất quản lý tài sản sản công với mục tiêu đảm bảo “tất cả các loại tài sản công đều được quản lý chặt chẽ, hiệu quả” là cần thiết, nhất là trong bối cảnh có nhiều vướng mắc và bất cập trong việc khai thác và sử dụng tài sản công (thất thoát tài sản; khai thác không hiệu quả, lãng phí …) trong thời gian qua. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này dự thảo cần phải điều chỉnh, bổ sung nhiều quy định để khả thi hơn.

Cần đảm bảo quyền lợi doanh nghiệp khi tham gia

Về các phương thức khai thác tài sản kết cấu hạ tầng, tại mục 5 chương IV dự thảo quy định về khai thác kết cấu hạ tầng, theo đó có các phương thức: trực tiếp khai thác; chuyển nhượng quyền thu phí sử dụng tài sản kết cấu hạ tầng; cho thuê quyền khai thác tài sản kết cấu hạ tầng; chuyển nhượng có thời hạn tài sản kết cấu hạ tầng.

Theo VCCI, trong 4 phương thức trên chỉ có duy nhất phương thức trực tiếp khai thác là xác định các trường hợp sẽ áp dụng phương thức khai thác này. Đối với 3 phương thức còn lại, dự thảo không có quy định về các trường hợp áp dụng. Thí dụ như  trường hợp nào áp dụng phương thức chuyển nhượng quyền thu phí, trường hợp nào áp dụng cho thuê? Các đối tượng nhận quyền khai thác có được phép lựa chọn không hay do cơ quan nhà nước quyết định?

Trong khi đó, nội dung, cách thức và quyền lợi của đối tượng được khai thác trong từng phương thức này khác nhau. Việc không rõ ràng trong các quy định này sẽ khiến cho quy trình khai thác tài sản kết cấu hạ tầng có thể trở nên thiếu minh bạch và có nguy cơ gây ra trường hợp khai thác tài sản công không hiệu quả và các dư địa cho tình trạng tham nhũng.

Theo khoản 1 điều 97 dự thảo: “Tài sản kết cấu hạ tầng được thu hồi khi có sự thay đổi về quy hoạch, phương thức quản lý, phân cấp quản lý, phân loại tài sản và các trường hợp khác theo quy định của pháp luật”. Quy định này được dự báo có thể sẽ tác động rất lớn đến những tổ chức đang khai thác tài sản kết cấu hạ tầng.

Bởi, theo quy định tại dự thảo các tổ chức được khai thác tài sản kết cấu hạ tầng dựa trên cơ sở các hợp đồng ký kết với cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trong khi đó, quy định tại khoản 1 điều 97 có thể được hiểu, các tài sản kết cấu hạ tầng sẽ bị thu hồi, nếu có “sự thay đổi về quy hoạch, phương thức quản lý, phân cấp quản lý, phân loại tài sản” bất kể tài sản kết cấu hạ tầng đó có đang được khai thác và thời hạn hợp đồng đã kết thúc hay chưa.

Điều này sẽ ảnh hưởng lớn đến quyền lợi hợp pháp của tổ chức đang khai thác tài sản kết cấu hạ tầng và mâu thuẫn với bản chất của mối quan hệ được xác lập giữa Nhà nước với chủ thể được trao quyền khai thác tài sản kết cấu hạ tầng là mối quan hệ hợp đồng. Để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể đang khai thác/đang có quyền với tài sản kết cấu hạ tầng, cần có quy định về việc giải quyết quyền lợi của các chủ thể này khi rơi vào trường hợp tài sản bị thu hồi trong quá trình khai thác.

Có nên cho tổ chức sự nghiệp công sử dụng tài sản để kinh doanh?

Một trong những điểm đáng chú ý khác trong dự thảo là quy định đơn vị sự nghiệp công lập có thể sử dụng tài sản tại đơn vị vào mục đích kinh doanh, cho thuê, liên doanh, liên kết. Việc cho phép đơn vị sự nghiệp công khai thác tài sản theo hướng này có thể tạo ra tính hiệu quả của các hoạt động của đơn vị, tuy nhiên, theo VCCI, sẽ nảy sinh một số vấn đề như ảnh hưởng tới tính cạnh tranh trên thị trường và khai thác không hiệu quả các tài sản công.

Bởi vì, các đơn vị được sử dụng tài sản công vào mục đích kinh doanh sẽ có lợi thế lớn đối với các doanh nghiệp dân doanh khi cạnh tranh, nhất là các tài sản liên quan đến đất đai. Điều này tạo ra sự bất bình đẳng giữa các chủ thể kinh doanh trên thị trường.

Hơn nữa, tạo ra cơ chế quá mở cho hoạt động này sẽ khiến cho các đơn vị này dần mất đi vai trò, chức năng cốt lõi khi mới thành lập mà dần trở thành một chủ thể kinh doanh như doanh nghiệp trong khi lại ở “hình hài” của một đơn vị sự nghiệp công. Vì vậy, cần rà soát để loại bỏ các quy định có thể tạo ra các nguy cơ trên.

Thí dụ như đơn vị sự nghiệp công lập được sử dụng tài sản để liên doanh, liên kết với tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước trong trường hợp “việc sử dụng tài sản nhà nước để liên doanh, liên kết đem lại hiệu quả cao hơn trong việc sử dụng cung cấp dịch vụ công theo chức năng, nhiệm vụ được giao”.

Quy định này chưa hợp lý, bởi vì mục tiêu, chức năng cốt lõi của đơn vị sự nghiệp công là cung cấp các dịch vụ công theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Các dịch vụ công này là nghĩa vụ của Nhà nước đối với các chủ thể khác, chứ không phải là hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận.

Vì vậy, tài sản được sử dụng trong trường hợp này cần phải tính đến yếu tố phục vụ cho chức năng, nhiệm vụ đầu tiên, thay vì xét yếu tố hiệu quả kinh tế. Hơn nữa, trong trường hợp khi tài sản phục vụ cho việc cung cấp dịch vụ công theo chức năng nhiệm vụ được sử dụng để liên doanh, liên kết thì tài sản nào sẽ được sử dụng để phục vụ cho cung cấp dịch vụ công? Hay là sẽ không cần cung cấp dịch vụ công này nữa?

Mặt khác, quy định này có thể dẫn tới trường hợp bị lạm dụng, các đơn vị sự nghiệp công sẽ sử dụng tài sản công – đáng lẽ phục vụ cho việc cung cấp dịch vụ công theo chức năng, nhiệm vụ đặt ra từ đầu khi thành lập đơn vị - để phục vụ cho mục đích kinh doanh. Như vậy, vô hình trung các đơn vị này không còn là đơn vị sự nghiệp công nữa mà biến thành một chủ thể kinh doanh trên thị trường.

Vì vậy, để vừa đảm bảo việc khai thác có hiệu quả tài sản công vừa tạo ra sự bình đẳng trong các quan hệ kinh tế, dự thảo cần bổ sung các quy định theo hướng: nếu xét thấy việc khai thác các tài sản công tại các đơn vị sự nghiệp công không hiệu quả thì Nhà nước có thể thu hồi và cho các đối tượng khác sử dụng (bằng các hình thức giao, cho thuê), nhất là các tài sản lớn như đất đai và trong bối cảnh doanh nghiệp rất khó tiếp cận về nguồn lực này.

Quang Minh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bịt lỗ hổng cơ chế đầu tư BOT

Bịt lỗ hổng cơ chế đầu tư BOT

(ĐTTCO) - Cả nước hiện có 88 dự án BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao) được xây dựng, gắn với nó là chừng ấy trạm thu phí BOT giao thông. 

Công nghệ - Xe

Dàn xe đủ chủng loại tại Thái Lan

(ĐTTCO) - Hàng trăm chiếc xe đủ các loại thuộc sở hữu của một người đàn ông tại Thái Lan. Toàn bộ dàn xe đều dán dòng chữ “Ai Baan Nawk” (tạm dịch: thằng nhà quê).

Du lịch

Đề xuất xây dựng phố đi bộ - chợ đêm Đà Lạt

(ĐTTCO)-Công ty cổ phần Ngôi sao biển Sài Gòn vừa có công văn gửi UBND TP.Đà Lạt (Lâm Đồng) xin chủ trương nghiên cứu, lập phương án và thực hiện đầu tư xây dựng dự án phố đi bộ - chợ đêm Đà Lạt.
 
 

Khởi nghiệp