Rủi ro nhập khẩu từ Trung Quốc

Trung Quốc là đối tác thương mại lớn của Việt Nam, song từ trước nay Việt Nam nhập khẩu nhiều từ Trung Quốc còn hoạt động xuất khẩu vào thị trường này khá khó khăn.

Cái giá của hàng rẻ

Năm 2010, khi lần đầu tiên đến Trung Quốc khảo sát một loạt dàn máy khoan, cưa, máy dán viền và được chào giá 150 triệu đồng, ông Nguyễn Thành Quang, Giám đốc Công ty Sản xuất cửa gỗ Thaqua, đã thốt lên: “Quá rẻ!”. Bởi vì tính ra chỉ với khoảng 20 triệu đồng, 1 máy dán viền hoạt động trong 1 ngày bằng công suất làm việc của 5-6 người trong 1 tuần.

Do mong muốn thay đổi công nghệ với giá rẻ, thời điểm đó Trung Quốc đã trở thành điểm đến của hàng loạt DN có tiềm lực tài chính tầm trung và thấp. Từ năm 2010 đến nay, xu hướng nhập khẩu máy móc công nghệ cao hay hàng hóa từ các quốc gia khác cũng gia tăng, nhưng yếu tố giá rẻ vẫn đang giúp Trung Quốc đứng đầu trong sự lựa chọn của các DNNVV tại Việt Nam.

Rủi ro nhập khẩu từ Trung Quốc ảnh 1

Giày da xuất khẩu phụ thuộc nhiều vào nguyên phụ liệu nhập từ Trung Quốc. Ảnh: C.THĂNG 

Điều này cũng xảy ra tương tự với nguồn nguyên phụ liệu cho các ngành sản xuất trong nước. Do không tự chủ được nguồn nguyên phụ liệu để đáp ứng cho các ngành dệt may, da giày, máy móc thiết bị, linh kiện điện tử, nên DN Việt Nam luôn phụ thuộc vào hàng hóa nhập khẩu.

Với giá rẻ, nguyên phụ liệu từ Trung Quốc đang chiếm đến 80-90% lượng hàng nhập khẩu của một số ngành sản xuất, xuất khẩu tại Việt Nam. Dần dần, hàng Trung Quốc đến Việt Nam đa dạng hơn khi mở rộng đến cả những mặt hàng Việt Nam có thể sản xuất được hay những mặt hàng trong nước có ưu thế lớn như nông sản do nguồn hàng dồi dào và giá rẻ.

Chính vì thích rẻ nhưng không kiểm soát chặt chẽ về chất lượng, nên hàng hóa Trung Quốc từ “thượng vàng hạ cám” đều có thể vào Việt Nam dễ dàng, mở đường cho hàng giả, hàng kém chất lượng tràn lan thị trường.

Theo số liệu thống kê của Bộ Công Thương, trong quý I-2013, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa của cả nước ước đạt 29,2 tỷ USD, trong đó Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch 7,6 tỷ USD, tăng 31% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trước đó, năm 2012, Việt Nam cũng đã nhập khẩu từ Trung Quốc khoảng 28,9 tỷ USD, chiếm 25,3% tổng kim ngạch hàng hóa nhập khẩu năm 2012 và tăng 17,6% so với năm 2011.

Rủi ro tiềm ẩn

Theo kinh nghiệm của các nước, nhập khẩu nhiều từ một quốc gia không hẳn mang lại những tiêu cực cho các nền kinh tế, nhất là đối với những nước đang phát triển, trong quá trình chuyển đổi phải chấp nhận thâm hụt thương mại. Song, Việt Nam đã nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc một thời gian dài nhưng vẫn chưa có dấu hiệu cải thiện.

Khoảng giữa năm 2012, dư luận đã dấy lên nhiều ý kiến bày tỏ sự lo ngại về vấn đề này, nhưng ông Trần Thanh Hải, Vụ phó Vụ Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), cho rằng điều này là hiện tượng tự nhiên, không đáng lo ngại vì đây là nước láng giềng, thuận lợi về giao thông.

Tuy nhiên, TS. Võ Trí Thành, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, cho rằng khi nhập khẩu quá lớn từ Trung Quốc để sản xuất hàng xuất khẩu lẫn hàng tiêu dùng trong nước, Việt Nam không chỉ phụ thuộc về nguyên liệu đầu vào từ thị trường này mà còn chịu tác động từ các vấn đề xã hội liên quan đến chất lượng sản phẩm.

Trước vấn đề này, Bộ Công Thương cũng nhận định về lâu dài cần có sự cải thiện cơ cấu xuất nhập khẩu để cân bằng cán cân thương mại và đã triển khai nhiều biện pháp như xuất khẩu qua hình thức chính ngạch, sử dụng kênh thương mại qua biên giới… Thế nhưng, cho đến nay xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc vẫn chưa có dấu hiệu thay đổi và việc nhập khẩu ồ ạt hàng Trung Quốc vẫn tiếp diễn.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện kinh tế Việt Nam, những năm qua trong quan hệ thương mại với Trung Quốc, Việt Nam đang gánh phần thiệt thòi khi giữ vai trò cung cấp nguyên, nhiên liệu, nông sản thô với giá trị thấp cho Trung Quốc để họ chế biến và xuất khẩu với giá trị cao, thậm chí xuất khẩu ngược lại cho Việt Nam.

Nhưng ở chiều ngược lại, Trung Quốc chỉ cung cấp sản phẩm công nghiệp, công nghệ chất lượng từ trung bình đến thấp với khối lượng vượt trội. Nhiều DN đến từ Trung Quốc sau một thời gian đầu tư kinh doanh có lãi đã rút về nước, để lại hậu quả ô nhiễm môi trường cũng như một số tác động đối với kinh tế, xã hội cho Việt Nam. Nếu cứ tiếp tục đóng vai trò gia công hay cầu nối xuất khẩu với chi phí thấp cho các ngành hàng xuất khẩu của Trung Quốc, nền kinh tế nước ta sẽ lún sâu vào thế phụ thuộc.

Do vậy, các DN rất cần được hỗ trợ đi sâu và mở rộng thị trường tiêu thụ tại Trung Quốc để cân bằng cán cân thương mại cũng như các chương trình xúc tiến hỗ trợ tìm kiếm công nghệ, nguyên liệu phù hợp tại nhiều thị trường để giảm thiểu rủi ro trong kinh doanh.

Đỗ Linh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

TPHCM chủ động phương án đi lại dịp Tết

TPHCM chủ động phương án đi lại dịp Tết

(ĐTTCO) - Dịp Tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018, người dân sẽ được nghỉ 7 ngày, đồng nghĩa nhu cầu đi lại của hành khách tăng đỉnh điểm. Trước áp lực này, ngành giao thông vận tải (GTVT) TPHCM đã đưa ra các phương án nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại và nghỉ Tết của người dân.

Công nghệ - Xe

Ô tô nhập khẩu về TPHCM giảm mạnh dịp cuối năm

(ĐTTCO) - Cục Hải quan TPHCM cho biết, từ tháng 9 đến tháng 11-2017, kim ngạch nhập khẩu mặt hàng ô tô nhập khẩu dưới 9 chỗ về các cửa khẩu cảng biển trên địa bàn có chiều hướng giảm mạnh so với 2 quý đầu năm, chỉ đạt 48,3 triệu USD, giảm 42% so với cùng kỳ năm ngoái. 

Du lịch

Thoát nghèo từ du lịch cộng đồng

(ĐTTCO) - Năm 2011, xã Nghĩa Lợi cùng với 2 xã Nghĩa An và Nghĩa Phúc được Thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái đưa vào thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM). Nhớ lại thời gian đó, ông Lường Văn Hà, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Lợi, không khỏi giật mình vì đã quá liều đăng ký xây dựng NTM. 
 

Khởi nghiệp

Còn cơ hội khi thị trường bão hòa

(ĐTTCO) - Dạo gần đây, cộng đồng những người ghiền café trên mạng xã hội facebook truyền tai nhau khá nhiều về một sản phẩm café rang xay mang tính cá nhân hóa rất cao, mỗi bịch café rang xay mang một gu riêng của mỗi người, nhãn cũng theo yêu cầu riêng của từng khách.