“Sốt ruột” tái cơ cấu DNNN

Chỉ tính từ đầu tháng 12 đến nay, tại Hà Nội đã diễn ra 3 cuộc hội thảo liên quan đến vấn đề tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Sự chậm trễ trong cổ phần hóa, thoái vốn... đang mang đến những lo ngại về tiến trình này khi thời hạn năm 2015 đang tới gần.

Vẫn làm theo tư duy cũ

Theo Cục Tài chính DN, đến hết tháng 9-2013, tổng số vốn đầu tư ngoài ngành của các tập đoàn, tổng công ty là 21.800 tỷ đồng. Tuy nhiên, số vốn đã được thoái mới chỉ hơn 4.164 tỷ đồng, tương đương khoảng 19%. Hầu hết số vốn được thoái do chuyển đổi chủ sở hữu từ công ty mẹ sang công ty con, DN khác.

Trong các kiến nghị của nhiều chuyên gia đến Thủ tướng Chính phủ đều cho rằng việc giảm bớt DNNN là điều quan trọng nhất để nâng cao sức cạnh tranh cho DN, nền kinh tế. Hiện DNNN đóng góp khoảng 30% GDP nhưng cần giảm còn 15-20% đến năm 2015. Nếu làm được, đây sẽ là bước tiến quan trọng, chỉ nắm những lĩnh vực quan trọng, vài ba tập đoàn.

Ông Lưu Bích Hồ,
nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển Bộ KH-ĐT

Còn theo báo cáo của Chính phủ, 9 tháng năm 2013, cả nước đã cổ phần hóa được 27 DN (năm 2012 cổ phần hóa 13 DN). Số DN 100% vốn nhà nước giảm từ 5.655 DN năm 2001 đến nay còn 1.257 doanh  nghiệp. Hiện nay DNNN đóng góp trên 33% tăng trưởng GDP, trên 30% tổng thu ngân sách nhà nước. Như vậy sau gần 3 năm thực hiện, kết quả tái cơ cấu DNNN được cho là quá chậm.

TS. Bùi Văn Dũng, Trưởng ban Cải cách và phát triển DN (Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương - CIEM), cho rằng các đề án tái cơ cấu DNNN, nhất là sau Quyết định 929 về tái cơ cấu DNNN, trọng tâm là tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước giai đoạn 2011-2015, việc thực hiện vẫn diễn ra theo tư duy cũ, tức sắp xếp lại, cổ phần hóa, giải thể, nên chưa hoàn toàn là đề án mang tính tái cơ cấu toàn diện.

Chính vì vậy, tiến trình thực hiện cải cách thời gian tới đây có thể chỉ “bình bình” như vừa qua. Trong khi đó, việc cải cách DNNN phải đẩy mạnh khi khu vực kinh tế tư nhân phát triển khá mạnh.

Nhiều khu vực DNNN thoái lui (cổ phần hóa gần 4.000 DN) từ 60 ngành còn 20 ngành, nhưng DN tư nhân vẫn lấp đầy và thậm chí thực hiện tốt hơn DNNN. Bên cạnh đó, Việt Nam đang ngày càng hội nhập sâu nên Nhà nước sẽ phải sử dụng công cụ gián tiếp nhiều hơn thay vì chỉ sử dụng công cụ là DNNN.

Đụng đến lợi ích cục bộ

Theo TS. Trần Kim Hào, Quyết định 929 đưa ra nhiều mục tiêu nhưng thực hiện ít. Việc tách quản lý nhà nước ra khỏi hoạt động sản xuất, kinh doanh nói đến cả 20 năm nay nhưng vẫn chưa làm được. Việc DN gắn chặt với quan chức liên quan đến lợi ích của nhau, nhiều khi DN chính là sân sau của quan chức.

Do vậy, muốn thay đổi phải có thi cử để chọn lãnh đạo DN thay vì cơ chế bổ nhiệm như hiện hành. “Cơ bản cách làm hiện nay chưa có giải pháp đột phá, chỉ là nói đi nói lại nhiều lần các biện pháp cũ” - TS. Hào nói.

“Sốt ruột” tái cơ cấu DNNN ảnh 1

Việc cải cách DNNN cần phải đẩy mạnh hơn, đặc biệt trong
các lĩnh vực Nhà nước không cần nắm vai trò chủ đạo. Ảnh: CAO THĂNG

TS. Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và chính sách (Đại học Kinh tế), nhìn nhận việc cải cách DNNN đụng chạm nhiều đến thay đổi về mặt phân bổ quyền lợi, vì vậy quá trình này diễn ra chậm. Ngoài ra, cao hơn là vấn đề nhận thức, tư duy về vai trò thực sự của DNNN ở đâu trong nền kinh tế Việt Nam và trong việc dẫn dắt tương lai của nền kinh tế Việt Nam.

Cái giá phải trả trong tái cơ cấu DNNN là cái giá của các nhóm cục bộ, mang tính ngắn hạn; còn lợi ích tổng thể trong dài hạn sẽ nhiều nếu thật sự cải cách được DNNN, nhất là thu hẹp tỷ trọng, sự hiện diện khu vực DNNN trong nền kinh tế từ hơn 30% GDP hiện nay xuống còn khoảng 15% trong vòng 6-7 năm tới.

Tuy nhiên, ông Thành cũng nhận định: “Trong 2 năm tới, kết quả tái cơ cấu DNNN sẽ không có nhiều tiến bộ. Đến thời điểm này chúng ta vẫn không có những tư tưởng gì thay đổi đáng kể. Dù đã có những bước tiến rất lớn trong những đề án cụ thể nhưng cải cách chỉ thật sự có hiệu quả khi định hướng, tầm nhìn dứt khoát, rõ ràng. Nhưng tầm nhìn ở trên vẫn chưa thay đổi thì phía dưới chỉ có thể có những thay đổi mang tính chất kỹ thuật”.

Hà My

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ - Xe

Du lịch

Nhật Bản giao lưu văn hóa cùng dân tộc Thái Tây Bắc

(ĐTTCO) - Nằm trong chương trình thăm và làm việc với tỉnh Yên Bái, Hội Dotokukaikan Nhật Bản đã đến Thị xã nghĩa Lộ tặng và chuyển giao kỹ thuật trồng cây hoa anh đào. Đây là một trong những hoạt động kỷ niệm 45 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước Việt Nam - Nhật Bản.

Khởi nghiệp

Về quê dựng nghiệp

(ĐTTCO) - Sau khi tốt nghiệp THPT, vì điều kiện gia đình anh Trần Hữu Đức (xóm 7, xã Thuận Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An) đã vào Bình Dương làm công nhân.