Phải mạnh tay doanh nghiệp cố tình chây ì

(ĐTTCO) - Cho đến nay tâm lý DNNN vẫn muốn trực thuộc bộ, ngành, địa phương và rất ngại khi chuyển giao về Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC). Ngay cả nhiều bộ, ngành và địa phương cũng không muốn chuyển giao quyền sở hữu này. Theo các chuyên gia, nguyên nhân do miếng bánh lợi ích riêng quá lớn.

Cố tình trì trệ

Trong chiến lược phát triển đang được xây dựng, SCIC sẽ dịch chuyển hoạt động từ tiếp nhận, tái cơ cấu các DNNN sang đầu tư kinh doanh vốn nhà nước. Hoạt động tiếp nhận, tái cơ cấu DNNN giảm đi thì hoạt động kinh doanh vốn sẽ tăng lên. Với nhiệm vụ bảo toàn và kinh doanh vốn nhà nước, thời gian qua phần vốn nhà nước sau khi SCIC thực hiện bán vốn tại các DN sẽ thu về SCIC.

Ông Nguyễn Hồng Hiển, Phó Tổng giám đốc SCIC

Trì trệ, chậm chuyển đổi là những từ được nhắc đến nhiều nhất khi bàn về quá trình chuyển giao vốn nhà nước tại DN trực thuộc bộ, ngành, địa phương về SCIC trong thời gian qua. Áp lực chuyển giao rất lớn, khi Thủ tướng Chính phủ đã có đến 5 công văn nhắc nhở bộ, ngành, địa phương, thậm chí thời hạn chót cuối quý I-2017 cũng được nêu ra trong công văn chỉ đạo hồi đầu tháng 2.

Bởi lẽ kết quả rà soát mới đây của Bộ Kế hoạch-Đầu tư cho thấy cả nước còn 274 DN thuộc diện phải chuyển giao vốn về SCIC chưa được các bộ, ngành, địa phương tiến hành chuyển giao. Đáng lưu ý trong số này đều là những DN có quy mô vốn lớn, riêng tổng vốn điều lệ tại 147 trong tổng số 274 DN chưa chuyển giao lên tới 107.118 tỷ đồng. Trong khi 10 năm qua, SCIC đã tiếp nhận hơn 1.000 DN chuyển giao từ các bộ, ngành địa phương nhưng quy mô vốn nhà nước cũng chỉ đạt 9.900 tỷ đồng, chỉ bằng khoảng 1% số vốn nhà nước tại DN hiện nay.

Ông Nguyễn Hồng Hiển, Phó Tổng giám đốc SCIC, cho biết có đến 80% DN được bàn giao về SCIC thời gian qua là DN nhỏ, hoạt động kém hiệu quả, trong đó khoảng 7% DN thua lỗ được bàn giao. Mặt khác, xu hướng chuyển giao vốn nhà nước tại DN về SCIC đang giảm dần, hầu hết DN được bàn giao trong giai đoạn SCIC mới thành lập từ 2006, như năm 2006 có 222 DN, năm 2007 có 622 DN, năm 2008 có 45 DN, năm 2009 có 17 DN, 2010 có 17 DN và đến năm 2015 chỉ có 14 DN được bàn giao.

Ông Phan Đức Hiếu, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), người đại diện nhóm rà soát DN thuộc diện bàn giao về SCIC, cho biết con số 274 DN chưa bàn giao về SCIC theo quy định chưa phải là con số cuối cùng, con số này có thể lớn hơn nếu rà soát kỹ. Vậy tại sao số lượng DN tiến hành CPH và bàn giao vốn về SCIC đang giảm dần? Theo ông Hiếu, vấn đề này được chính những người trong cuộc - đại diện cho các bộ, ngành, địa phương thừa nhận là DN còn có tâm lý e ngại và chính các bộ, ngành cũng tỏ ra phân vân.

Theo ông Nguyễn Hồng Hiển, Phó Tổng giám đốc SCIC, việc chuyển giao DN về SCIC không có nghĩa DN thoát ly khỏi bộ, ngành và địa phương. SCIC đóng vai trò cổ đông nhà nước trong quá trình cổ phần hóa, còn hoạt động của công ty cổ phần đó vẫn phải chịu sự điều chỉnh về chuyên ngành và quản lý của địa phương trên địa bàn. DN làm ra lợi nhuận, nộp thuế tại địa phương nơi hoạt động. SCIC chỉ đóng vai trò bảo vệ, duy trì, phát triển phần vốn nhà nước tại DN.

Giằng xé lợi ích

Theo ông Đỗ Thái Hưng, Phó Vụ trưởng Vụ Quản lý DN (Bộ Giao thông-Vận tải), mục tiêu của việc chuyển giao quyền sở hữu vốn nhà nước từ DN về SCIC là để DN hoạt động tốt hơn, hiệu quả hơn. Nhưng nhiều DN cho rằng, chưa chắc chuyển giao quyền sở hữu vốn khỏi bộ quản lý ngành đã tốt hơn. Thực tế có một số DN chuyển giao nhưng không thành công, nên viện lý do không muốn chuyển. Dù biết thông lệ quốc tế là vậy, nên dù các bộ chỉ đạo chuyển giao DN vẫn chần chừ. Có ý kiến cho rằng “có lẽ các DN có thói quen trì trệ trong quản lý, họ ngại thay đổi tư duy, nên ngại chuyển đổi”.

Phải mạnh tay doanh nghiệp cố tình chây ì ảnh 1 
Đánh giá quá trình chuyển giao DN về SCIC thời gian qua, ông Dương Đăng Huệ, Vụ trưởng Vụ Pháp luật Dân sự - Kinh tế (Bộ Tư pháp), cho rằng khó thoái vốn, chuyển vốn ở đây do vấn đề lợi ích. Nguyên nhân thiếu thống nhất về lợi ích thực hiện, bởi ở đâu không có sự thống nhất về lợi ích thì không có thống nhất về tư duy và hành động. Thứ hai, thiếu cương quyết, không cách chức những người có quyền, có trách nhiệm sẽ không xử lý được. Thứ ba, thể chế thiếu cam kết, giải quyết lỏng lẻo dẫn đến trì trệ, kéo dài.

Do vậy cần có cuộc họp giữa Chính phủ với bộ và địa phương, để họ trình bày vì sao không chuyển đổi, nếu tồn tại phải có lời hứa và thời gian thực hiện cam kết. Và để mạnh tay hơn phải có nghị quyết Chính phủ về việc này mới mong đẩy nhanh quá trình chuyển đổi quyền sở hữu vốn nhà nước tại DN.

TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện CIEM, nhấn mạnh việc chuyển DN về SCIC là nhiệm vụ cải cách để chuyển nền kinh tế sang kinh tế thị trường. Bởi không có thị trường nền kinh tế không phát triển được. Việc DN nói chỗ này tốt hơn chỗ kia do DN vẫn muốn trực thuộc bộ để dễ xin được cơ chế. Lợi cho DN nhưng không lợi cho xã hội nói chung.

Đây là nút thắt cần tháo gỡ, nếu không sẽ xảy ra xung đột lợi ích. Cũng theo ông Cung, cần đảm bảo thị trường có sự cạnh tranh bình đẳng, phải tách quyền chủ sở hữu vốn ra khỏi quyền xây dựng, ban hành chính sách; quyền quản lý nhà nước của các bộ, địa phương. Bên cạnh đó, về nghiệp vụ cần quản lý vốn nhà nước theo hướng chuyên trách, chuyên nghiệp, để nâng cao hiệu quả vốn đầu tư.

Đây cũng là yêu cầu của hội nhập kinh tế quốc tế. Thực tế chuyển giao DN về SCIC cho thấy, không phải chỉ quá trình chuyển giao chậm, mà nó thể hiện tốc độ cải cách kinh tế chậm. Sâu xa hơn đó là quá trình giằng xé, níu kéo lợi ích kinh tế giữa các bên liên quan.

Đăng Tuân

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ - Xe

Bảo hộ ngược?

(ĐTTCO) - Tại Hội nghị Giao ban quản lý nhà nước quý III-2017 của Bộ TT-TT vừa diễn ra ở Hà Nội, ông Nguyễn Thanh Lâm, Cục trưởng Cục Phát thanh truyền hình và thông tin điện tử (PTTH-TTĐT), cho biết hiện vẫn còn bất cập trong quản lý trò chơi điện tử (game) nói chung và trò chơi điện tử trực tuyến (game online) nói riêng. 

Du lịch

Liên kết doanh nghiệp đào tạo nhân lực du lịch

(ĐTTCO)-Văn phòng Chính phủ vừa có thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam tại buổi làm việc với Bộ Văn hóa-Thể thao-Du lịch về tình hình đào tạo nhân lực du lịch.

Khởi nghiệp

Tuần lễ Đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp TPHCM 2017

(ĐTTCO) - Từ ngày 23 đến 28-10, UBND TPHCM phối hợp với Đại sứ quán Phần Lan tại Việt Nam tổ chức “Tuần lễ Đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp TPHCM 2017” (WHISE 2017 – Ho Chi Minh City Innovation, Startup and Entrepreneurship Week).