Nghịch lý nhân lực CNTT

DN khát nhân lực trong khi cử nhân tốt nghiệp lại loay hoay hành trình tìm kiếm công việc đúng chuyên môn. Nghịch lý này đang khiến nhân lực trong ngành công nghệ thông tin (CNTT) luôn trong tình trạng vừa thiếu lại vừa thừa.

Đầu vào hết nóng

Nhớ lại thời điểm những năm 2004, ngành CNTT là một trong những ngành “nóng” được rất nhiều học sinh lựa chọn và Nguyễn Hữu Hoàng cũng không ngoại lệ. Cậu chọn thi vào Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội chuyên ngành CNTT. Thời điểm đó, để đậu vào ngành này các thí sinh phải đạt ít nhất 24,5 điểm. Thế nhưng sau 4 năm học tập, cầm tấm bằng tốt nghiệp trên tay không chỉ Hoàng mà khá nhiều sinh viên phải chật vật việc tìm kiếm việc làm.

“Khi học trong trường, chúng tôi chỉ được học những ngôn ngữ lập trình căn bản. Nhưng khi xin việc những ngôn ngữ ấy lại lỗi thời, muốn xin được việc DN nào cũng yêu cầu phải có kinh nghiệm” - Hoàng kể.

Theo lời Hoàng, thời điểm đó gần như chỉ có FPT chấp nhận sinh viên mới ra trường, nhưng cũng phải có chút kiến thức (phần nhiều phải tự tìm hiểu chứ nhà trường không dạy), còn hầu hết các DN CNTT, nhất là DN nhỏ, luôn yêu cầu phải có ít nhất 1 năm kinh nghiệm. Đã không ít bạn bè của Hoàng chấp nhận tìm việc làm khác ngành, thậm chí nhiều người không xin được việc phải làm quản trị hoặc sửa máy cho các phòng net.

Những thách thức đầu ra đã khiến đầu vào của ngành CNTT những năm gần đây không còn giữ “phong độ hút hàng” nữa. Bằng chứng là số lượng sinh viên năm sau giảm hơn năm trước. Cụ thể, tại TPHCM tuyển sinh đào tạo ngành CNTT năm 2011-2012 chỉ tiêu hơn 20.500 sinh viên, năm 2012-2013 gần 18.800 sinh viên, giảm gần 8.500 so với năm 2012. Số lượng sinh viên giảm nhưng chất lượng vẫn giậm chân tại chỗ.

Theo thống kê của Viện Chiến lược CNTT, hiện nay 72% sinh viên ngành CNTT không có kinh nghiệm thực hành, 42% thiếu kỹ năng làm việc nhóm. Đặc biệt, sinh viên mới tốt nghiệp chỉ có khoảng 15% số lượng ra trường đáp ứng yêu cầu DN. Hơn 80% lập trình viên phải đào tạo lại, cá biệt có những DN phải mất 2 năm để đào tạo lại.

Mới đây, tại ngày hội CNTT lớn nhất năm Tech Insider Expo 2015, nhiều sinh viên cho biết phải học thêm nhiều khóa về phần mềm và lập trình tại các trung tâm tin học, bởi chương trình ở trường dạy không đủ để ra trường làm việc. Tại đây, các công ty CNTT mang đến cơ hội khoảng 1.000 đầu việc với mức lương 15-50 triệu đồng.

Để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, các công ty đưa ra nhiều chính sách phúc lợi hấp dẫn như: mức tổng thu nhập trung bình 15 tháng lương/năm; có bảo hiểm sức khỏe cho nhân viên và người thân; cơ hội đào tạo, phát triển nghề nghiệp quốc tế… Nhưng các vị trí tuyển dụng đều yêu cầu kinh nghiệm (từ 1-10 năm), giỏi ngoại ngữ và một số kỹ năng mềm.

Đầu ra khát

Tại ngày hội CNTT Nhật Bản 2015 mới diễn ra, Hiệp hội CNTT Nhật Bản (JISA) cho biết sự thiếu hụt nguồn nhân lực đang là mối quan ngại lớn của các DN Nhật Bản trong quá trình đầu tư, hợp tác với các DN Việt Nam.

Cụ thể, tính đến tháng 6-2015, các DN Nhật tham gia khảo sát của JISA cho biết đang thiếu đến 50% số lượng kỹ sư CNTT. Sự thiếu hụt sẽ đặc biệt lớn hơn trong thời gian tới khi Nhật đăng cai Thế vận hội Olympic 2020 và nhiều dự án CNTT sẽ được triển khai trong tương lai, sự thay đổi nền tảng công nghệ của các tập đoàn lớn.

Trong khi đó, Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và dịch vụ CNTT Việt Nam, ông Trương Gia Bình cho biết không riêng các DN Nhật Bản, mà ngay các DN trong nước cũng đang khát nhân lực trầm trọng. Từ nay đến năm 2020, Việt Nam sẽ thiếu 400.000 nhân lực làm CNTT, tức mỗi năm thiếu 80.000 người. Trong khi đó, mỗi năm thị trường chỉ cung cấp 32.000 sinh viên tốt nghiệp CNTT và các ngành có liên quan đến CNTT.

Trong số sinh viên tốt nghiệp, nhân lực có thể đáp ứng được nhu cầu của DN không nhiều, nhất là những vị trí có khả năng làm việc tại nước ngoài. Mặc dù biết Nhật Bản đang rất quan tâm đến thị trường nhân lực CNTT Việt Nam.

Tuy nhiên số lượng kỹ sư CNTT biết tiếng Nhật lại rất ít. Để giải bài toán này, FPT Software đã thực hiện chương trình 10.000 kỹ sư cầu nối BrSE từ tháng 11-2014. Chương trình này được xây dựng dựa trên thành công của chương trình đào tạo kỹ sư cầu nối, được FPT Software triển khai trong nhiều năm qua.

Theo đó, dự kiến sẽ có khoảng 5.000 kỹ sư của chương trình được đào tạo theo hình thức du học tại Nhật Bản, số còn lại sẽ được đào tạo tại Việt Nam theo chương trình đào tạo cử nhân CNTT của trường Đại học FPT và chương trình đào tạo kỹ sư cầu nối của FPT Software.

Đối tượng Chương trình 10.000 kỹ sư cầu nối hướng tới là các kỹ sư CNTT hoặc sinh viên chuẩn bị tốt nghiệp đại học, chuyên ngành CNTT, tùy trình độ tiếng Nhật đầu vào sẽ tham gia chương trình đào tạo tiếng Nhật khoảng 6 tháng đến 1 năm tại Việt Nam hoặc tại Nhật Bản để đạt trình độ tiếng Nhật N2.

Sau khi đào tạo, số lượng kỹ sư này sẽ được giới thiệu làm việc trong các dự án với đối tác Nhật Bản của FPT tại Việt Nam hoặc làm việc trực tiếp cho các công ty tại Nhật Bản. “Được đào tạo, làm việc trực tiếp trong môi trường chuyên nghiệp sẽ giúp rút ngắn thời gian đào tạo lại nhân lực CNTT” - ông Trương Gia Bình khẳng định.

Nghịch lý nhân lực CNTT ảnh 1

Khoảng cách giữa chương trình đào tạo trong nhà trường
và thực tiễn là khó khăn của sinh viên CNTT.

Đối với nhiều DN CNTT khác, để có thể đáp ứng nhu cầu nhân sự đang thiếu hụt câu chuyện tăng lương trong ngành CNTT luôn nóng.

Theo khảo sát của mạng tuyển dụng JobStreet.com về kế hoạch tăng lương cho lao động trong năm 2015, mức tăng lương trung bình hàng năm của DN CNTT có vốn nước ngoài khá cao, khi có 67% DN tăng lương ở mức 6-10%. Các DN cũng không kém trong cuộc đua này, với 50% DN có mức tăng lương trung bình từ 6-10% và 28% tăng ở mức 3-6% hàng năm. 

Thái Hà

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hấp lực Phú Quốc

Hấp lực Phú Quốc

(ĐTTCO) - Rất nhiều du khách đã quay lại Phú Quốc (tỉnh Kiên Giang) lần 2, lần 3, thậm chí lần n, chứng tỏ hòn đảo này thực sự có sức hấp dẫn, xứng với danh xưng Hòn đảo ngọc. 

Công nghệ - Xe

Du lịch

Chật vật vì bị nhái thương hiệu

(ĐTTCO)-Trong ngành du lịch, hầu như ai cũng biết việc hàng loạt thương hiệu lữ hành tên tuổi bị nhái, giả mạo tên miền và trang website…

Khởi nghiệp

Năng lượng đến từ đam mê

(ĐTTCO) - Điều hành 3 DN, tham gia nhiều tổ chức, theo đuổi nhiều lớp học trong và ngoài nước, nhưng anh Nguyễn Ngọc Tuấn, Giám đốc Công ty Thuế, Kế toán - Luật Việt Á, ủy viên Ban Chấp hành Hội đồng Khởi nghiệp phía Nam, vẫn dành nhiều thời gian để chia sẻ, tư vấn miễn phí cho thanh niên, sinh viên trong việc làm chủ cuộc đời, định hướng tương lai, nhất là trên hành trình khởi nghiệp.