Lãng phí chính sách phát triển DNNVV

(ĐTTCO) - Khảo sát đánh giá về chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ do Viện nghiên cứu Mitsubishi (Nhật Bản) thực hiện đã chỉ ra rằng, đang có sự lãng phí trong chính sách hỗ trợ DNNVV hướng đến mục tiêu phát triển CNHT tại Việt Nam. Cả nước có hàng trăm trung tâm hỗ trợ phát triển DNNVV, nhưng không phát huy hiệu quả trong thực tiễn.

Lãng phí chính sách phát triển DNNVV ảnh 1 

Đáng kể nhất là hệ thống trung tâm hỗ trợ DNNVV, trung tâm khuyến công trực thuộc các bộ ngành trung ương và 63 tỉnh, thành phố trên cả nước có mục tiêu hỗ trợ khu vực DNNVV về thủ tục pháp lý, kỹ thuật và công nghệ, nhưng thực chất lại chỉ thực hiện được các hỗ trợ về mặt hành chính, pháp lý mà không thể hỗ trợ DN về công nghệ. Điều này khiến các DNNVV chậm tiến bộ về công nghệ, không thể tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Khoảng trống thực thi chính sách

TS. Yoichi Sakurada, đến từ Viện Nghiên cứu Mitsubishi (Nhật Bản) thẳng thắn cho rằng, Việt Nam đang phát triển tụt hậu so với các nước châu Á khoảng 40 năm. Trong 10 năm gần đây đã có sự rút ngắn khoảng cách này nhưng để theo kịp các quốc gia châu Á, Việt Nam cần học tập các kinh nghiệm đã thành công ở các nước châu Á trong phát triển CNHT.

Văn bản pháp lý về CNHT của Việt Nam rất nhiều nhưng thực thi chính sách vẫn để lại nhiều khoảng trống. Bộ KH&ĐT có Cục phát triển DN, có trung tâm hỗ trợ DNNVV. Ở cấp bộ các trung tâm này đặt ở Hà Nội, Đà Nẵng, TPHCM. Các trung tâm này hỗ trợ DNNVV về kỹ thuật và công nghệ. Nhưng khảo sát thực tế của Viện Nghiên cứu công nghiệp Mitsubishi thì tại Việt Nam các trung tâm này không thực hiện hỗ trợ về mặt công nghệ, chỉ hỗ trợ được về mặt thủ tục hành chính, pháp lý. Bối cảnh hiện nay hỗ trợ về mặt công nghệ cho DNNVV rất khó khăn. Trong khi đó, các trung tâm hỗ trợ trực tiếp, hoặc hướng đến hỗ trợ khu vực DNNVV phát triển CNHT rất nhiều, có nhiều trung tâm hỗ trợ tại các Bộ Tài chính, Bộ Công thương, Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học & Công nghệ đều có các trung tâm hỗ trợ dạng này.

Các  trung tâm hỗ trợ DNNVV đang nằm ở cả cấp bộ, cấp địa phương nên tại tất cả các tỉnh, thành đếu có trung tâm. Tuy nhiên các trung tâm hỗ trợ DNNVV phát triển nằm tập trung ở hai hệ thống chính, trung tâm hỗ trợ DNNVV trực thuộc sở KH&ĐT ở 63 tỉnh, thành phố; bên cạnh đó tại 63 Sở Công thương các tỉnh, thành cũng có các trung tâm khuyến công nhằm hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực cho DNNVV, cung cấp thông tin, tư vấn trong quản lý DN.

Các trung tâm này cũng cung cấp các hỗ trợ khi DN mới được thành lập được ghi trong các văn bản pháp luật. Nhưng các trung tâm này ở cả trung ương và địa phương hoạt động giống nhau nên có sự trùng lặp. Rõ ràng các trung tâm này cần điều phối lại nhiệm vụ cho nó không trùng lặp. Các trung tâm thành lập đều có mục đích tốt đẹp nhưng hoạt động trùng lặp về nghiệp vụ dẫn tới sự lãng phí.

Đồng thời, sự không khớp nhau về nhu cầu hỗ trợ công nghệ từ DN với sự hỗ trợ của các trung tâm dịch vụ công cũng làm cho các chính sách hỗ trợ CNHT không phát huy hiệu quả. Các trung tâm chỉ hướng dẫn về thủ tục hành chính, văn bản pháp luật nhưng thiếu hẳn sự hỗ trợ về mặt công nghệ mà đại đa số các DNNVV rất cần.

Khảo sát tại 20 DNNVV trên cả nước, có nhiều DN không hề biết sự tồn tại của các các trung tâm hỗ trợ, có DN nói các trung tâm này không thể hỗ trợ về công nghệ. Rõ ràng là có sự lãng phí bởi Chính phủ đã phải bỏ ra một nguồn lực lớn cho hàng trăm trung tâm hỗ trợ khu vực DNNVV nhưng nó không hỗ trợ được khu vực DN này phát triển CNHT.

Ông Funayama, Chủ tịch, Kiêm Tổng Giám đốc điều hành Mitsubishi Việt Nam cho biết, DN này có 20 phòng thí nghiệm nghiên cứu về công nghệ tại Việt Nam, Mitsubishi Việt Nam đang đầu tư nhà máy tại khu Công nghiệp Thăng Long (Hà Nội) chuyên sản xuất cửa máy bay Boeing 777 và Xuất khẩu sang Mỹ. Và để sản xuất cửa máy bay Boing 777, Mitsubishi Việt Nam cần hơn 800 linh kiện và hơn 700 nguyên phụ liệu để kết nối phụ tùng. Nhưng gần như 100% được nhập khẩu ở nước ngoài.

Chế tạo ra một phụ tùng có 3 giai đoạn, tìm nguyên liệu phù hợp, giai đoạn hai chế tạo, giai đoạn ba là xử lý bề mặt và sơn màu sản phẩm. Hiện các DN Việt Nam mới thích hợp được đến giai đoạn hai thôi, giai đoạn ba thì chưa phù hợp và Hãng Boeing không chấp nhận nếu sử dụng linh, phụ kiện từ Việt Nam.

Nguyên nhân được TS Yoichi Sakurada chỉ ra là Việt Nam quá tập trung vào xây dựng kế hoạch, hỗ trợ về hành chính mà không tập trung vào việc thực hiện kế hoạch. Đấy là chưa nói đến khâu kiểm tra, đánh giá hiệu quả chính sách chỉ thực hiện cho có. Rõ ràng nhu cầu DNNVV hiện nay và sự hỗ trợ của CP chưa gặp nhau. Đây là một vấn đề lớn cần sớm được giải quyết. Ngoài ra, các trung tâm hỗ trợ DNNVV hiện nay cần nâng cấp để thành các trung tâm hỗ trợ được về mặt công nghệ, đúng với nhu cầu DN.

Thành lập trung tâm hỗ trợ công nghệ cho DN

Một mô hình phát triển CNHT rất thành công tại Nhật Bản trong 80 năm qua là trung tâm hỗ trợ công nghệ (LPTC). Mô hình này chính phủ thành lập và có cơ sở ở tất cả 47 tỉnh, thành phố của Nhật Bản. Các trung tâm này chuyên nghiên cứu phát triển công nghệ để hỗ trợ cho DNNVV trong các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, lâm ngư nghiệp.

Hiện Nhật Bản có trên 600 cơ sở như này hoạt động độc lập nhằm cung ứng cho các DNNVV các nghiên cứu, đánh giá công nghệ với chi phí thấp hoặc miễn phí. Các trung tâm này có từ 50 - 300 nhân viên chuyên kỹ thuật để hỗ trợ DN về công nghệ. Năm 2003 một trung tâm tại Nhật Bản có thể kiểm tra hơn 4.900 thiết bị máy móc. LPTC không phải mô hình duy nhất để phát triển CNHT, nhưng đây là mô hình phát huy hiệu quả tối đa tại Nhật Bản.

TS Nguyễn Thị Tuệ Anh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương cho rằng, mô hình LPTC của Nhật Bản hết sức thực tiễn. Giải pháp rất ngắn nếu thực hiện được thì rất tốt. Không phải chúng ta không có chính sách hỗ trợ DNNVV,nhưng nhiều khảo sát nghiên cứu cho thấy có nhiều trung tâm, nhiều chính sách nhưng hiệu quả hỗ trợ rất thấp.

Trung tâm công nghệ (LPTC) địa phương cung ứng cho DN dịch vụ kỹ thuật. Trung tâm này sẽ tư vấn cho DN về công nghệ. Qua đó hình thành liên kết giữa cơ quan quản lý, các viện nghiên cứu với nhu cầu DNNVV. Các DNNVV có để đóng góp cho các nghiên cứu của các viện, các trung tâm tạo nên sự liên kết giữa nghiên cứu công nghệ và thực tiễn nhu cầu DN.

Còn theo GS Nguyễn Mại, Chủ tịch Hiệp hội DN đầu tư nước ngoài, việc lập các LPTC tại địa phương hoàn toàn có thể thực hiện. Viện CIEM nên báo cáo ngay bộ trưởng (Bộ KH&ĐT) chứ hiện đang có quá nhiều trung tâm ở các địa phương với vai trò rất quan trọng nhưng lại không đủ cơ sở máy móc công nghệ thí nghiệm và nhân lực để hỗ trợ DN. Nên tổ chức lại mô hình này, bởi thời gian qua rất lãng phí. Cả nước hiện có 450.000 DNNVV đang hoạt động, riêng Hà Nội, TPHCM có 300.000 DN rồi, nếu làm thí điểm mô hình LPTC tại 2 địa phương chiếm tới 60% DNNVV tại hai nơi có đủ tiềm lực thì rất có ý nghĩa.

Một chuyên gia Nhật công tác tại Việt Nam 24 năm khuyến cáo, DN CNHT không nên bắt đầu từ tư duy không có gì cả. Cần dựa vào nhu cầu thực tế và lợi thế của mình để bắt đầu. Ở Nhật Bản có hiệp hội về sản xuất khuôn mẫu trong phát triển ngành CNHT. Bất kể đồ vật nào có trong tay đều có khuôn mẫu, nên các DN CNHT nên bắt đầu từ việc sản xuất khuôn mẫu. Việt Nam có hiện trạng cứ làm xong văn bản, chính sách là xong việc. Nhưng hiện thực hóa chủ trương, chính sách cần rất nhiều sự nỗ lực trong thời gian dài. Để phát triển được ngành CNHT thì chính phủ và các cấp đều phải tham gia vào.

Đăng Tuân

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bịt lỗ hổng cơ chế đầu tư BOT

Bịt lỗ hổng cơ chế đầu tư BOT

(ĐTTCO) - Cả nước hiện có 88 dự án BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao) được xây dựng, gắn với nó là chừng ấy trạm thu phí BOT giao thông. 

Công nghệ - Xe

Du lịch

Khởi nghiệp

Nông nghiệp công nghệ cao: Gian nan vẫn không nản

(ĐTTCO) - Nông nghiệp công nghệ cao đang nhận được sự quan tâm rất lớn từ Chính phủ với nhiều chính sách ưu đãi, thế nhưng nhiều DN tham gia lĩnh vực này vẫn gặp nhiều khó khăn.