Mạnh dạn đổi mới tư duy

Tái cấu trúc DN là một vấn đề quan trọng và cần thiết. Tuy nhiên, trong bối cảnh suy thoái kinh tế và khủng hoảng tài chính, đây sẽ là một áp lực nếu DN ngại đổi mới.

Cần mô hình phù hợp

Khi một DN cần tư vấn để tái cấu trúc, câu đầu tiên tôi hỏi là trong việc tái cấu trúc, DN quan tâm đến vấn đề tạo ra giá trị cho cổ đông hay muốn tạo ra giá trị cho các nhóm lợi ích như ngân hàng, lao động, xã hội và các đối tượng liên quan khác? Theo tôi, khi DN chỉ quan tâm đến các cổ đông, đó là tái cấu trúc thụ động.

Nếu DN muốn tái cấu trúc bền vững, cần phải đi theo hướng vừa giải quyết khó khăn tài chính đang diễn ra vừa tạo ra cơ hội đổi mới quản lý, công nghệ, nâng cao năng suất, chất lượng lao động.

Mạnh dạn đổi mới tư duy ảnh 1

Công nhân Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) kiểm tra rotor
tại một nhà máy thủy điện. Ảnh: T.TÂM

Thí dụ, những năm 90 của thế kỷ trước, việc mua quá nhiều nhà máy đã khiến Công ty Kugelfischer tại Đức (chuyên sản xuất vòng bi để lắp ráp xe hơi, máy bay và máy móc công nghệ lớn nhất thế giới, có mạng lưới hoạt động ở nhiều quốc gia) ngập trong nhiều khoản nợ ngân hàng khó trả.

3 năm sau, cuộc khủng hoảng tiền tệ châu Âu tiếp tục đẩy Kugelfischer đến bờ vực phá sản. Trước tình hình đó, lãnh đạo công ty đã tiến hành cắt giảm phân nửa nhân sự, ngưng các hạng mục đầu tư ngoài ngành, buộc các cổ đông sáng lập rời khỏi vị trí trong hội đồng quản trị nhằm tập trung tạo ra giá trị và quyền lợi cho các cổ đông khác. Do đi không đúng hướng, họ phải bán dần các giá trị cốt lõi như hệ thống máy móc, công nghệ và cuối cùng đã tuyên bố phá sản.

Tuy nhiên, đi theo hướng ngược lại, vào những năm 80, khi gặp khó khăn, Công ty SKF của Thụy Điển đã tái cấu trúc bằng cách phân ra 3 nhiệm vụ phát triển là đẩy mạnh sản xuất sản phẩm chính là mặt hàng vòng bi với một quy mô lớn; cải thiện và phát triển dịch vụ sau bán hàng; tập trung nghiên cứu để tạo ra sự khác biệt cho sản phẩm.

Khi tiến hành tái cấu trúc theo hướng này, lãnh đạo SKF đã trao quyền quản lý và nhiệm vụ cho những người ủng hộ quan điểm để tiến hành thay đổi đồng bộ từ hoạt động sản xuất đến kinh doanh. Nhìn vào 2 thí dụ trên, chúng ta có thể hiểu rõ và biết mình nên chọn tái cấu trúc theo hướng nào để đạt hiệu quả cao nhất.

Ở Việt Nam, vấn đề tái cấu trúc DN, nhất là đối với các DN nhà nước, đang là một yêu cầu bức thiết. Song, các DN không nên nóng lòng tiến hành cực đoan theo ý muốn cá nhân mà nên mở rộng tiếp cận với những mô hình quản trị DN hiện đại.

Hiện nay, mô hình quản trị DN ở Nga vẫn còn đi theo hướng tập trung quyền quản lý cho các cổ đông lớn, các cổ đông nội bộ thường nắm đến 65% cổ phần công ty. Song song đó, để giữ bí mật kinh doanh, các DN ở nước này thường không công khai minh bạch các chỉ số kinh doanh trong báo cáo tài chính. Do vậy, lợi ích của các cổ đông thiểu số rất ít được đảm bảo.

Trong khi đó, tại Trung Quốc, thị trường không tạo ra áp lực tái cấu trúc đối với các DN, vì đặc điểm của thị trường này là hầu hết cổ phiếu giá rẻ của những DN kinh doanh không tốt cũng có thể tăng vượt bậc như các công ty hoạt động hiệu quả. Đồng thời, đa số DN Trung Quốc có nguồn vốn dự trữ rất tốt, điều này giúp họ có thể thu hút được nhiều nhà đầu tư nước ngoài.

Hiện các DN Trung Quốc đang học theo mô hình quản lý của DN châu Aâu, hình thành 2 hệ thống quản lý song song trong 1 công ty, bao gồm hệ thống quản lý hiện đại và hệ thống quản lý cổ điển.

Trong quá trình hợp tác và cạnh tranh giữa 2 bên, công ty sẽ có được những hướng đi hợp lý. Như vậy, khi tái cấu trúc, các DN cần tìm hiểu kỹ những mô hình cải tiến ở nhiều DN, nhiều quốc gia trên thế giới để chọn lọc ra những mô hình tiên tiến và phù hợp với hoàn cảnh cụ thể và có lợi cho sự phát triển dài hạn của DN.

Tháo gỡ nút thắt

Tại Việt Nam, hiện nay, nhu cầu tiêu dùng của thị trường đang sụt giảm nên các DN cũng bị kéo theo, thậm chí nhiều DN đang mất dần sức cạnh tranh. Trong bối cảnh như vậy, lãnh đạo các DN cần phải tìm ra định hướng để xử lý các vấn đề đang diễn ra và dự báo những khó khăn có thể xảy ra trong tương lai, để đưa ra kế hoạch tái cấu trúc đáp ứng cả 2 yêu cầu là giải quyết khó khăn hiện tại và đối phó với khó khăn sẽ xảy đến trong tương lai.

Hiện nay, đa số công ty ở Việt Nam vẫn còn yếu trong khâu quản trị và điều hành, chưa có chiến lược phát triển rõ ràng. Cụ thể, chưa cân đối được dòng tiền sản xuất và đầu tư, thừa nhân lực yếu tay nghề nhưng lại thiếu nhân lực chất lượng cao, hệ thống kinh doanh không theo kịp mô hình phát triển.

Vì vậy, đối với các DN Việt Nam, tái cấu trúc là một cuộc cải cách tổng thể từ quản trị đến quy trình hoạt động, trình độ công nghệ và lao động. Về tâm lý, đa số DN thường ngại đổi mới. Đây là một nút thắt và cũng là rào cản lớn nhất khiến DN chưa muốn tái cấu trúc.

Khi tái cấu trúc, chỉ cần DN xác định được giá trị và năng lực cốt lõi của mình cũng như cần theo dõi và chấp nhận sự thay đổi, tìm ra chỗ yếu nhất của mình như vấn đề quá phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng. Về lâu dài, DN cần đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nếu các công ty cho rằng khi đầu tư đa ngành sẽ chia bớt rủi ro, cải thiện doanh thu, tạo ra một dây chuyền khi phát triển những dòng sản phẩm có liên quan đến nhau để gia tăng giá trị, tiết kiệm chi phí thì có thể áp dụng. Nhưng khi đi theo hướng này, DN cần phải xây dựng hệ thống quản trị phù hợp, nếu không sẽ dễ rơi vào khủng hoảng và sụp đổ dây chuyền. 

GS. Douglas Coulter, CEO Open Minds Foudation

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bịt lỗ hổng cơ chế đầu tư BOT

Bịt lỗ hổng cơ chế đầu tư BOT

(ĐTTCO) - Cả nước hiện có 88 dự án BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao) được xây dựng, gắn với nó là chừng ấy trạm thu phí BOT giao thông. 

Công nghệ - Xe

Dàn xe đủ chủng loại tại Thái Lan

(ĐTTCO) - Hàng trăm chiếc xe đủ các loại thuộc sở hữu của một người đàn ông tại Thái Lan. Toàn bộ dàn xe đều dán dòng chữ “Ai Baan Nawk” (tạm dịch: thằng nhà quê).

Du lịch

Đề xuất xây dựng phố đi bộ - chợ đêm Đà Lạt

(ĐTTCO)-Công ty cổ phần Ngôi sao biển Sài Gòn vừa có công văn gửi UBND TP.Đà Lạt (Lâm Đồng) xin chủ trương nghiên cứu, lập phương án và thực hiện đầu tư xây dựng dự án phố đi bộ - chợ đêm Đà Lạt.
 
 

Khởi nghiệp