Sản xuất gạch ốp lát: Chuyển đổi để tồn tại

Từng có thời điểm nhu cầu thị trường đối với gạch ốp lát phát triển mạnh, các cơ sở sản xuất sinh lời rất cao, DN thi nhau đổ xô đầu tư vào ngành này. Nhưng trong bối cảnh khó khăn lẫn cạnh tranh gay gắt từ hàng ngoại nhập, nhiều DN gạch ốp lát đang đứng trước nguy cơ đóng cửa, nhiều DN lớn buộc phải chuyển đổi để tồn tại và phát triển.

Cung cao hơn cầu

Ngành gạch ốp lát Việt Nam hình thành từ những năm 1986 với khoảng 3 nhà máy và công suất chỉ đạt vài triệu m2/năm. Đến nay, ngành này đã có khoảng 53 công ty với tổng công suất (tính đến 2010) 426 triệu m²/năm và thực tế sản xuất dự kiến 360 triệu m²/năm.

Hiện Việt Nam đứng thứ 6 trong top 10 nước sản xuất gạch ốp lát hàng đầu thế giới. Dù những năm gần đây các DN kinh doanh gạch ốp lát đã đẩy mạnh xuất khẩu, song lượng sản phẩm xuất khẩu chỉ chiếm 10-15% năng lực sản xuất và nhiều chủng loại gạch ốp lát rất khó xuất khẩu do không phù hợp về kích cỡ, màu sắc cũng như thị hiếu người tiêu dùng nước ngoài.

Đặc biệt từ năm 2011, thị trường vật liệu xây dựng bắt đầu có dấu hiệu sụt giảm, kéo theo nhiều khó khăn đến ngành gạch ốp lát, dù công suất các nhà máy sản xuất chỉ đạt bình quân 70%, nhưng lượng tồn kho cũng lên tới khoảng 30 triệu m². Bên cạnh đó, sản phẩm gạch ốp lát trong nước luôn phải cạnh tranh gay gắt với hàng ngoại nhập, nhất là hàng Trung Quốc.

Theo thống kê chưa đầy đủ, vài năm gần đây, kim ngạch nhập khẩu gạch ốp lát từ Trung Quốc xấp xỉ 100 triệu USD/năm. Đó là chưa kể một khối lượng lớn hàng nhập lậu hàng ngày tuồn về Việt Nam. Theo Hiệp hội Gốm sứ Xây dựng Việt Nam (VIBCA), tình trạng gạch ốp lát tồn kho quá lớn và hàng Trung Quốc nhập lậu tràn lan khiến không ít DN đứng trước nguy cơ đóng cửa.

Trên thực tế, rất nhiều nhà nhập khẩu đã thông đồng với nhà sản xuất Trung Quốc  để đưa ra hóa đơn bán hàng thấp hơn giá thực tế từ 50-70% để hưởng mức thuế nhập khẩu thấp, dẫn đến giá thành sản phẩm luôn rẻ hơn, gây ra sự cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường.

Trước thực trạng này, từ cuối năm 2011, VIBCA đã kiến nghị Bộ Tài chính đưa gạch ốp lát vào danh mục rủi ro để áp thuế tính trên m² từng loại kích thước, không tính thuế theo hóa đơn bán hàng để tạo sự công bằng cho các DN trong nước. Bởi ngoài việc phụ thuộc vào vốn vay để đầu tư máy móc, đối với một công ty sản xuất gạch ốp lát, chi phí nhiên liệu và sử dụng vốn luôn chiếm một tỷ lệ lớn trong tổng chi phí chung.

Trong khi đó, giá nguyên nhiên liệu tại Việt Nam không ổn định và xu hướng tăng nhiều hơn giảm, cộng với tình trạng cắt điện luân phiên khiến giá thành sản phẩm thường cao hơn so với hàng Trung Quốc.

Bước sang năm 2012, những yếu tố này kết hợp với sự đóng băng của thị trường bất động sản, cùng với những chính sách thắt chặt đầu tư, đã khiến DN sản xuất vật liệu xây dựng rơi vào cảnh bi đát, nhiều công ty thua lỗ hoặc ngấp nghé bên bờ vực thua lỗ do thị trường không khởi sắc. Điển hình là CTCP Viglacera Hạ Long, năm 2011 lãi gần 70 tỷ đồng, chỉ trong quý I-2012 công ty đã lỗ gần 84 tỷ đồng.

Chủ động tái cấu trúc

Trong thời điểm ảm đạm chung của thị trường và chờ đợi sự hỗ trợ từ Nhà nước, các chuyên gia kinh tế đã đánh giá cao một số đơn vị đang là điểm sáng của ngành như Tập đoàn Prime, CTCP Trung Đô và CTCP CMC. Sự vượt trội của các đơn vị này nhờ hoạt động với công suất lớn nên chiếm lĩnh được thị phần cao.

Lợi thế của Trung Đô là công ty thành viên của Tổng công ty Xây dựng Hà Nội và CMC là đơn vị liên kết của Tổng công ty Sông Hồng. Do đó, các dự án của tổng công ty đã góp phần tiêu thụ một lượng ổn định, giúp các công ty này sản xuất liên tục và vận hành công suất thiết kế một cách tốt nhất.

Sản xuất gạch ốp lát: Chuyển đổi để tồn tại ảnh 1

Viglacera đã tái cấu trúc để tồn tại và phát triển trong bối cảnh khó khăn.

Theo ông Nguyễn Đồng Tâm, Giám đốc khối tư vấn chiến lược kiểm toán VACO Việt Nam, các công ty trên đã tiến hành thay đổi chiến lược định vị bằng cách chuyển thành những đơn vị sản xuất hàng cao cấp thông qua việc đầu tư máy móc hiện đại, quảng bá thương hiệu, chất lượng sản phẩm để cạnh tranh bằng chất lượng.

Một số công ty như Viglacera Tiên Sơn, CMC lại hướng đến sản xuất những sản phẩm các DN khác ít quan tâm như sản phẩm có kích thước lớn để thu được tỷ suất lợi nhuận cao và không phải cạnh tranh nhiều.

Mới đây, Viglacera cũng đã thực hiện tái cấu trúc mô hình kinh doanh gạch ốp lát bằng cách thành lâp CTCP Kinh doanh gạch ốp lát Viglacera trên cơ sở tái cấu trúc bộ phận kinh doanh của cả 3 công ty Viglacera Hà Nội, Viglacera Thăng Long và Viglacera Tiên Sơn.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Tổng giám đốc Công ty Viglacera, cho biết mô hình công ty kinh doanh gạch ốp lát thực hiện theo hướng chuyên môn hóa sâu chính là giải pháp để khai thác điểm mạnh của mỗi công ty trong một khối thống nhất để thu gọn đầu mối quản lý.

Khi đó, công ty sẽ giảm bớt các chi phí trùng lắp, xóa bỏ những chính sách bán hàng mang tính riêng lẻ gây cản trở lẫn nhau, giảm áp lực đối với hoạt động sản xuất của 3 nhà máy gạch ốp lát của công ty để tăng cường hoạt động sáng tạo mẫu mã mới, hợp lý hóa sản xuất, hạ thấp giá thành để nâng cao sức cạnh tranh trong bối cảnh cung lớn hơn cầu.

YÊN LAM

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hấp lực Phú Quốc

Hấp lực Phú Quốc

(ĐTTCO) - Rất nhiều du khách đã quay lại Phú Quốc (tỉnh Kiên Giang) lần 2, lần 3, thậm chí lần n, chứng tỏ hòn đảo này thực sự có sức hấp dẫn, xứng với danh xưng Hòn đảo ngọc. 

Công nghệ - Xe

Du lịch

Chật vật vì bị nhái thương hiệu

(ĐTTCO)-Trong ngành du lịch, hầu như ai cũng biết việc hàng loạt thương hiệu lữ hành tên tuổi bị nhái, giả mạo tên miền và trang website…

Khởi nghiệp

Năng lượng đến từ đam mê

(ĐTTCO) - Điều hành 3 DN, tham gia nhiều tổ chức, theo đuổi nhiều lớp học trong và ngoài nước, nhưng anh Nguyễn Ngọc Tuấn, Giám đốc Công ty Thuế, Kế toán - Luật Việt Á, ủy viên Ban Chấp hành Hội đồng Khởi nghiệp phía Nam, vẫn dành nhiều thời gian để chia sẻ, tư vấn miễn phí cho thanh niên, sinh viên trong việc làm chủ cuộc đời, định hướng tương lai, nhất là trên hành trình khởi nghiệp.