Ngành chăn nuôi: Chờ liều thuốc hồi sinh

Ngành nông nghiệp đang đóng góp 24% GDP cả nước và trong đó công lao của ngành chăn nuôi không nhỏ. Đây cũng là một trong những ngành quan trọng để chuyển đổi cơ cấu và thúc đẩy tăng trưởng nông nghiệp. Tuy nhiên, nhiều năm qua, ngành chăn nuôi vẫn tự phát, thiếu quy hoạch và định hướng dẫn đến nguy cơ phá sản.

Nhiều bất ổn

Theo thống kê, hiện ngành chăn nuôi Việt Nam có sản lượng thịt gia súc đứng thứ nhất khu vực ASEAN, thứ 2 châu Á, thứ 6 thế giới; sản lượng thịt gia cầm đứng thứ 2 khu vực; sản lượng thức ăn chăn nuôi công nghiệp đứng đầu các nước ASEAN và thứ 12 thế giới.

Nhiều năm qua ngành chăn nuôi luôn đóng vai trò quan trọng trong duy trì tốc độ tăng trưởng lĩnh vực nông nghiệp với tốc độ 5-7%/năm, so với 2-2,5%/năm của ngành trồng trọt.

Do đặc thù của ngành chăn nuôi manh mún, nhỏ lẻ nên vấn đề trước mắt cần làm là lập ra các trung tâm huấn luyện kiến thức, kỹ thuật chăn nuôi cho hộ nông dân. Về lâu dài, cần có chính sách liên kết DN và các hộ nông dân để xây dựng một hệ thống sản xuất bền chặt, hiệu quả kinh tế cao.

PGS.TS Nguyễn Đăng Vang,
Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Việt Nam

Theo Bộ Nông nghiệp - Phát triển nông thôn (NN-PTNT),  năm 2000, tổng sản lượng thịt cung cấp ra thị trường đạt 1,83 triệu tấn, tổng sản lượng sữa đạt 64.000 tấn, nhưng đến năm 2011 tăng lên lần lượt là 4,31 triệu tấn và 360.000 tấn.

Con số này đã góp phần tăng lượng tiêu thụ thịt bình quân từ 23,6kg/người trong năm 2000 lên 48,3kg/người trong năm 2011, tiêu thụ sữa từ 0,3kg/người lên 3,8kg/người, tiêu thụ trứng đạt 83 quả/người/năm.

Tuy vậy, ngành chăn nuôi vẫn ẩn chứa nhiều bất ổn do thiếu chính sách hỗ trợ, quy hoạch, định hướng phát triển. Mãi đến năm 2012 và nhất là những tháng đầu năm 2013, khi thị trường liên tục biến động theo chiều hướng xấu, những bất ổn bắt đầu lộ rõ và ngành chăn nuôi đang đứng bên bờ vực phá sản, cơ quan quản lý mới gấp rút vào cuộc.

Theo ông Nguyễn Xuân Dương, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi, cả nước có khoảng 23.500 trang trại chăn nuôi gia súc, gia cầm nhưng đa số hoạt động manh mún, nhỏ lẻ, không được kiểm soát, hỗ trợ cung cấp thông tin về dịch bệnh, giá cả, thiếu kỹ thuật chăn nuôi…

Ngành này còn bị “phân biệt” khi tỷ lệ cho vay vốn ở các ngân hàng rất thấp, chỉ khoảng 0,03-0,04%. Để thực hiện chiến lược phát triển ngành đến năm 2020, hơn 50 tỉnh, thành trên cả nước đã hoàn thành quy hoạch phát triển ngành chăn nuôi, nhưng ngân sách đầu tư rất hạn chế nên DN và hộ nông dân phải “tự bơi”, không định hướng được lợi thế từng địa phương để tạo nguồn cung bền vững.

Trong khi đó, nguồn vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vào ngành chăn nuôi chỉ tập trung khâu sản xuất thức ăn. Các khâu mấu chốt đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành như con giống, chế biến, giết mổ và xử lý môi trường có lợi nhuận thấp, tiềm ẩn nhiều rủi ro nên không hấp dẫn nhà đầu tư.

Do ít được quan tâm, ngành chăn nuôi trong nước chỉ phát triển theo kiểu phong trào, khi giá lên cao đồng loạt nuôi gây khủng hoảng thừa dẫn đến giá giảm; khi lỗ lại ngưng nuôi khiến nguồn hàng khan hiếm.

Cần hỗ trợ thiết thực

Theo nhiêu chuyên gia, sự bất ổn của ngành chăn nuôi thời gian qua một phần do các giải pháp, dự báo thị trường hàng năm đối với ngành thực hiện qua loa, không sát với thực tế khiến DN đầu mối không nắm được nhu cầu thị trường; chăn nuôi tràn lan theo phong trào thay vì tập trung vào vật nuôi lợi thế để gia tăng lợi nhuận.

Trước thực trạng ngành chăn nuôi trong nước đứng trước nguy cơ phá sản và rơi vào tay DN ngoại, mới đây Cục Chăn nuôi đã đưa ra mục tiêu phát triển chăn nuôi giai đoạn 2013-2015.

Ngành chăn nuôi: Chờ liều thuốc hồi sinh ảnh 1

Người chăn nuôi càng nhiều lỗ càng lớn. Ảnh:  LONG THANH

Theo đó, ngành chăn nuôi được tổ chức lại theo hướng phát triển các trang trại quy mô vừa và lớn, tăng cường áp dụng khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi, gắn kết các trang trại với nhau để cân bằng cung cầu, kiểm soát giá thành, nâng cao lợi nhuận cho DN, hộ chăn nuôi.

Trước mắt, Ngân hàng Nhà nước đã chỉ đạo 5 ngân hàng thương mại nhà nước cho ngành chăn nuôi vay ưu đãi lãi suất 10%/năm để tái hoạt động. Tuy nhiên, người chăn nuôi vẫn bị từ chối cho vay vì không có khả năng trả nợ cũ và không có phương án kinh doanh tốt. Ngân hàng Thế giới khuyến cáo Việt Nam nên đẩy mạnh thu hút đầu tư theo hình thức công tư.

Theo đó, Nhà nước giao khoán một phần dịch vụ, công trình cho lĩnh vực tư nhân quản lý với những thỏa thuận về mục tiêu, chiến lược, kết quả nhằm giải tỏa áp lực về vốn và công nghệ, đưa ngành chăn nuôi phát triển theo hướng chuyên nghiệp, có kiểm soát, bảo đảm an toàn sinh học và môi trường.

Nhiều chuyên gia cũng cho rằng Nhà nước nên mở ra các chính sách thu hút DN đầu tư vào những lĩnh vực còn trống như con giống, giết mổ, vệ sinh môi trường trong chăn nuôi; hỗ trợ các DN chăn nuôi đầu tư sản xuất thức ăn, hình thành một chuỗi khép kín nhằm giảm sức ép cạnh tranh của DN ngoại.

Ông Lê Bá Lịch, Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam:

 Chủ động nguyên liệu, giảm giá thành

Có một thực tế đang diễn ra khi ngành chăn nuôi thua lỗ, nhiều người không đủ khả năng trả tiền thức ăn chăn nuôi (TACN) cho các đại lý, khiến nhiều đại lý rơi vào khó khăn, thậm chí phá sản và điều này tác động tiêu cực đến DN TACN. Hiệp hội TACN Việt Nam đang kêu gọi các DN tìm cách hạ giá thành các loại thức ăn công nghiệp, nhưng vẫn phải đảm bảo chất lượng để ổn định cho ngành chăn nuôi về lâu dài.

Tuy nhiên, bản thân DN sản xuất TACN do phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu nên rất khó khăn trong việc hạ giá. Năm 2012, chúng ta đã chi khoảng 3 tỷ USD để nhập 8 triệu tấn nguyên liệu về sản xuất TACN. Trong đó, có 3,3 triệu tấn khô đậu tương, 2,4 triệu tấn lúa mỳ, 1,6 triệu tấn bắp, hơn 426.000 tấn bột thị xương, những sản phẩm Việt Nam đang… xuất khẩu. Chính vì thế, giá TACN của Việt Nam luôn cao hơn các nước trong khu vực 10-15%.

Trong tháng 5 giá một số loại nguyên liệu cho sản xuất TACN tiếp tục tăng và xu hướng này có thể sẽ kéo dài trong vài tháng tới. Ngoài ra, khi về đến cảng của Việt Nam còn phải chịu nhiều chi phí khác như hải quan, kiểm dịch, giao thông… nên giá thành nguyên liệu bị đội thêm, khiến DN muốn hạ giá bán cũng khó.

Vì thế, chủ động được một phần nguyên liệu, chắc chắn giá thành TACN sẽ giảm. Đã rất nhiều lần chúng tôi đưa kiến nghị về việc chuyển đổi một số diện tích trồng lúa năng suất thấp sang trồng bắp. Nhưng để thực hiện được phải có sự chung tay của các cơ quan chức năng. Chúng ta cần mạnh dạn cơ cấu lại cây trồng, chủ động nguyên liệu để hạ giá thành TACN.

Cùng với việc chuyển đổi cơ cấu, cần cải tiến kỹ thuật, đưa vào những loại giống mới. Chẳng hạn nên đưa bắp chuyển gen vào sản xuất vì giống này cho năng suất cao. Ngoài ra, các cơ quan chức năng cũng cần có những chính sách khuyến khích nghiên cứu những nguyên liệu mới cho sản xuất TACN.

Mới đây, tại An Giang đã diễn ra hội thảo công bố hiệu quả mô hình chuyển đổi diện tích trồng lúa năng suất thấp sang canh tác bắp theo chương trình hành động năm 2013 của Bộ Nông nghiệp - Phát triển nông thôn. Đây có thể xem như một tín hiệu tích cực, cần được nhân rộng và phổ biến nhanh hơn.

Đức Mạnh (ghi)

Yên Lam

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Giá taxi công nghệ Uber và Grab không còn rẻ như lúc trước

Uber, Grab đã bớt rẻ

(ĐTTCO)-Nhanh chóng thu hút được hàng triệu người dùng VN ngay sau khi ra mắt nhưng dịch vụ taxi công nghệ Uber và Grab gần đây đã lần lượt tăng giá cước khá mạnh.
 

Công nghệ - Xe

Kia trình làng 4 mẫu xe mới

(ĐTTCO) - Proceed Concept, New Stonic, Picanto X-Line và Sorento 2017 là những mẫu xe nổi bật của Kia, trình làng tại triển lãm Frankfurt Motor Show 2017.

Du lịch

Kéo Cô Tô gần lại

(ĐTTCO) - Sau nhiều lần lỡ hẹn, chúng tôi đã quyết định đến Cô Tô. Một hành trình không hề dễ dàng khi từ Hà Nội đến Cô Tô phải mất đến gần 10 giờ, chúng tôi nói vui gần bằng thời gian bay từ Hà Nội tới Paris.

Khởi nghiệp

Khởi tranh cuộc thi Startup Zone 2017

(ĐTTCO) - Vòng 1 "Tôi! Khởi Nghiệp" của cuộc thi Startup Zone 2017 do CLB Nhân sự  - Khởi nghiệp Trường ĐH Kinh tế TPHCM tổ chức đã diễn ra thành công với sự tham gia của hơn 3.000 sinh viên đến từ nhiều trường đại học, cao đẳng ở khu vực miền Nam.