STB Tiến hay lùi hậu sáp nhập?

Ngân hàng TMCP Phương Nam (PNB) sáp nhập Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương tín (STB) có lẽ là thương vụ tốn nhiều giấy mực của báo chí và giới đầu tư trên TTCK. Tuy nhiên, câu hỏi được nhiều người đặt ra là STB sẽ như thế nào sau thương vụ sáp nhập này?

Từ tin đồn đến sự thật

Từ năm 2012, trên thị trường đã xuất hiện tin đồn về khả năng sáp nhập giữa STB và Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (EIB). Việc sáp nhập của 2 ngân hàng lớn với nền tảng tốt sẽ giúp hình thành một ngân hàng lớn mạnh hơn, rút ngắn khoảng cách giữa Việt Nam và các nước trong khu vực. Tuy nhiên, đã có không ít NĐT tỏ ra ái ngại trước thông tin này.

Vào thời điểm đó, TTCK đang hồi phục, những tin tức sáp nhập có một tác động tích cực lên giá CP. Tuy nhiên, sự phấn khích dần mờ nhạt khi thương vụ giữa STB và EIB không có tiến triển mới. Trong khi đó, tin tức liên quan đến thương vụ sáp nhập giữa PNB và STB lại rộ ra và chỉ được xác nhận cho đến đầu năm 2014. Tại ĐHCĐ của STB được tổ chức vào tháng 4, dù các cổ đông nhỏ phản đối quyết liệt, nhưng 93% cổ đông thông qua kế hoạch sáp nhập với sự hỗ trợ từ cổ đông lớn như EIB. Như vậy, 2 năm kể từ khi có tin đồn, thương vụ sáp nhập dự kiến sẽ được hoàn thành vào quý IV năm nay.

Theo một số chuyên gia và lãnh đạo các ngân hàng, lý do thực sự đằng sau thương vụ sáp nhập trên là cơ cấu sở hữu giống nhau của 2 ngân hàng, khi ông Trầm Bê và gia đình đóng vai trò là cổ đông lớn tại cả 2 ngân hàng. Cụ thể, ông Trầm Bê và gia đình sở hữu hơn 20% cổ phần tại PNB.

Tương tự, gia đình ông là một trong số những cổ đông có ảnh hưởng nhất tại STB sau khi gia đình ông Đặng Văn Thành rút lui. Đến cuối năm 2013, gia đình của Trầm Bê nắm giữ khoảng 6,8% cổ phần của STB. Thêm vào đó, một nửa trong số các nhà lãnh đạo cấp cao vào thời điểm này của STB trước kia đều từng là những thành viên của PNB.

Giữa tháng 2-2014, trên các phương tiện truyền thông tràn ngập thông tin rằng gia đình ông Trầm Bê đã vi phạm pháp luật khi tỷ lệ sở hữu tại PNB vượt quá 20%. Đây có thể là một nguyên nhân khác dẫn đến cuộc "hôn nhân" giữa 2 ngân hàng, giúp ông Trầm Bê pha loãng tỷ lệ sở hữu của mình. Được biết, vốn điều lệ của STB là 12.425 tỷ đồng, trong  khi vốn  điều  lệ của PNB chỉ ở mức 4.000 tỷ đồng vào cuối năm 2014.

Cổ đông lo ngại

Theo nhận định của CTCK Ngân hàng Việt Nam Thịnh vượng (VPBS), về mặt quản lý, giá trị cộng hưởng từ mạng lưới chi nhánh là tài sản có giá trị nhất đối với STB. Tuy nhiên, với tình trạng hoạt động hiện nay của STB khiến giới đầu tư nghi ngờ sự cải thiện của hiệu quả hoạt động sau hợp nhất.

Thực tế, việc sáp nhập sẽ giúp giảm bớt vấn đề liên quan đến sở hữu chéo và tránh những khả năng sụp đổ có thể xảy ra cho PNB. Bởi lẽ lợi nhuận của PNB thấp hơn đáng kể so với STB và cũng dưới mức trung bình ngành. Băn khoăn này đã phần nào được thể hiện tại ĐHCĐ thường niên của STB bị bao phủ bởi lo ngại về việc sáp nhập với PNB sẽ kéo kết quả hoạt động của STB xuống mức thấp tương tự như giai đoạn 2011-2012, kế hoạch sáp nhập vẫn nhận được sự chấp thuận của đa số cổ đông.

Mới đây, cổ đông của STB nhận được thông tin tích cực từ NHNN. Theo đó, ông Trầm Bê sẽ không tham gia quản trị và điều hành ngân hàng sau sáp nhập. NHNN sẽ thực hiện các quyền cổ đông đối với toàn bộ cổ phần thuộc sở hữu của ông Trầm Bê. Tuy nhiên, nhiều cổ đông vẫn lo ngại về hiệu quả hoạt động của PNB thấp hơn so với STB.

Cụ thể, năm 2014, STB đứng thứ 4 về hiệu quả hoạt động/chi nhánh và thứ 5 về hiệu quả hoạt động/nhân viên. Trong khi đó, doanh thu/nhân viên của PNB tiếp tục tuột dốc thêm 14,5% so với cùng kỳ và chỉ bằng 49% của STB so với tỷ lệ 57% trong năm 2013. Hiệu quả hoạt động/chi nhánh của PNB cũng giảm 14,5%, tương đương 35,4% của STB so với mức trước đó bằng 44,6%. Đối với hầu hết ngân hàng, thu nhập phần lớn đến từ thu nhập lãi nhưng PNB là một trường hợp khác với 54% thu nhập đến từ đầu tư CK.

STB Tiến hay lùi hậu sáp nhập? ảnh 1

Giao dịch tại Sacombank.

Đây không phải là một nguồn thu nhập bền vững, trong khi chỉ có 32% đến từ thu nhập lãi. Điều này dẫn đến những lo ngại về khả năng sinh lời của PNB. Dư nợ của PNB tương đương hơn 1/3 tổng dư nợ của STB nhưng quản lý rủi ro tín dụng lại kém hiệu quả. Chẳng hạn, STB có tỷ lệ nợ xấu 1,19%, trong khi tỷ lệ nợ xấu theo công bố của PNB là 5,92% vào thời điểm cuối năm 2014, còn tỷ lệ nợ xấu theo kết quả thanh tra của NHNN là 9,98%.

Về lợi nhuận, PNB vẫn tụt lại xa so với các ngân hàng khác với tỷ lệ lãi cận biên (NIM) âm vào cuối năm 2014, trong khi tỷ lệ này của STB luôn luôn cao hơn tỷ lệ trung bình là 4%, thậm chí cao nhất trong số các ngân hàng niêm yết. Từ những con số phân tích này, có thể phần nào khẳng định, hiệu quả hoạt động của 2 ngân hàng một khi hợp nhất sẽ khiến ngân hàng sau sáp nhập thụt lùi so với các ngân hàng tương đương trong ít nhất vài năm.

Không nhận được sự tin tưởng từ cổ đông nên CP STB chưa thể bứt phá mạnh trong đợt sóng tăng của nhóm CP ngân hàng trong năm 2015. Cụ thể, trong tháng đầu tiên của năm 2015, sau khi thông báo kết quả kinh doanh đáng khích lệ trong năm 2014, giá CP STB chỉ tăng gần 10,9%.

Trong khi đó, phần lớn các mã CP ngân hàng niêm yết đều đạt mức tăng hết sức ấn tượng, như Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BID) tăng 46,5%; Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (CTG) tăng 35,5%; Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (VCB) tăng 17,2%. Cùng  với  các ngân hàng khác, STB điều chỉnh trong tháng 2 và tiếp tục giảm sau ĐHCĐ của ngân hàng và sau khi thông báo thương vụ sáp nhập với PNB.

Kim Giang

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ - Xe

Du lịch

Đưa văn hóa ẩm thực Việt ra thế giới

(ĐTTCO)-Ngành du lịch Việt Nam vừa ghi dấu thêm một cột mốc mới: Sau nhiều năm lên dự án, chuẩn bị, Hiệp hội Du lịch Việt Nam đã cho ra đời Trung tâm Nghiên cứu, bảo tồn và phát triển ẩm thực Việt Nam (tại số 18 Trương Định, quận 3, TPHCM).

Khởi nghiệp

Không phải cứ khởi nghiệp là có vốn

(ĐTTCO) - Làm sao để các DN khởi nghiệp có thể tiếp cận được vốn từ ngân hàng, Nhà nước và các quỹ đầu tư đang là câu hỏi nhận được nhiều sự quan tâm của DN và tổ chức cá nhân khởi nghiệp.