Sản xuất, xuất khẩu lúa gạo: Cần chiến lược lâu dài

Trong bối cảnh đầu ra hạt gạo gặp nhiều khó khăn, chuyện dư thừa lúa, gạo hàng hóa lại chồng chất thêm khó khăn. Vì thế việc nông dân bỏ đất trồng lúa, trả lại đất, chuyển dịch, luân canh đất trồng lúa sang trồng bắp, trồng màu… đang được dư luận quan tâm.

Cần gia tăng tạm trữ

Ông Nguyễn Văn Đồng, Giám đốc Sở Nông nghiệp-Phát triển nông thôn (NN-PTNT) tỉnh Hậu Giang, đề xuất: "Cần cân đối lại diện tích lúa vụ 3, nông dân thấy lỗ nhưng vẫn làm, vì không trồng lúa thì làm gì? Theo tôi, chính sách tạm trữ cần phải phối hợp đồng bộ.

Lúa, gạo đang là câu chuyện nóng, Chính phủ nên mua tạm trữ 20-30% sản lượng/vụ. Các DN phải mua dự trữ 20-30%, nông dân cũng phải dự trữ 10-20%/vụ. Số còn lại lưu thông mua bán là hợp lý, giảm bớt áp lực ùn ứ lúa hàng hóa.

Hiện nông dân tỉnh Sóc Trăng trồng khoảng 100.000ha lúa lúa thơm, đặc sản nổi tiếng ngon cơm. Trong đó, các giống lúa ST được nông dân lựa chọn canh tác ngày càng nhiều do chất lượng gạo mang lại giá trị lợi nhuận cao. Lúa ST20 chế biến xuất khẩu bán với giá 900USD/tấn, cao gấp 2 lần so với mặt bằng giá gạo xuất khẩu của Việt Nam hiện nay.

Để nông dân có thể tồn trữ 10-20% lúa làm ra của chính họ, cần có chính sách hỗ trợ". Hiện nay, khi giá lúa tăng trở lại, nhiều nông dân trong vùng tiếc nuối vì đã trót bán hết lúa. Nếu họ trữ lại 20-30% sẽ không bị thiệt thòi nhiều.

Và cùng với nhiều ý kiến khác, lần đầu tiên Hiệp hội Lương Thực Việt Nam (VFA) kiến nghị kéo dài thời gian mua tạm trữ 1 triệu tấn gạo trong vụ hè thu thêm 15 ngày. Và đến nay VFA, cũng hoàn thành chỉ tiêu này. Đây được xem là giải pháp kỹ thuật ứng phó với bối cảnh đầu ra hạt gạo gặp nhiều sức ép.

Theo VFA, trong tuần đầu tháng 8-2013, đã xuất khẩu gần 90.000 tấn gạo, trị giá FOB 37,62 triệu USD; lũy kế xuất khẩu từ đầu năm đến nay đạt 4,14 triệu tấn, trị giá FOB 1,77 tỷ USD.

Giá gạo xuất khẩu của Việt Nam hiện thấp hơn giá xuất của Thái Lan, Ấn Độ, Pakistan khoảng 50-55USD/tấn. Song, xuất khẩu gạo của Việt Nam đang chậm lại và có thể tiếp tục xu hướng này trong những tháng tới nếu không có các yếu tố tích cực mới. Hiện nay nguồn cung gạo trên thế giới gần như tràn ngập, nhu cầu co lại do các nước nhập khẩu tăng sản lượng, tâm lý chờ giá xuống. Indonesia thông báo còn tồn kho 3 triệu tấn, chưa có nhu cầu nhập khẩu. Philippines cũng tuyến bố đủ tiêu dùng…

Mới đây, chính phủ Thái Lan cũng chấp nhận thua lỗ, bán hạ giá để tìm cách giải phóng tồn kho khoảng 17 triệu tấn gạo, trong điều kiện bảo quản kém, xuống cấp ở hầu hết các kho dự trữ. Ấn Độ với thời tiết thuận lợi, hứa hẹn một vụ bội thu trong năm 2013 và xuất khẩu sẽ đạt 11 triệu tấn, vượt mức kỷ lục năm trước. Đây là những yếu tố kết hợp quyết định giá gạo xuất khẩu trên thị trường. Áp lực tìm đầu ra, cạnh tranh về giá đang đè nặng lên hạt gạo Việt Nam hiện nay.

Hướng đến sản phẩm chất lượng cao

Vấn đề cấp bách là tìm giải pháp linh động để xử lý những “phát sinh” đầy thách thức trong xuất khẩu gạo. Bên cạnh đó, đây cũng là lúc thích hợp để cơ cấu lại ngành sản xuất, xuất khẩu lúa gạo của chúng ta. Theo VFA, đang có sự phân khúc rõ nét giữa gạo chất lượng cao với gạo chất lượng thấ

p. Đáng chú ý, gạo chất lượng của Việt Nam đang được thị trường ưa chuộng và đã thâm nhập vào một số thị trường khó tính như Nhật Bản. Gạo thơm bán được giá và tăng mạnh trong xuất khẩu. Ở ĐBSCL hiện chỉ có nông dân Sóc Trăng là sản xuất được nhiều loại gạo thơm bán được giá và thị trường xuất khẩu chấp nhận. Đây là kết quả từ sự kiên trì đầu tư bài bản của địa phương đối với các giống lúa thơm ST. Cụ thể là giá gạo thơm của Việt Nam trong 2 tháng qua đã tăng thêm khoảng 25USD/tấn.

Sản xuất, xuất khẩu lúa gạo: Cần chiến lược lâu dài ảnh 1

Nông dân Kiên Giang thu hoạch lúa hè-thu. Ảnh: CAO PHONG

Hiện gạo thơm ST20 của Sóc Trăng đang hút hàng ở cả 2 thị trường xuất khẩu và nội địa. Nông dân bán lúa cao hơn mặt bằng giá lúa hiện nay từ 1.500-2.000 đồng/kg. Đây là điểm sáng trong bối cảnh xuất khẩu gạo gặp nhiều trắc trở và cũng là tiền đề để các địa phương ở ĐBSCL cơ cấu lại tỷ lệ trồng lúa thơm, lúa chất lượng cao gắn với đầu ra một cách nghiêm túc.

Câu chuyện nông dân sản xuất hàng chục giống lúa, DN thu mua cũng không phân loại đã kéo dài trong thời gian qua nhưng đến nay vẫn chưa khắc phục được.

 Các chuyên gia lúa gạo cho rằng, về lâu dài cần phải nâng cao chất lượng hạt gạo, xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam và hạ giá thành sản xuất, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế. “Lâu nay lúa gạo của Campuchia là nguồn cung, “núp” thương hiệu Việt Nam xuất khẩu. Nhưng trong tương lai, nếu Việt Nam không quan tâm đầu tư tạo lập thương hiệu, không loại trừ lúa gạo Việt Nam phải “nương nhờ” từ thương hiệu Campuchia” - một nhà khoa học ở ĐBSCL cảnh báo. Hiện nay, dư luận đang theo dõi lộ trình thực hiện chủ trương DN đầu mối xuất khẩu gạo phải có vùng nguyên liệu hoặc hợp tác, liên kết, đặt hàng với hộ nông dân trồng lúa. Nếu Bộ Công Thương sớm triển khai lộ trình này gạo Việt Nam có thể sớm tạo lập được thương hiệu trên thương trường.

Cao Phong

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ - Xe

Du lịch

Khởi nghiệp

Tìm vốn khởi nghiệp nông nghiệp

(ĐTTCO) - Khởi nghiệp với các dự án về nông nghiệp hay các sản phẩm công nghệ dành cho nông nghiệp đang trở thành lựa chọn của nhiều bạn trẻ. Thế nhưng việc tìm kiếm nguồn vốn cho những dự án nông nghiệp vẫn đang là thách thức bởi chưa có nhiều nhà đầu tư quan tâm đến lĩnh vực này.